رفتار نماگرهای سهامی در معاملات روز شنبه را می‌توان از دو منظر مورد بررسی قرار داد. از یک طرف، توقف روند صعودی شاخص کل پس از هفت روز رشد متوالی، نشانه‌ای از افزایش تمایل معامله‌گران به شناسایی سود و کاهش ریسک موقعیت‌های معاملاتی است و از طرف دیگر، فاصله گرفتن شاخص‌ها از کف روزانه و مثبت ماندن بیش از نیمی از نمادهای بازار نشان می‌دهد که تقاضا همچنان در بخش‌هایی از بازار حضور دارد. با این حال، آنچه در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، محدوده‌ای است که بازار در آن با افزایش عرضه‌ها مواجه می‌شود.
به نظر می‌رسد محدوده ۸میلیون و ۵۰۰هزارواحدی برای شاخص کل به سطحی تبدیل شده است که عبور از آن به قدرت بیشتری نیاز دارد. بورس تهران پس از رشد قابل‌توجه و ثبت بازدهی‌های بالا، برای حرکت به سطوح بالاتر به محرک‌های تازه‌ای نیاز دارد و صرف تداوم تقاضای فعلی ممکن است برای عبور پایدار از مقاومت‌های پیش رو کافی نباشد. محل برخورد عرضه و تقاضا بررسی روند معاملات چند روز اخیر نشان می‌دهد که افزایش عرضه‌ها در بازار سهام صرفا به معاملات روز شنبه محدود نبوده است.
در نیمه دوم معاملات روز چهارشنبه نیز نشانه‌هایی از تقویت عرضه در کلیت بازار مشاهده شد و این روند در معاملات روز شنبه با شدت بیشتری ادامه پیدا کرد. در جریان معاملات شنبه، شاخص کل از ابتدای روز تحت فشار فروش قرار گرفت و تا محدوده ۸میلیون و ۲۸۰هزار واحد عقب‌نشینی کرد. هرچند در ادامه با افزایش تقاضا، بخشی از افت اولیه جبران شد و شاخص توانست بار دیگر به کانال ۸میلیون و ۳۰۰ هزار واحد بازگردد، اما در نهایت بازار نتوانست از محدوده منفی خارج شود. مجموع این تحولات نشان می‌دهد که محدوده ۸میلیون و ۵۰۰هزار واحدی به سطحی حساس برای بازار تبدیل شده است.
در این محدوده، عرضه سهام از سوی معامله‌گرانی که در جریان رشدهای اخیر به سود مناسبی دست پیدا کرده‌اند، افزایش می‌یابد و در نتیجه، تقاضای بیشتری برای حفظ شتاب صعودی بازار مورد نیاز است. به بیان دیگر، بازار در سطوح فعلی با مانع عرضه مواجه شده و عبور از این محدوده مستلزم آن است که خریداران بتوانند حجم بیشتری از عرضه‌های شکل‌گرفته را جذب کنند. در غیر این صورت، هر بار نزدیک شدن شاخص به این سطوح می‌تواند با افزایش فشار فروش و عقب‌نشینی نماگرها همراه شود.
نیاز به محرک در بازار یکی از موضوعاتی که در ارزیابی شرایط فعلی بورس اهمیت دارد، توجه به بازدهی قابل‌توجهی است که بازار سهام در دوره اخیر به ثبت رسانده است. رشد قیمت سهام در ماه‌های گذشته موجب شده است که بخشی از نمادها به سطوح قیمتی بالاتری برسند و در نتیجه، انگیزه شناسایی سود در میان معامله‌گران افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، تداوم روند صعودی به سادگی روزهای ابتدایی یک موج افزایشی نخواهد بود؛ چراکه در سطوح بالاتر، سرمایه‌گذاران برای خرید سهام به چشم‌انداز روشن‌تری از سودآوری شرکت‌ها و متغیرهای اثرگذار بر بازار نیاز دارند.
در واقع، پس از ثبت بازدهی‌های قابل‌توجه، بازار برای ادامه مسیر صعودی به محرک‌هایی نیاز دارد که بتوانند انتظارات مثبت را تقویت کنند. بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها، انتشار گزارش‌های عملکردی مطلوب، کاهش ابهامات سیاستگذاری و شکل‌گیری چشم‌انداز باثبات‌تر از متغیرهای اقتصادی می‌توانند در تقویت تقاضا نقش داشته باشند. همچنین تداوم ورود پول حقیقی‌ها و افزایش قدرت خرید در معاملات خرد از جمله عواملی هستند که می‌توانند توان بازار برای عبور از محدوده‌های مقاومتی را افزایش دهند.
در غیاب چنین محرک‌هایی، افزایش قیمت‌ها ممکن است با مقاومت بیشتری از سوی فروشندگان مواجه شود؛ زیرا در این شرایط، معامله‌گران برای خرید در قیمت‌های بالاتر با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند. از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که اصلاح قیمت‌ها پس از یک دوره رشد، لزوما به معنای تغییر روند اصلی بازار نیست. گاهی کاهش قیمت‌ها و جابه‌جایی سهام میان معامله‌گران می‌تواند به تخلیه فشار فروش و ایجاد فرصت برای شکل‌گیری موج جدید تقاضا منجر شود. با این حال، کیفیت این اصلاح و نحوه بازگشت نقدینگی به بازار اهمیت زیادی دارد.
اگر افت قیمت‌ها با افزایش تقاضای موثر همراه شود، بازار می‌تواند پس از استراحتی کوتاه، مسیر صعودی خود را از سر بگیرد. اما اگر خروج پول حقیقی‌ها تداوم پیدا کند و ارزش معاملات نیز در سطوح پایین‌تری قرار بگیرد، عبور از مقاومت‌های پیش رو دشوارتر خواهد شد. سیگنال معاملات شنبه به فعالان بازار آمار معاملات روز شنبه نیز تصویری دوگانه از شرایط فعلی بازار ارائه می‌دهد.
از یک طرف، ارزش معاملات خرد در محدوده ۵۴هزار میلیارد تومان قرار گرفت که از تداوم فعالیت قابل‌توجه معامله‌گران حکایت دارد و از طرف دیگر، خروج حدود ۴هزار و ۳۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقی‌ها نشان می‌دهد که بخشی از سرمایه‌گذاران در موقعیت فروش قرار گرفته‌اند. همچنین در پایان معاملات، ۵۱درصد نمادها مثبت و ۴۹درصد منفی بودند. این موضوع در کنار افت 0.87درصدی شاخص کل و کاهش محدود 0.14درصدی شاخص هموزن نشان می‌دهد که فشار فروش در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز بیشتر بوده و افت بازار به شکل یکپارچه در تمام نمادها توزیع نشده است.
از این منظر، معاملات روز شنبه را می‌توان هشداری درباره دشوارتر شدن مسیر صعود بورس در محدوده‌های فعلی دانست؛ هشداری که البته به معنای پایان ظرفیت رشد بازار نیست. شاخص کل برای عبور از محدوده ۸میلیون و ۵۰۰هزارواحدی به تقاضایی قدرتمندتر از آنچه در روزهای اخیر مشاهده شده نیاز دارد. در چنین شرایطی، جهت جریان پول حقیقی‌ها، پایداری ارزش معاملات و عملکرد نمادهای بزرگ می‌توانند تصویر روشن‌تری از توان بازار برای ادامه مسیر ارائه دهند.
بورس تهران پس از ثبت بازدهی قابل‌توجه، اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته است که برای دستیابی به سطوح بالاتر، بیش از هر زمان دیگری به محرک‌های بنیادی و تقویت انتظارات مثبت نیاز دارد.
منبع: دنیای اقتصاد
