به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) در راستای توسعه پژوهش‌های دیجیتال در حوزه زبان و ادبیات فارسی، نرم‌افزار «کتابخانه متون کهن فارسی» را با هدف تسهیل دسترسی پژوهشگران به میراث مکتوب زبان فارسی و فراهم‌سازی ابزارهای نوین برای مطالعه، بررسی و تحلیل متون تاریخی تولید کرده است.
این نرم‌افزار مجموعه‌ای ارزشمند از بیش از هزار عنوان کتاب و رساله از میراث مکتوب زبان فارسی تا قرن دهم را در بر می‌گیرد و بستری تخصصی برای پژوهشگران، استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان به زبان و ادبیات فارسی فراهم می‌آورد تا بتوانند به منابع کهن دسترسی داشته باشند و مطالعات خود را با استفاده از ابزارهای پژوهشی و تحلیلی پیشرفته دنبال کنند. از ویژگی‌های مهم این نرم‌افزار، برخورداری از امکانات متنوع برای نمایش، جست‌وجو و کاوش در متون است.
این قابلیت‌ها علاوه بر تسهیل دسترسی به محتوای منابع، امکان بررسی دقیق‌تر واژگان و شناخت تحولات زبانی در آثار مختلف را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. یکی از قابلیت‌های شاخص «کتابخانه متون کهن فارسی»، امکان بررسی بسامد تاریخی واژگان و مشاهده میزان کاربرد هر واژه در منابع مختلف بر اساس سیر تاریخی است. این ویژگی به پژوهشگران کمک می‌کند تا روند تحول و کاربرد واژگان را در دوره‌های مختلف بررسی کرده و شناخت دقیق‌تری از تحولات زبان فارسی به دست آورند.
همچنین امکان استخراج واژگان متون، ارائه توصیف واژگان، مقایسه دایره واژگانی آثار و نویسندگان و بررسی جایگاه هر واژه در متون کهن از دیگر قابلیت‌های این نرم‌افزار به شمار می‌رود. کاربران می‌توانند با بهره‌گیری از امکانات آماری و شواهد متنی، کاربرد واژگان را در آثار گوناگون بررسی و تحلیل کنند. از دیگر امکانات پژوهشی این نرم‌افزار می‌توان به بررسی هم‌نشینی واژگان در قالب ابرکلیدواژه‌ها، مشاهده واژگان مجاور، استخراج کلمات مشترک میان متون و شناسایی واژگان هم‌خانواده و کاربردهای مختلف هر واژه اشاره کرد؛
قابلیت‌هایی که امکان تحلیل واژگان در بافت متن و بررسی ارتباطات معنایی و زبانی میان کلمات را فراهم می‌سازد. مجموعه این امکانات، نرم‌افزار «کتابخانه متون کهن فارسی» را به ابزاری کاربردی برای مطالعات زبان‌شناختی، ادبی و تاریخی تبدیل می‌کند و می‌تواند در بررسی سیر تحول زبان فارسی، شناخت سبک و واژگان نویسندگان و تحلیل ویژگی‌های زبانی آثار کهن مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس اعلام برگزار کنندگان، مراسم رونمایی از این نرم‌افزار روز دوشنبه ۲۵ آبان‌ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۱ صبح، با حضور و سخنرانی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سالن غدیر ساختمان بهارستان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران برگزار خواهد شد.
منبع: رسانیوز
