نورنیوز-گروه بین‌الملل: سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31)، از ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶، با حضور مقام‌های عالی‌رتبه، رؤسای کشورها، نمایندگان دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و فعالان حوزه محیط زیست و انرژی، در شهر آنتالیای ترکیه در حال برگزاری است. نکته مهم در این نشست، هم‌زمانی حضور و سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران، با مشارکت هیئتی از سازمان انرژی اتمی کشور است؛
حضوری که موضوعاتی همچون کاربردهای صلح‌آمیز فناوری هسته‌ای، ظرفیت‌های صنعت هسته‌ای ایران و نقش این فناوری در تأمین انرژی پاک و پایدار را در کانون توجه قرار داده است. تحول مهم دیگر، برگزاری نشست سالانه پلتفرم انرژی هسته‌ای بریکس در روز جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ در آنتالیاست که با حضور نمایندگان کشورهای عضو، مدیرعامل شرکت دولتی روس‌اتم، رئیس هماهنگ‌کننده این پلتفرم و هیئت جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.
هم‌زمانی این دو رویداد، فراتر از یک مشارکت دیپلماتیک، نشان‌دهنده شکل‌گیری ظرفیت‌های تازه برای همکاری‌های علمی و فناورانه، مقابله با آپارتاید علمی و دستیابی به اهداف مشترک است. ایران با برخورداری از توان بومی هسته‌ای و نقش‌آفرینی در تأمین امنیت ترانزیت انرژی در تنگه هرمز، می‌تواند جایگاهی تعیین‌کننده در تحقق این همگرایی داشته باشد. اعتماد جهانی به توانمندی و ماهیت صلح‌آمیز هسته‌ای ایران حضور ایران در این دو رویداد و طرح دیدگاه‌های کشور، پیش از هر چیز بیانگر اعتماد به توانمندی بومی و ماهیت صلح‌آمیز فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران است.
استقبال از ظرفیت‌ها و پیشنهادهای ایران در چنین نشست‌هایی، نشانه‌ای معنادار از بی‌اعتباری ادعاها و اتهامات واهی غرب درباره برنامه هسته‌ای کشور و مغرضانه بودن رویکردهای سیاسی در قبال آن است. این اجلاس‌ها پیامی روشن برای جهان دارند: همکاری هسته‌ای با ایران، مستقل از فضاسازی‌های سیاسی و ادعاهای جریان‌های مخالف، امکان‌پذیر و دارای ظرفیت‌های گسترده است.
در همین چارچوب، مواضع رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، درباره دسترسی به تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران و تلاش برای بازگشایی پرونده‌های گذشته، پرسش‌های جدی درباره حدود اختیارات آژانس و ضرورت رعایت حقوق قانونی کشورها ایجاد می‌کند. با پایان برجام و ابطال قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، از منظر حقوقی مورد تأکید ایران، باید وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای کشور به شرایط عادی بازگردد و از استمرار محدودیت‌های فراتر از تعهدات جلوگیری شود. دانش هسته‌ای بومی؛
پیوند امنیت انرژی و توسعه پایدار اقلیمی امنیت در جهان امروز دیگر به حوزه‌های نظامی، اقتصادی و اجتماعی محدود نیست؛ انرژی، اقلیم و توسعه پایدار نیز به مؤلفه‌هایی تعیین‌کننده در امنیت ملی کشورها و نظام بین‌الملل تبدیل شده‌اند. تشدید آلودگی هوا، نابسامانی‌های جوی، تغییرات اقلیمی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای و پیامدهای فاجعه‌بار زیست‌محیطی جنگ‌افروزی‌های نظام سلطه، ضرورت بهره‌گیری از دانش هسته‌ای و انرژی‌های پاک را دوچندان کرده است.
دانش هسته‌ای ایران که با اتکا به توان متخصصان داخلی و نیروی انسانی جوان کشور توسعه یافته، ظرفیتی ارزشمند برای همکاری‌های بین‌المللی و الگویی برای دستیابی مستقل به فناوری‌های پیشرفته است. محورهای تخصصی این رویدادها، از گذار انرژی و توسعه ظرفیت تولید برق هسته‌ای تا تأمین مالی پروژه‌ها، تربیت نیروی انسانی متخصص، فناوری‌های نوین اقلیمی و ابتکار سه‌برابر کردن ظرفیت انرژی هسته‌ای تا سال ۲۰۵۰ را دربرمی‌گیرد. ایران با برخورداری از دانش بومی و تجربه عملی می‌تواند در پیشبرد این اهداف نقش‌آفرین باشد.
دیپلماسی هسته‌ای نیز فرصتی تازه برای گسترش روابط و تعریف ظرفیت‌های مشترک با کشورهای مختلف، به‌ویژه کشورهای منطقه، فراهم می‌کند. تجربه ایران در تولید رادیوداروها، پزشکی هسته‌ای، تأمین سوخت و کاربرد فناوری هسته‌ای در کشاورزی و صنایع غذایی، سرمایه‌ای علمی است که می‌تواند در اختیار دیگر کشورها قرار گیرد و زمینه‌ساز همکاری‌های سودمند و متقابل شود. همگرایی جهانی علیه آپارتاید علمی و جنایت هسته‌ای یکی از ابعاد مهم این تحولات، ضرورت مقابله جمعی با انحصارطلبی هسته‌ای و آپارتاید علمی است.
غرب با سیاسی‌کردن فعالیت آژانس، می‌کوشد فناوری هسته‌ای را به ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی، سیاسی و امنیتی علیه کشورهای مستقل تبدیل کند. در مقابل، همگرایی کشورها برای پایان دادن به این انحصار، ضرورتی اساسی برای توسعه پایدار و تحقق عدالت علمی است؛ به‌ویژه آنکه قدرت‌های دارنده سلاح هسته‌ای، اراده مؤثری برای نابودی این تسلیحات نشان نداده‌اند و همچنان تهدیدی جدی برای امنیت بشری و زیست‌محیطی محسوب می‌شوند.
از سوی دیگر، بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی، در شرایطی که این تأسیسات تحت نظارت آژانس قرار داشتند، نقض آشکار حقوق بین‌الملل و بدعتی خطرناک در امنیت فعالیت‌های هسته‌ای جهان است. بی‌تفاوتی آژانس در برابر چنین تجاوزی، در کنار فشار برای دسترسی به تأسیسات آسیب‌دیده، ضرورت بازنگری در رویکردهای دوگانه این نهاد را آشکار می‌کند. نشست‌های هسته‌ای فرصتی برای شکل‌گیری موضعی مشترک در محکومیت این اقدامات و جلوگیری از تکرار آن‌هاست.
جهان نمی‌تواند ایران را به استثنایی در برابر تجاوز تبدیل کند و هم‌زمان انتظار داشته باشد امنیت تأسیسات و دانشمندان هسته‌ای سایر کشورها مصون بماند. اگر در برابر بمباران اتمی ژاپن یا تجاوزهای نظامی آمریکا به عراق و سوریه و لیبی به بهانه‌های هسته‌ای و شیمیایی، واکنشی بازدارنده شکل می‌گرفت، امروز شاهد چنین گستاخی‌هایی در ترور دانشمندان و حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران نبودیم. ایران؛ ضامن امنیت انرژی از تنگه هرمز تا فناوری هسته‌ای ایران همواره بر ضرورت تأمین امنیت زیست‌محیطی و اقلیمی، پیشرفت پایدار و دسترسی همگانی به انرژی تأکید داشته است.
با وجود ضرورت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، نفت و گاز همچنان سهم مهمی در تأمین انرژی جهان دارند. رویکرد آمریکا، به‌ویژه در دوره ترامپ، نشان می‌دهد که سلطه بر منابع انرژی به ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. از مداخله در ونزوئلا و دست‌اندازی به گرینلند تا اذعان ترامپ به انگیزه‌های مرتبط با منابع انرژی ایران، همگی نشانه‌هایی از این جاه‌طلبی سلطه‌جویانه‌اند. هم‌زمان، پرونده‌سازی در آژانس و مانع‌تراشی در مسیر بومی‌سازی فناوری هسته‌ای، بخش دیگری از همین سیاست انحصارطلبانه است.
در برابر این رویکرد، جمهوری اسلامی ایران از یک‌سو با مدیریت تنگه هرمز و ایستادگی در برابر تهدیدهای نظامی و محاصره آمریکا، در معادلات امنیت انرژی فسیلی جهان نقشی مهم ایفا می‌کند و از سوی دیگر، با اتکا به دانش هسته‌ای بومی، ظرفیت مقابله با انحصار فناوری را فراهم آورده است. اعلام آمادگی ایران برای همکاری‌های هسته‌ای، به‌ویژه با کشورهای منطقه، نیز بیانگر نگاه مشارکت‌جویانه کشور به توسعه علمی و انرژی است. بر این اساس، حمایت جهانی از ظرفیت‌ها و رویکرد ایران می‌تواند زمینه‌ساز ایستادگی در برابر سلطه‌گری آمریکا و تقویت همکاری‌های برابر باشد.
ایران امروز در دو عرصه امنیت انرژی فسیلی و توسعه فناوری هسته‌ای ظرفیت اثرگذاری دارد و هم‌زمان، امنیت اقلیمی و زیست‌محیطی را ضرورتی مشترک برای بشریت می‌داند. همراهی کشورها با این رویکرد، نه امتیازی به یک کشور، بلکه گامی در مسیر پایان دادن به تبعیض علمی، تأمین امنیت انرژی و ساختن جهانی برخوردار از پیشرفت فراگیر و پایدار برای همگان است.
منبع: نورنیوز
