به گزارش اقتصادنیوز، سهام عدالت در سال ۱۳۸۵ با هدف سهیم کردن مردم در مالکیت شرکت‌های تولیدی و توزیع بخشی از دارایی‌های دولت میان اقشار مختلف جامعه به اجرا درآمد. اکنون با گذشت حدود دو دهه از آغاز این طرح، مقایسه ارزش روز این دارایی با عملکرد بازارهای طلا، ارز و سهام می‌تواند تصویر متفاوتی از بازدهی سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران ارائه دهد. پرسش اینجاست که اگر مشمولان سهام عدالت در سال ۱۳۸۵ از حق فروش سهام خود برخوردار بودند و ۵۰۰ هزار تومان سرمایه اولیه خود را صرف خرید دلار، طلا یا سهام دیگر شرکت‌های بورسی می‌کردند، امروز چه میزان دارایی در اختیار داشتند؟
بررسی قیمت دارایی‌ها در ۲۶ اسفند ۱۳۸۵ و مقایسه آن با نرخ‌های ۱۸ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که در میان سناریوهای مورد بررسی، طلا بیشترین رشد ارزش را تجربه کرده است. پس از آن، سرمایه‌گذاری متناسب با شاخص کل بورس و خرید دلار قرار می‌گیرند؛ در حالی که ارزش روز سبد سهام عدالت مورد بررسی بدون احتساب سودهای نقدی سهام عدالت حدود ۵۵ میلیون تومان است. ارزش روز سهام عدالت ۵۰۰ هزار تومانی چقدر است؟ بر اساس اطلاعات ارزش‌گذاری سبد دارایی ارائه‌شده، ارزش روز این سبد به ۵۵۵ میلیون و ۳۳۱ هزار و ۴۵۶ ریال، معادل ۵۵ میلیون و ۵۳۳ هزار تومان رسیده است.
با در نظر گرفتن ۵۰۰ هزار تومان به‌عنوان سرمایه اولیه، ارزش فعلی این سبد حدود ۱۱۱ برابر شده است. البته این رقم صرفاً ارزش روز دارایی‌های موجود را نشان می‌دهد و برای محاسبه بازدهی کامل سهام عدالت باید سودهای نقدی پرداخت‌شده به مشمولان در سال‌های گذشته نیز در نظر گرفته شود. اگر در سال ۱۳۸۵ دلار می‌خریدیم، امروز چقدر دارایی داشتیم؟ یکی از سناریوهای جایگزین، خرید دلار با سرمایه اولیه ۵۰۰ هزار تومانی است. بر اساس قیمت تاریخی ثبت‌شده در ۲۶ اسفند ۱۳۸۵، هر دلار آمریکا ۹۳۳ تومان قیمت داشت. بنابراین با این مبلغ می‌شد حدود ۵۳۵.۹ دلار خریداری کرد.
در مقابل، نرخ دلار در بازار آزاد در ۱۸ آبان ۱۴۰۵ به ۲۶۳ هزار و ۹۰۰ تومان رسید. با این حساب، ارزش دلارهای خریداری‌شده در سال ۱۳۸۵ در این تاریخ به حدود ۱۴۱ میلیون و ۴۲۵ هزار تومان می‌رسید. به بیان دیگر، سرمایه‌گذاری اولیه در بازار ارز طی این دوره حدود ۲۸۳ برابر شده بود؛ رقمی که در مقایسه با ارزش روز سبد سهام عدالت، حدود ۲.۵ برابر بیشتر است. طلا؛ بیشترین بازدهی در مقایسه با سهام عدالت سناریوی خرید طلا نتیجه متفاوت‌تری دارد. در ۲۶ اسفند ۱۳۸۵، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۴ هزار و ۶۵۰ تومان قیمت داشت.
بنابراین با ۵۰۰ هزار تومان می‌شد حدود ۳۴.۱۳ گرم طلای ۱۸ عیار خریداری کرد. با رسیدن قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۲۵ میلیون و ۵۴۴ هزار و ۶۰۰ تومان در ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ارزش این میزان طلا به حدود ۸۷۱ میلیون و ۸۲۹ هزار تومان می‌رسید. بر این اساس، سرمایه اولیه در سناریوی خرید طلا حدود هزار و ۷۴۴ برابر شده بود. مقایسه این رقم با ارزش روز سبد سهام عدالت نشان می‌دهد که ارزش فرضی سرمایه‌گذاری در طلا بیش از ۱۵ برابر ارزش فعلی سبد سهام عدالت است.
اگر به‌جای سهام عدالت، سهام بورسی دیگری می‌خریدیم برای بررسی عملکرد بازار سرمایه نیز می‌توان شاخص کل بورس تهران را مبنا قرار داد. شاخص کل بورس در ۲۶ اسفند ۱۳۸۵ برابر با ۹ هزار و ۷۹۳.۹۹ واحد بود. این شاخص در پایان معاملات ۱۸ آبان ۱۴۰۵ به ۸ میلیون و ۱۳۷ هزار و ۹۶۴ واحد رسید. مقایسه این دو مقدار نشان می‌دهد شاخص کل بورس در این فاصله حدود ۸۳۰.۹ برابر شده است.
در نتیجه، اگر فردی در پایان سال ۱۳۸۵ مبلغ ۵۰۰ هزار تومان را متناسب با بازدهی شاخص کل بورس تهران سرمایه‌گذاری می‌کرد و تا ۱۸ آبان ۱۴۰۵ آن را نگه می‌داشت، ارزش فرضی سرمایه او به حدود ۴۱۵ میلیون و ۴۵۷ هزار تومان می‌رسید. این رقم البته بر اساس رشد شاخص کل محاسبه شده و نباید آن را معادل بازدهی قطعی یک سهم یا سبد سهام مشخص دانست. عملکرد شرکت‌های بورسی یکسان نبوده و انتخاب سهم، افزایش سرمایه و سود نقدی دریافتی می‌توانست نتیجه سرمایه‌گذاری را تغییر دهد. طلا، بورس، دلار یا سهام عدالت؛ کدام بازار برنده شد؟
مقایسه چهار سناریوی سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد که ۵۰۰ هزار تومان سرمایه در سال ۱۳۸۵، بسته به بازاری که وارد آن می‌شد، در آبان ۱۴۰۵ ارزش متفاوتی پیدا می‌کرد. در این مقایسه، ارزش فرضی سرمایه‌گذاری در طلای ۱۸ عیار به حدود ۸۷۱ میلیون و ۸۲۹ هزار تومان رسیده است. پس از آن، سرمایه‌گذاری متناسب با شاخص کل بورس با حدود ۴۱۵ میلیون و ۴۵۷ هزار تومان قرار می‌گیرد. ارزش سرمایه‌گذاری در دلار نیز حدود ۱۴۱ میلیون و ۴۲۵ هزار تومان برآورد می‌شود. در مقابل، ارزش روز سبد سهام عدالت مورد بررسی حدود ۵۵ میلیون و ۵۳۳ هزار تومان است.
به این ترتیب، اختلاف ارزش فرضی سرمایه‌گذاری در طلا با ارزش روز سبد سهام عدالت به حدود ۸۱۶ میلیون تومان می‌رسد. همچنین ارزش سرمایه‌گذاری متناسب با شاخص کل بورس حدود ۷.۵ برابر و ارزش سرمایه‌گذاری در دلار حدود ۲.۵ برابر ارزش فعلی این سبد است. البته این مقایسه صرفاً ارزش دارایی‌ها در دو مقطع زمانی را نشان می‌دهد و برای نتیجه‌گیری قطعی درباره بازدهی سهام عدالت باید سودهای نقدی پرداخت‌شده، افزایش سرمایه شرکت‌ها و تغییرات تعداد سهام نیز محاسبه شود.
از سوی دیگر، شاخص کل بورس نماینده عملکرد مجموعه‌ای از شرکت‌هاست و نمی‌توان آن را معادل عملکرد یک سهم یا سبد مشخص سهام عدالت دانست. در مجموع، محاسبات نشان می‌دهد در بازه زمانی مورد بررسی، طلا بیشترین رشد ارزش را تجربه کرده است؛ موضوعی که بار دیگر اهمیت انتخاب بازار هدف در سرمایه‌گذاری و نقش تورم و تغییرات نرخ ارز در حفظ ارزش دارایی‌ها را برجسته می‌کند.
منبع: اقتصاد نیوز
