ماجرای جانشینی پیامبر اسلام(ص) تنها به واقعه سقیفه محدود نمی‌شود؛ بررسی جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س)، ماجرای فدک و قوانین ارث در قرآن، ابعاد دیگری از تحولات سیاسی و حقوقی پس از رحلت پیامبر را آشکار می‌کند. مستند «جانشین» با تکیه بر پژوهش‌های ویلفرد مادلونگ، اسلام‌شناس برجسته آلمانی، روایتی متفاوت از این مقطع مهم تاریخ اسلام ارائه می‌دهد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، مستند «جانشین» هم‌زمان با ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، به سراغ دیدگاه‌های پژوهشگری رفته است که سال‌ها درباره مسئله جانشینی پیامبر(ص) و جایگاه خاندان ایشان تحقیق کرده است. ویلفرد مادلونگ، استاد پیشین دانشگاه آکسفورد، از جمله اسلام‌شناسانی است که تحولات سیاسی صدر اسلام را با بررسی منابع تاریخی و آیات قرآن مورد مطالعه قرار داده است.
او در سال ۱۹۹۷ کتاب «جانشینی محمد» را منتشر کرد؛ اثری پژوهشی که به بررسی تحولات پس از رحلت پیامبر(ص)، واقعه سقیفه و جایگاه حضرت علی(ع) و خاندان پیامبر در مسئله جانشینی می‌پردازد.
یکی از محورهای قابل‌توجه در پژوهش‌های مادلونگ، جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در تحولات پس از رحلت پیامبر است. در این رویکرد، حضرت زهرا(س) تنها یکی از شخصیت‌های تاریخی آن دوران نیست، بلکه موقعیت ایشان در بررسی حقوق خاندان پیامبر و مسئله جانشینی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
ماجرای فدک و اختلاف بر سر ارث پیامبر، از موضوعاتی است که در این بررسی مورد توجه قرار می‌گیرد. مادلونگ با کنار هم قرار دادن قوانین ارث در قرآن، گزارش‌های تاریخی مربوط به فدک، واقعه سقیفه و جایگاه اهل‌بیت(ع)، به تحلیل مناسبات سیاسی و حقوقی جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر(ص) می‌پردازد.
در روایت مطرح‌شده از دیدگاه این اسلام‌شناس آلمانی، حضرت فاطمه زهرا(س) جایگاهی فراتر از یک شخصیت حاضر در مناقشات پس از رحلت پیامبر دارند و به‌عنوان وارث اصلی و جانشین قانونی پیامبر معرفی می‌شوند.
مستند «جانشین» با بازخوانی این پژوهش‌ها، تلاش می‌کند نقش حضرت زهرا(س) را در یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ اسلام از زاویه‌ای متفاوت بررسی کند؛ روایتی که پیوند میان مسئله فدک، حقوق اهل‌بیت(ع) و موضوع جانشینی پیامبر را در کانون توجه قرار می‌دهد.
منبع: خبرآنلاین
