جعفر قنادباشی، در ارزیابی تحرکات دیپلماتیک اخیر و احتمال ازسرگیری درگیری نظامی میان ایران و آمریکا اظهار داشت: معادلات منطقه‌ای در شرایط کنونی بسیار پیچیده و نامشخص است. هم دونالد ترامپ و هم بنیامین نتانیاهو رفتارهایی دارند که پیش‌بینی تصمیم نهایی آنها را دشوار می‌کند. از سوی دیگر، مواضع کشورهای عربی نیز در قبال احتمال حمله به ایران یکسان نیست و نمی‌توان با اطمینان گفت کدام کشورها مخالف جنگ هستند و کدام‌یک همچنان آمریکا را به اقدام نظامی تشویق می‌کنند.
وی افزود: برخی کشورهای عربی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که حمله به ایران می‌تواند خسارت‌های بیشتری برای آنها به همراه داشته باشد؛ با این حال، ممکن است مواضع اعلامی این کشورها با رفتار عملی‌شان متفاوت باشد و در عمل برای جلوگیری از آسیب‌دیدن منافع خود، همکاری‌هایی با آمریکا داشته باشند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه برای ارزیابی شرایط منطقه نمی‌توان صرفاً به تحرکات دیپلماتیک، میانجیگری کشورها یا اظهارات دونالد ترامپ استناد کرد، تصریح کرد: این موارد تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهند و برای تحلیل دقیق‌تر باید به مجموعه‌ای از واقعیت‌های موجود توجه کرد. قنادباشی با اشاره به رویکرد آمریکا در قبال ایران گفت: یکی از واقعیت‌های مهم این است که آمریکایی‌ها از ورود به جنگ با ایران رضایت ندارند و تمایلی به تکرار چنین تجربه‌ای ندارند؛ زیرا اطمینان دارند که در صورت وقوع جنگ، ضربات قابل توجهی متحمل خواهند شد.
ارتش آمریکا، نیروهای مسلح این کشور و حتی سیاستمداران آمریکایی نسبت به هزینه‌های چنین درگیری‌ای آگاهی دارند. وی ادامه داد: اگر آمریکایی‌ها همچنان از گزینه نظامی صحبت می‌کنند، بیش از آنکه به دنبال دستیابی به یک پیروزی بزرگ و افتخارآمیز باشند، می‌خواهند از وضعیت فعلی خارج شوند؛ چراکه توقف شرایط کنونی بدون دستیابی به دستاوردی که بتوان آن را پیروزی معرفی کرد، از نگاه آنها به معنای پذیرش شکست است. در واقع، واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت بدون ثبت یک شکست سیاسی به نام آمریکا است.
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل در ادامه با اشاره به تفاوت رویکرد بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ اظهار داشت: نتانیاهو در گذشته تا حد زیادی از شرایط جنگی برای حفظ قدرت سیاسی خود استفاده می‌کرد، اما اکنون علاوه بر این مسئله، برخی باورهای مذهبی و آخرالزمانی نیز در میان جریان‌های نزدیک به او و بخش‌هایی از رهبران جریان لیکود مطرح است. قنادباشی افزود: در میان برخی از این جریان‌ها، باورهایی درباره بازگشت مسیح و ضرورت نابودی ایران وجود دارد که در تحلیل رفتار آنها باید مورد توجه قرار گیرد.
با این حال، چنین دیدگاه‌هایی به معنای آن نیست که اسرائیل در شرایط کنونی از توان و امکان تحقق اهداف مورد نظر خود برخوردار است. وی با تأکید بر اینکه آمریکا و اسرائیل از نظر انگیزه‌ها و محاسبات یکسان عمل نمی‌کنند، گفت: در شرایط فعلی، آمریکایی‌ها تمایل چندانی به جنگ ندارند و در اسرائیل نیز نمی‌توان همه جریان‌های سیاسی و تصمیم‌گیر را طرفدار ادامه درگیری دانست؛ هرچند برخی جریان‌های مذهبی و ایدئولوژیک همچنان نگاه متفاوتی به این مسئله دارند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت داخلی ایران اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از واقعیت‌های مهم، شکل‌گیری نوعی تفاهم و همگرایی میان مردم، نیروهای نظامی و دولت درباره ضرورت پاسخ قاطع به هرگونه اقدام علیه کشور است. با وجود فشارهای اقتصادی، این اراده وجود دارد که در برابر هرگونه تعرض، واکنشی متناسب و قدرتمند نشان داده شود. قنادباشی در جمع‌بندی ارزیابی خود از احتمال وقوع جنگ خاطرنشان کرد: به نظر من احتمال وقوع جنگ بسیار پایین است.
البته اگر درگیری‌ای شکل بگیرد، ممکن است محدود و کوتاه‌مدت باشد و در یک محدوده مشخص رخ دهد، نه اینکه به جنگی گسترده تبدیل شود. وی توضیح داد: یکی از سناریوهای احتمالی این است که طرف مقابل تصور کند می‌تواند با یک اقدام محدود، واکنشی محدود از ایران دریافت کند و سپس با پایان دادن به درگیری، آن را به‌عنوان یک پیروزی سیاسی و نظامی معرفی کند؛ اما چنین محاسبه‌ای با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد، زیرا ایران در صورت مواجهه با هرگونه اقدام نظامی، پاسخ متفاوت و قاطعی خواهد داد و نمی‌توان واکنش ایران را به یک پاسخ محدود و قابل پیش‌بینی تقلیل داد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل در پاسخ به این پرسش که آیا با توجه به شرایط موجود، احتمال تمرکز آمریکا بر تشدید محاصره اقتصادی و تحریم‌ها بیشتر است، گفت: فشارهای اقتصادی به غرب و کل دنیای سرمایه داری متاثر از بسته شدن تنگه هرمز است لذا در مورد فشارهای اقتصادی هم اگرچه آمریکایی‌ها همچنان از ادامه فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها صحبت می‌کنند، اما به نظر می‌رسد اصرار آنها بر تداوم این سیاست نسبت به گذشته کمتر شده است. به بیان دیگر، در مواضع رسمی همچنان بر ادامه فشار اقتصادی تأکید می‌کنند، اما در عمل منتظر شرایطی هستند که امکان بازگشایی تنگه هرمز فراهم شود.
وی افزود: یکی از شروط ایران نیز برداشته شدن محاصره اقتصادی است؛ بنابراین دور از انتظار نیست که حتی طی روزهای آینده شاهد اخباری درباره عقب‌نشینی آمریکا از محاصره اقتصادی باشیم. چنین احتمالی با توجه به فشارهایی که این وضعیت می‌تواند بر بازار ایران وارد کند، چندان عجیب نیست. این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: برخی تحلیلگران نیز با بررسی مجموع شرایط و تحولات موجود، احتمال عقب‌نشینی آمریکا را مطرح می‌کنند.
ممکن است واشنگتن این عقب‌نشینی را با بهانه‌ها و توجیهات مختلف اعلام کند و حتی به‌طور ناگهانی از بخشی از فشارهای اقتصادی و محدودیت‌هایی که طی سال‌های طولانی علیه ایران اعمال کرده، عقب‌نشینی کند.
منبع: دنیای اقتصاد
