رویداد۲۴| طبق تازهترین رتبهبندی شاخص سالانه فلاکت هنکه، ایران در میان ۱۷۸ اقتصاد جهان، جایگاه چهارم را به خود اختصاص داده است؛ رتبهای که نشان میدهد فشار تورم، هزینه بالای تسهیلات بانکی، بیکاری و ضعف رشد اقتصادی تا چه اندازه اقتصاد ایران را درگیر کرده است. در این فهرست، تنها ونزوئلا، سودان و ترکیه وضعیتی بدتر از ایران دارند و کشورهایی مانند لبنان، یمن، عراق و سوریه در جایگاهی پایینتر از ایران قرار گرفتهاند.
مردم ایران که هر روز درگیر مشکلات معیشتی و شاهد افول سطح رفاه و زندگی خود هستند، برای درک میزان فلاکت خود نیازی به عدد و رقم ندارند، اما این آمار و رتبهبندی زنگ خطری است که شاید به گوش مسئولان رسیده و سبب شود که عمق مشکلات اقتصادی را دریافته و جدی بگیرند. ایران چگونه به چهارمین اقتصاد فلاکتزده جهان تبدیل شد؟ بر اساس تازهترین رتبهبندی شاخص سالانه فلاکت هنکه که نتایج آن در چهارم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، ایران با امتیاز ۹۵.۹ در جایگاه چهارم از میان ۱۷۸ اقتصاد جهان قرار گرفته است.
این رتبهبندی مربوط به عملکرد اقتصادی سال ۲۰۲۵ کشورهاست یعنی پیش از آنکه وضعیت اقتصادی مملکت به این روز افتد و سرعت تورم به اندازه ماهها اخیر افزایش یابد. در این فهرست، ونزوئلا با امتیاز ۵۵۶.۵ در رتبه نخست قرار دارد و سودان با ۲۲۵.۴ دوم است. ترکیه نیز با امتیاز ۱۰۱ در جایگاه سوم قرار گرفته و ایران پس از این سه کشور، چهارمین اقتصاد فلاکتزده جهان شناخته شده است. آرژانتین، اسواتینی، آفریقای جنوبی، مالاوی، ماداگاسکار و لبنان نیز بهترتیب در رتبههای بعدی قرار دارند.
جایگاه ایران در این جدول از آن جهت قابل توجه است که کشورهایی با بحرانهای سیاسی، درگیریهای نظامی و مشکلات اقتصادی عمیق نیز در رتبههای پایینتری از ایران قرار گرفتهاند. لبنان در رتبه دهم، یمن در رتبه سیزدهم، عراق در رتبه سیویکم و سوریه در رتبه سیوسوم قرار دارند. همین نکته کافی است تا آقایان مسئول دریابند که افزایش روزافزون مشکلات اقتصادی را نمیتوان با ترجیع بند «در شرایط جنگی قرار داریم» توجیه کنند.
برخلاف آنچه در برخی بازنشرهای رتبهبندی اخیر عنوان شده، این آمار متعلق به بانک جهانی نیست. شاخص مورد بحث، شاخص سالانه فلاکت استیو هنکه، اقتصاددان آمریکایی و استاد دانشگاه جانز هاپکینز است. در تهیه این شاخص از دادههای نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی، سازمان بینالمللی کار و بانکهای مرکزی و مراکز آماری کشورها استفاده میشود. شاخص فلاکت در شکل اولیه خود توسط آرتور اوکان، اقتصاددان آمریکایی، طراحی شده بود و از مجموع نرخ تورم و بیکاری به دست میآمد.
استیو هنکه بعدها این شاخص را توسعه داد و دو متغیر دیگر، یعنی نرخ بهره تسهیلات بانکی و رشد واقعی تولید ناخالص داخلی سرانه، را نیز به آن اضافه کرد. در فرمول هنکه، نرخ بیکاری دو برابر وزن میگیرد و سپس نرخ تورم و نرخ بهره بانکی به آن افزوده میشود. در مقابل، رشد واقعی تولید ناخالص داخلی سرانه از مجموع این ارقام کسر میشود. به بیان ساده، هرچه تورم، بیکاری و هزینه دریافت تسهیلات بیشتر باشد و رشد اقتصادی سرانه ضعیفتر شود، امتیاز فلاکت افزایش پیدا میکند.
در واقع شاخص هنکه مجموعهای از فشارهای کلان اقتصادی را در قالب یک عدد خلاصه میکند و نمیتواند بهتنهایی نابرابری درآمدی، کیفیت خدمات عمومی، فقر مطلق، دسترسی به درمان یا امنیت اقتصادی خانوارها را نشان دهد. با این حال، قرار گرفتن یک کشور در میان چهار اقتصاد بدتر جهان، نشانهای از انباشت مشکلات اقتصادی است که نمیتوان بهسادگی از کنار آن گذشت. تورم؛ متهم اصلی فلاکت اقتصادی ایران یکی از مهمترین دلایل قرار گرفتن ایران در جایگاه چهارم این رتبهبندی، تورم مزمن و قدرت تخریبکننده آن در اقتصاد خانوار است.
تورم در ایران دیگر صرفاً به معنای گران شدن چند قلم کالا نیست؛ افزایش مداوم قیمتها به بخشهای مختلف زندگی مردم رسیده و هزینه تأمین نیازهای اولیه را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده است. بیشتر بخوانید: کابوس ۹۶ درصدی شاخص فلاکت چگونه معیشت ایرانیان را زیر و رو کرده است؟ / راه حل، اصلاحات بنیادین است تازهترین آمارهای داخلی نیز تصویر امیدوارکنندهای ارائه نمیکنند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه در مهرماه ۱۴۰۵ به ۸۸.۷ درصد رسیده است؛
به این معنا که خانوارها برای خرید مجموعه یکسانی از کالاها و خدمات نسبت به مهرماه سال گذشته، بهطور متوسط نزدیک به ۸۹ درصد بیشتر هزینه کردهاند. تورم سالانه نیز در همین گزارش ۷۶.۸ درصد اعلام شده است.
منبع: رویداد 24


