سنندج- عملیات مقابله با آفت لورانتوس در هزار هکتار از جنگل‌های بلوط کردستان با اعتبار ۱۰۰ میلیارد ریالی آغاز شد، طرحی که با مشارکت مردم، حفاظت از جنگل‌های زاگرس را وارد مرحله تازه‌ای می‌کند.
خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: جنگل‌های بلوط زاگرس در کردستان علاوه بر ارزش زیست‌محیطی، یکی از مهمترین سرمایه‌های طبیعی استان به شمار می‌روند؛ سرمایه‌ای که در سال‌های اخیر با تهدیدهای مختلفی از جمله گسترش آفت لورانتوس و آلودگی‌های زیستی مواجه شده است.
مقابله با این تهدیدها دیگر صرفاً با اقدامات اداری و اعتبارات دولتی امکان‌پذیر نیست و حضور جوامع محلی و بهره‌برداران در کنار دستگاه‌های متولی، به ضرورتی برای حفاظت پایدار از این عرصه‌ها تبدیل شده است.
در همین راستا، عملیات مقابله فیزیکی با گیاه نیمه‌انگلی لورانتوس در سطح هزار هکتار از جنگل‌های آلوده بلوط در شهرستان‌های مریوان، سروآباد و بانه آغاز شده است؛ طرحی که با اعتباری بالغ بر ۱۰۰ میلیارد ریال و با تکیه بر الگوی مشارکتی جنگلداری نوین در استان کردستان حال اجراست.
حذف لورانتوس؛ گامی برای جلوگیری از خشکیدگی بلوط‌های زاگرس
لورانتوس که در میان مردم با نام‌های موخور و دارواش نیز شناخته می‌شود، از جمله عوامل تهدیدکننده درختان بلوط است.
این گیاه با استقرار روی شاخه‌های درخت میزبان و دریافت آب و مواد غذایی مورد نیاز خود از آن، به‌تدریج توان درخت را کاهش می‌دهد و در صورت گسترش آلودگی، زمینه خشکیدگی و حتی مرگ درخت را فراهم می‌کند.
بر همین اساس، مقابله با این گیاه از طریق شناسایی و حذف فیزیکی شاخه‌های آلوده در دستور کار منابع طبیعی قرار گرفته است در عملیات اخیر نیز علاوه بر سرشاخه‌های آلوده به لورانتوس، کلنی‌های آلوده به لارو پروانه برگ‌خوار شناسایی و حذف می‌شوند تا از گسترش عوامل آسیب‌زا در جنگل‌های بلوط جلوگیری شود.
این عملیات در آبان‌ماه ۱۴۰۵ و بر اساس تقویم اجرایی طرح، در جنگل‌های غرب استان کردستان آغاز شده و شهرستان‌های مریوان، سروآباد و بانه را در بر می‌گیرد.
۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار؛ سهم برابر دولت و مشارکت‌های مردمی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های این طرح، شیوه تأمین منابع مالی آن است از مجموع ۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی‌شده برای اجرای عملیات، ۵۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات دولتی و ۵۰ میلیارد ریال دیگر از محل مشارکت‌های اجتماعی تأمین شده است.
بهزاد شریفی‌پور یادآور شد: این شیوه تأمین اعتبار، بیانگر حرکت به سمت الگویی است که در آن مردم و بهره‌برداران محلی تنها دریافت‌کنندگان خدمات حفاظتی نیستند، بلکه در تأمین منابع، اجرای عملیات و مراقبت از عرصه‌های طبیعی نیز سهم دارند.
وی با اشاره به از عملیات مقابله با لورانتوس در جنگل‌های روستاهای دگاگا و سردشت شهرستان سروآباد، به تجربه اقدامات حفاظتی در استان پرداخت و مشارکت مردم را یکی از مهمترین مؤلفه‌های اصلی موفقیت برنامه‌های صیانت از جنگل‌ها دانست.
وی با بیان اینکه استان کردستان در زمینه مبارزه با آفت لورانتوس از استان‌های پیشگام کشور است، اظهار کرد: همراهی جوامع محلی و بهره‌برداران، امکان اجرای اقدامات مؤثر برای مقابله فیزیکی با این آفت را در جنگل‌های زاگرس، به‌ویژه در شهرستان‌های مریوان، سروآباد و بانه فراهم کرده است.
شریفی‌پور تأکید کرد: در این رویکرد، مردم صرفاً نیروی اجرایی طرح نیستند، بلکه به‌عنوان شرکای اصلی حفاظت از جنگل‌ها شناخته می‌شوند و استفاده از دانش بومی، توان نیروی انسانی محلی و ظرفیت‌های اجتماعی می‌تواند اثربخشی اقدامات حفاظتی را افزایش دهد.
جنگلداری نوین؛ تغییر رویکرد از حفاظت دولتی به مدیریت مشارکتی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان یادآور شد: توسعه مشارکت‌های مردمی در حفاظت از جنگل‌ها، بخشی از رویکرد جدید مدیریت منابع طبیعی در قالب جنگلداری نوین است؛ رویکردی که بر اساس ظرفیت‌های قانونی ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر استفاده از توان جوامع محلی و بخش‌های مختلف جامعه در برنامه‌های حفاظت، احیا و توسعه جنگل‌ها تأکید دارد.
وی تصریح کرد: استان کردستان در سال ۱۴۰۵ به‌عنوان یکی از استان‌های پایلوت اجرای جنگلداری نوین در منطقه زاگرس انتخاب شده است؛ فرصتی که می‌تواند زمینه‌ساز تقویت مدیریت اجتماعی جنگل‌ها و گسترش الگوهای مشارکتی در حفاظت از منابع طبیعی باشد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان درباره جایگاه این طرح در برنامه‌های جدید حفاظت از جنگل‌های استان اظهار کرد: انتخاب کردستان به‌عنوان یکی از استان‌های پایلوت جنگلداری نوین، فرصت مناسبی برای تقویت نقش جوامع محلی در مدیریت عرصه‌های جنگلی و استفاده از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های مختلف جامعه است.
شریفی‌پور افزود: بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور موظف است برنامه‌های مدیریت پایدار جنگل، حفاظت، احیا و توسعه این عرصه‌ها را با بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجرایی و مشارکت جوامع محلی دنبال کند.
وی با تأکید بر اینکه حفاظت پایدار از جنگل‌ها بدون حضور مردم امکان‌پذیر نیست، خاطرنشان کرد: هدف، حرکت به سمت مدیریت مشارکتی و اجتماعی جنگل‌هاست تا بهره‌برداران و جوامع محلی در مراحل مختلف مراقبت، احیا و صیانت از منابع طبیعی نقش مؤثری داشته باشند.
آینده جنگل‌های زاگرس در گرو پیوند تخصص و مشارکت اجتماعی
آنچه اجرای عملیات مقابله با لورانتوس در هزار هکتار از جنگل‌های بلوط کردستان را از یک برنامه معمول حفاظتی متمایز می‌کند، علاوه بر وسعت عملیات و اعتبار اختصاص‌یافته، سهم قابل‌توجه مشارکت‌های اجتماعی در اجرای آن است.
تأمین نیمی از اعتبار طرح از محل مشارکت‌های مردمی و انتخاب کردستان به‌عنوان استان پایلوت جنگلداری نوین، نشان می‌دهد مدیریت عرصه‌های طبیعی در حال حرکت به سمت استفاده بیشتر از ظرفیت‌های اجتماعی است.
با این حال، موفقیت چنین برنامه‌هایی به تداوم عملیات، تأمین اعتبارات تکمیلی، نظارت کارشناسی و استمرار همراهی مردم وابسته است؛ چراکه مقابله با آفات جنگلی اقدامی مقطعی نیست و حفاظت از بلوط‌های زاگرس نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و مراقبت مستمر است.
جنگل‌های زاگرس میراثی طبیعی و متعلق به نسل‌های آینده‌اند و صیانت از آن‌ها زمانی به نتیجه پایدار می‌رسد که دانش تخصصی منابع طبیعی، حمایت‌های دولتی و مسئولیت‌پذیری جوامع محلی در کنار یکدیگر قرار گیرند.
منبع: خبرگزرای مهر
