به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، فرانسیس فوکویاما، نظریه‌پرداز برجسته سیاسی آمریکایی، در یادداشتی تحلیلی برای نشریه «پرژوژن» (Persuasion)، به بررسی پیامدهای شکست دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بر آینده سیاست خارجی واشنگتن و امنیت بین‌المللی پرداخته است. فوکویاما با اشاره به تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ و محدود شدن فرصت باقی‌مانده از دوران ریاست‌جمهوری او، استدلال می‌کند که چین، روسیه و کره شمالی ممکن است دو سال آینده را فرصتی مناسب برای پیشبرد اهداف راهبردی خود، پیش از روی کار آمدن دولتی با سیاست خارجی متفاوت در واشنگتن، تلقی کنند.
او همچنین با بررسی احتمال اقدام نظامی چین علیه تایوان، تشدید عملیات روسیه در اوکراین و افزایش تهدیدات کره شمالی علیه سئول، هشدار می‌دهد که سیاست‌های دولت ترامپ، از جنگ با ایران و کاهش توان نظامی آمریکا تا ایجاد شکاف در روابط واشنگتن با متحدان سنتی خود، به افزایش آسیب‌پذیری ایالات متحده و بی‌ثباتی نظام بین‌الملل دامن زده است.
فوکویاما در ادامه با اشاره به نبود چشم‌اندازی روشن برای پایان جنگ ایران، تأکید می‌کند که پیامدهای سیاست خارجی غیرقابل پیش‌بینی ترامپ ممکن است از خاورمیانه فراتر رود و جهان را با بحران‌های امنیتی تازه و پیامدهایی غیرقابل محاسبه مواجه سازد. این نظریه‌پرداز آمریکایی در ادامه می‌نویسد: پس از آنکه دونالد ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه با شکست سنگینی از سوی رأی‌دهندگان مواجه شد، به رئیس‌جمهوری تبدیل شده است که دوره زمامداری‌اش رو به پایان است و اختیاراتش به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.
در دو سال باقی‌مانده تا زمانی که رئیس قوه مجریه جدید در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹ سوگند یاد کند، چه اتفاقی احتمالاً رخ خواهد داد؟ در این مرحله، دیگر باید روشن شده باشد که ترامپ تسلیم خواست عمومی نخواهد شد و از سیاست‌هایی که ثابت شده تا چه اندازه سمی و مخرب هستند، فاصله نخواهد گرفت. کاملاً مطابق با شخصیت سیاسی او، نشانه‌های اولیه حاکی از آن است که وی در حال تشدید همین مسیر است؛
از جمله با جایگزین کردن سوزی وایلز، رئیس دفتر خود، با استیون میلر، چهره‌ای تندرو، و همچنین با انتخاب عجیب دانا وایت، رئیس سازمان «مسابقات قهرمانی نهایی مبارزه» (UFC)، برای سمت سخنگوی کاخ سفید؛ مردی که ترامپ او را «یک مبارز و جنگجوی خشن» توصیف کرده است. در همین حال، رؤسای‌جمهوری که دوران زمامداری‌شان رو به پایان بوده است، در گذشته طی سال‌های باقی‌مانده از دوره خود به ابتکارات جدیدی در سیاست خارجی روی آورده‌اند؛ زیرا قانون اساسی ایالات متحده در حوزه سیاست خارجی، اختیارات بسیار بیشتری نسبت به سیاست داخلی در اختیار رئیس‌جمهور قرار می‌دهد.
پس چه انتظاری می‌توان داشت؟ یک ملاحظه کلی وجود دارد که همه احتمالات پیش رو را شکل خواهد داد. واقعیت این است که ترامپ برای همه رقبای سنتی آمریکا، از جمله چین، روسیه و کره شمالی، بسیار سودمند بوده است. ترامپ کوشیده است با رهبران اقتدارگرای هر یک از این کشورها روابط خوبی برقرار کند و بی‌وقفه برای تضعیف ایالات متحده تلاش کرده است؛ از جمله با پیگیری سیاست‌های تفرقه‌افکنانه علیه آنچه «دشمن درون» می‌نامد، یعنی مخالفان داخلی خود.
ترامپ همچنین با کاهش ذخایر مهمات از طریق جنگ نسنجیده‌اش علیه ایران و نیز با پاکسازی نیروهای نظامی کارآمد توسط وزیر دفاعش، پیت هگست، توان نظامی ایالات متحده را بیش‌ازپیش تضعیف کرده است. او همچنین با به راه انداختن جنگ تعرفه‌ای علیه متحدان آمریکا در اروپا و آسیا، آن‌ها را از واشنگتن دور کرده است. ترامپ گفته است چین تا زمانی که او رئیس‌جمهور باشد، جرئت اقدام علیه تایوان را نخواهد داشت، اما ممکن است در دوران یک رئیس‌جمهور دموکرات چنین اقدامی کند. او در واقع درباره این موضوع درست می‌گوید، اما دلایل آن تا حدی با آنچه در ذهن ترامپ می‌گذرد، متفاوت است.
چرا چینی‌ها باید اکنون خطر عظیم یک عملیات نظامی را بپذیرند، در حالی که رئیس‌جمهوری در کاخ سفید حضور دارد که کار آن‌ها را برایشان انجام می‌دهد؛ بودجه تحقیقات علمی را کاهش می‌دهد، با متحدان نزدیک آمریکا مانند ژاپن و کره جنوبی درگیر می‌شود و در مسائل تجاری دوجانبه آمریکا و چین عقب‌نشینی می‌کند؟ انتخابات میان‌دوره‌ای ناگهان این محاسبات را تغییر داده است. اکنون بیش‌ازپیش محتمل است که جانشین ترامپ، نه یک جمهوری‌خواه انزواگرا مانند جی‌دی ونس، بلکه یک دموکرات باشد؛ کسی که به احتمال بسیار زیاد از همان روز نخست، تمام مواضع سیاست خارجی ترامپ را معکوس خواهد کرد.
این بدان معناست که اگر شی جین‌پینگ زمانی حاضر باشد به تایوان حمله کند، باید این اقدام را طی دو سال آینده انجام دهد. احتمال اینکه ترامپ، به‌عنوان رئیس‌جمهوری که دوران زمامداری‌اش رو به پایان است، در برابر یک چالش چینی دفاعی قاطع و پرقدرت از تایپه به عمل آورد، چقدر است؟ ملاحظات مشابهی درباره روسیه نیز صدق می‌کند. ترامپ در جنگ روسیه با اوکراین عملاً موضع خود را تغییر داده و در کنار روسیه قرار گرفته است. او در پی تضعیف تحریم‌هاست و دسترسی اوکراین به تسلیحاتی را که برای دفاع از خود نیاز دارد، محدود کرده است.
یک رئیس‌جمهور دموکرات در سال ۲۰۲۹ می‌تواند به‌سرعت این سیاست را معکوس کند؛ البته اگر در آن زمان دیگر خیلی دیر نشده باشد و اوکراین همچنان بتواند مقاومت کند. ولادیمیر پوتین انگیزه‌ای قوی دارد تا فتح نظامی اوکراین را طی دو سال آینده تکمیل کند. کشوری که در فهرست نگرانی‌های اصلی مردم قرار نداشته، اما باید قرار داشته باشد، کره شمالی است. پیونگ‌یانگ از مشارکت مستقیم نظامی خود در جنگ روسیه و اوکراین درس‌های زیادی گرفته است.
این کشور دریافته است که آینده متعلق به شمار زیادی از پهپادهای ارزان‌قیمت FPV است و به‌سرعت در تلاش است برتری قابل‌توجه کره جنوبی در میدان نبرد را که بر نسل‌های قدیمی‌تر تجهیزات نظامی استوار است، کاهش دهد. علاوه بر این، کره شمالی اکنون زرادخانه هسته‌ای قابل‌توجهی در اختیار دارد که توانایی استفاده از آن علیه سرزمین اصلی ایالات متحده را دارد. بنابراین، احتمال اینکه ترامپ، به‌عنوان رئیس‌جمهوری که دوران زمامداری‌اش رو به پایان است، موضعی قاطعانه در دفاع از کره جنوبی اتخاذ کند و متعهد شود برای بازداشتن کره شمالی از تسلیحات هسته‌ای آمریکا استفاده کند، چقدر است؟
بار دیگر، پنجره فرصت در دو سال آینده قرار دارد، نه پس از آن. بنابراین، اکنون در مقطعی با خطرات فزاینده قرار داریم. سه حکومت قدرتمند اقتدارگرا در حال حاضر دوستی در کاخ سفید دارند، اما این دوست دو سال دیگر کاخ سفید را ترک خواهد کرد و تقریباً به‌طور قطع، جانشینی با مواضعی خصمانه‌تر جای او را خواهد گرفت. این وضعیت، انگیزه آن‌ها را برای اقدام در کوتاه‌مدت، زمانی که شانس بیشتری برای پیشبرد برنامه‌هایشان دارند، به‌شدت افزایش می‌دهد. در همین حال، انگیزه‌های ترامپ او را به نزدیک‌تر شدن به این سه حکومت اقتدارگرا سوق می‌دهد؛
شاید از طریق تلاش برای ازسرگیری گفت‌وگو با پیونگ‌یانگ. اما هرچه ترامپ با آن‌ها دوستانه‌تر رفتار کند، احتمال اینکه از روابط خوب با ایالات متحده برای اقدام سریع بهره بگیرند، بیشتر خواهد شد. سیاست خارجی بی‌ثبات و غیرقابل پیش‌بینی ترامپ، بخش بزرگی از جهان را بی‌ثبات کرده است. اکنون این وضعیت را در خاورمیانه مشاهده می‌کنیم؛ جایی که هیچ راه خروج روشنی از جنگ با ایران وجود ندارد. اما این بی‌ثباتی به‌راحتی می‌تواند به عرصه‌های دیگر نیز سرایت کند؛ با پیامدهایی که ابعاد آن‌ها قابل محاسبه نیست.
منبع: جماران
