به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام حسن یوسف‌زاده، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، با تأکید بر نقش سرمایه اجتماعی در دیپلماسی عمومی گفت: سرمایه اجتماعی ارتباط وثیقی با دیپلماسی عمومی دارد و می‌تواند قدرت اثرگذاری یک کشور را در عرصه بین‌المللی به‌صورت تصاعدی افزایش دهد.
وی با اشاره به نقش شخصیت‌های اثرگذار در تقویت جایگاه فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: علاقه و ارادت مردم کشورهای مختلف به شخصیت حضرت آقا و همچنین شناختی که از شهید حاج قاسم سلیمانی در سطح منطقه و جهان شکل گرفت، از عوامل مهم تقویت سرمایه اجتماعی ایران بود. شخصیت شهید سلیمانی و پیوند عاطفی و اعتقادی مردم با ایشان، به دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران جهش قابل توجهی بخشید.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به نمود سرمایه اجتماعی در تحولات اخیر و مراسم تشییع رهبر شهید افزود: این سرمایه اجتماعی هم در داخل کشور و هم در خارج از مرزها اثرگذار بود و ظرفیت‌هایی را آشکار کرد که در شرایط عادی کمتر مورد توجه قرار می‌گرفت. رسانه‌ها ابزار اصلی تغییر ادراک و تضعیف سرمایه اجتماعی حجت الاسلام یوسف‌زاده با بیان اینکه دشمن برای تضعیف سرمایه اجتماعی کشور از ابزارهای مختلف فرهنگی و رسانه‌ای استفاده می‌کند، اظهار داشت: یکی از عرصه‌های مهم تقابل، تغییر تدریجی نگرش و ادراک جامعه است.
جریان‌هایی که در گذشته امکان حضور و اظهار نظر آشکار نداشتند، به‌تدریج با استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی وارد فضای عمومی شدند و توانستند دیدگاه‌ها و مطالبات خود را گسترش دهند. وی با اشاره به نقش شبکه‌های اجتماعی در فراهم‌کردن امکان اظهار نظر برای جریان‌های مختلف خاطرنشان کرد: این جریان‌ها به‌مرور در رسانه‌ها بازتاب پیدا می‌کنند و از طریق تکرار پیام‌ها و تولید ادبیات خاص، بر ذهنیت عمومی جامعه اثر می‌گذارند.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با تأکید بر اینکه تغییر ادراک فرایندی یک‌شبه نیست، تصریح کرد: رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال با تولید ادبیاتی ضد دین، ضد ولایت، ضد روحانیت و ضد نظام، در پی تغییر تدریجی ذهنیت جامعه هستند. این فرایند ممکن است طی یک دهه دنبال شود و پیام‌های رسانه‌ای به‌تدریج در ذهن مخاطب رسوب کند. حجت الاسلام یوسف‌زاده با اشاره به مفهوم الگوریتم‌های رسانه‌ای برای تغییر ادراک گفت: رسانه‌ها در هر لحظه ذهن مخاطب را هدف قرار می‌دهند و با استفاده از شناختی که از علایق و ویژگی‌های او به دست می‌آورند، محتوای متناسبی در اختیارش قرار می‌دهند.
این سازوکار می‌تواند به دستکاری ادراک و فاصله‌گرفتن افراد از هویت و ارزش‌های خود منجر شود. وی افزود: یکی از پیامدهای این فرایند، گسست در روابط اجتماعی و خانوادگی و شکل‌گیری نوعی ازخودبیگانگی است؛ به این معنا که افراد به‌تدریج از هویت و واقعیت وجودی خود فاصله می‌گیرند و الگوهای تحمیلی رسانه‌ای را جایگزین آن می‌کنند.
شخصیت‌سازی و سینما در خدمت دیپلماسی عمومی استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به نقش تولیدات فرهنگی و سینمایی در شکل‌دهی به تصویر کشورها اظهار داشت: قدرت نرم تنها به فعالیت‌های سیاسی و تبلیغاتی محدود نیست، بلکه سینما، هنر، شخصیت‌سازی و تولیدات رسانه‌ای نیز از مؤلفه‌های مهم آن به شمار می‌روند. وی ادامه داد: گاهی برای ساخت یک شخصیت فرهنگی یا هنری، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای صورت می‌گیرد تا آن شخصیت به چهره‌ای بین‌المللی تبدیل شود و از محبوبیت اجتماعی او برای اثرگذاری بر افکار عمومی استفاده شود.
به همین دلیل، نباید نقش سینما و تولیدات فرهنگی را در تقویت یا مخدوش‌کردن تصویر یک کشور نادیده گرفت. حجت الاسلام یوسف‌زاده با اشاره به فعالیت رسانه‌هایی که با هدف تأثیرگذاری بر افکار عمومی ایران شکل گرفته‌اند، گفت: برخی رسانه‌ها اساساً با هدف مقابله با جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کنند و مخاطب ایرانی را هدف قرار داده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد که تقابل رسانه‌ای علیه ایران، یک فعالیت پراکنده و اتفاقی نیست، بلکه در مواردی با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری مشخص دنبال می‌شود.
ظرفیت مهاجران افغانستانی در دیپلماسی فرهنگی ایران وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت اتباع افغانستانی مقیم ایران اظهار داشت: یکی از عرصه‌های مهم دیپلماسی فرهنگی، نحوه مواجهه با مهاجران و فراهم‌کردن زمینه رشد علمی و اجتماعی آنان است. دانش‌آموزان و دانشجویان افغانستانی که در ایران تحصیل می‌کنند، می‌توانند در آینده به شخصیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور خود تبدیل شوند و به‌عنوان نمایندگان فرهنگی ایران، زمینه ارتباط میان دو جامعه را تقویت کنند.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: اگر زمینه تحصیل و رشد علمی این افراد فراهم شود، بخشی از آنان می‌توانند در آینده در جایگاه‌های مهم علمی، مدیریتی و اجتماعی قرار بگیرند. ازاین‌رو، تسهیل دسترسی آنان به مدارس و دانشگاه‌ها و رفع موانع غیرضروری اقامتی و اداری، علاوه بر جنبه انسانی و اجتماعی، از منظر دیپلماسی عمومی نیز اهمیت دارد.
حجت الاسلام یوسف‌زاده با اشاره به ظرفیت علمی اتباع افغانستانی خاطرنشان کرد: افرادی که در ایران تحصیل می‌کنند و سپس در رشته‌هایی مانند مهندسی، پزشکی، علوم اجتماعی و روان‌شناسی به فعالیت می‌پردازند، می‌توانند به تقویت ارتباطات علمی و فرهنگی میان ایران و افغانستان کمک کنند. وی با تأکید بر اهمیت دانشجویان در دیپلماسی فرهنگی تصریح کرد: دانشجویانی که در کشور دیگری تحصیل می‌کنند، با زبان، فرهنگ و ارزش‌های آن جامعه آشنا می‌شوند و در آینده می‌توانند نقش مهمی در انتقال این شناخت و ایجاد ارتباط میان ملت‌ها داشته باشند. ارتباطات میان‌فرهنگی؛
شناخت و تعامل با دیگری استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به اهمیت ارتباطات میان‌فرهنگی گفت: یکی از پرسش‌های اساسی در این حوزه، چگونگی ارتباط با دیگری است؛ اینکه دیگری چه کسی است، چگونه باید با او تعامل کرد و تفاوت‌های فرهنگی دو جامعه چگونه می‌تواند زمینه شناخت متقابل را فراهم کند. وی با اشاره به آثار علمی خود در حوزه ارتباطات میان‌فرهنگی اظهار داشت: در این زمینه چندین کتاب و ده‌ها مقاله تألیف کرده‌ام و یکی از محورهای مطالعاتی من، بررسی ارتباطات میان‌فرهنگی از منظر اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب است.
وی در پایان تأکید کرد: سینما و رسانه صرفاً ابزار سرگرمی یا انتقال اطلاعات نیستند، بلکه در شکل‌گیری هویت جمعی، هویت فرهنگی و برداشت ملت‌ها از یکدیگر نقش دارند. ازاین‌رو، توجه به ارتباطات میان‌فرهنگی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و علمی کشور، برای تقویت دیپلماسی عمومی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران ضروری است.
منبع: رسانیوز
