با آغاز به کار کنست جدید و تسلط مخالفان بنیامین نتانیاهو بر پارلمان اسرائیل، گادی آیزنکوت، مأمور تشکیل کابینه، از برنامه‌ای برای لغو سیاست‌های دولت پیشین، بازگرداندن اختیارات دستگاه قضایی و تحقیق درباره شکست امنیتی ۷ اکتبر رونمایی کرد. هم‌زمان با تلاش اپوزیسیون برای برکناری رئیس کنست و تشکیل دولتی بدون حضور نتانیاهو، نخست‌وزیر موقت اسرائیل با برجسته‌سازی تهدید ایران، خواستار تشکیل کابینه وحدت ملی شده است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، گادی آیزنکوت، مأمور تشکیل کابینه جدید اسرائیل، روز سه‌شنبه هم‌زمان با برگزاری مراسم تحلیف نمایندگان دوره جدید کنست (پارلمان اسرائیل)، متعهد شد بخش عمده‌ای از سیاست‌های بنیامین نتانیاهو را لغو کرده و روند اجرای آن‌ها را معکوس کند. این تعهد، آغازگر یک ماه سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده از تحرکات پارلمانی و مذاکرات ائتلافی خواهد بود. آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، تا شش هفته فرصت دارد دولتی ائتلافی تشکیل دهد و به این ترتیب، به دوران زمامداری باسابقه‌ترین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل پایان دهد.
اگرچه هنوز مشخص نیست آیزنکوت در دستیابی به توافق با احزاب و تشکیل کابینه موفق خواهد شد یا خیر، کنست جدید می‌تواند در این فاصله قوانین مدنظر خود را تصویب کند؛ چراکه مخالفان نتانیاهو اکنون اکثریت قاطع پارلمان را در اختیار دارند. لوایح سه‌گانه اپوزیسیون ائتلاف تحت رهبری آیزنکوت در نخستین ساعات آغاز به کار دوره جدید پارلمان، مجموعه‌ای از لوایح را با هدف تحت فشار قرار دادن نتانیاهو و برچیدن سیاست‌های او به جریان انداخت.
از جمله این لوایح می‌توان به تشکیل یک کمیته رسمی تحقیق و تفحص دولتی برای بررسی شکست‌های امنیتی در جریان حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس، تعیین سقف برای دوره‌های تصدی مقام نخست‌وزیری و لغو تغییرات قانونی مصوب دولت نتانیاهو با هدف تضعیف اختیارات دستگاه قضایی اشاره کرد. با این حال، هنوز مشخص نیست این لوایح طی هفته‌های آینده با چه سرعتی و تا چه مرحله‌ای پیش خواهند رفت.
این ژنرال پیشین ارتش اسرائیل که در جریان کارزار انتخاباتی، چهره‌ای صریح، عمل‌گرا و سازش‌ناپذیر از خود به نمایش گذاشته بود، روز سه‌شنبه بار دیگر تأکید کرد هدف او تشکیل دولتی است که تمامی شهروندان بتوانند به آن اعتماد کنند؛ نه دولتی که صرفاً نماینده منافع گروه‌ها و جناح‌های خاص باشد. آیزنکوت پیش از آغاز مراسم تحلیف در کنست اظهار داشت: «ما بر اساس تعهدی عمیق، در خدمت همه شهروندان اسرائیل خواهیم بود؛
چه کسانی که به ما رأی دادند و چه آن‌هایی که رأی ندادند.» جدال بر سر احزاب عربی در مقابل، نتانیاهو پس از آنکه بلوک راست‌گرای حامی او نتوانست اکثریت پارلمان را به دست آورد، تلاش کرده است مشروعیت نتایج رسمی انتخابات را زیر سؤال ببرد. او بارها ادعایی بی‌پایه و اثبات‌نشده مطرح کرده مبنی بر اینکه احزاب عربی انتخابات را «به سرقت برده‌اند». نتانیاهو در سخنرانی خود پس از مراسم روز سه‌شنبه، بار دیگر ادعا کرد سیاستمداران عرب، به‌عنوان نمایندگان اقلیتی که ۲۰ درصد جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند، قابل اعتماد نیستند.
او همچنین به‌شدت از رهبران اپوزیسیون که برای تشکیل دولت به همکاری با احزاب عربی تمایل نشان داده‌اند، انتقاد کرد. این در حالی است که آیزنکوت، ائتلاف با احزاب عربی را در صورت تحقق شروط مشخصی، از جمله پذیرش هویت یهودی اسرائیل و تروریستی خواندن حماس، امکان‌پذیر دانسته است.
نتانیاهو خطاب به مخالفان خود گفت: «از شما می‌پرسم: آیا حاضرید به کسانی وابسته شوید که هدفشان نابودی کشور یهود است؟» آیزنکوت نیز سخنرانی نتانیاهو را «تفرقه‌افکنانه» و «لبریز از نفرت» توصیف کرد و در پاسخی تند افزود: «اکنون بیش از پیش متقاعد شده‌ام که او حتی برای یک دقیقه دیگر نیز شایستگی و صلاحیت باقی ماندن در قدرت را ندارد.» خیز اپوزیسیون برای تصاحب کرسی ریاست کنست بلوک آیزنکوت روز سه‌شنبه، هم‌زمان با رونمایی و آغاز بررسی لوایح پیشنهادی خود، روند انتخاب رئیس جدید پارلمان را نیز به جریان انداخت.
اکثریتی از نمایندگان با امضای طوماری خواستار برکناری امیر اوهانا، رئیس کنونی کنست و از متحدان سرسخت نتانیاهو شدند. این اقدام نخستین گام برای برگزاری رأی‌گیری درباره جانشین او محسوب می‌شود؛ فرآیندی که حتی پیش از تشکیل دولت ائتلافی نیز امکان اجرا دارد. ریاست کنست از قدرت و نفوذ راهبردی قابل‌توجهی برخوردار است؛ زیرا رئیس پارلمان تعیین می‌کند کدام لوایح در دستور کار صحن علنی قرار گیرند. ازاین‌رو، انتخاب رئیس کنست از میان احزاب مخالف تحت رهبری آیزنکوت می‌تواند مسیر تصویب لوایح علیه سیاست‌های نتانیاهو را به‌شدت هموار کند.
اپوزیسیون در همین راستا، ماتان کاهانا، عضو ارشد حزب «یاشار» وابسته به آیزنکوت را برای تصدی ریاست کنست نامزد کرده است. رأی‌گیری درباره این موضوع ممکن است در همین هفته آغاز شود. «خطر ایران»، دستاویز نتانیاهو ادای سوگند نمایندگان کنست جدید، عرصه سیاسی اسرائیل را وارد دوره‌ای گذار و نامتعارف کرده است؛ وضعیتی که در آن نتانیاهو و کابینه‌اش همچنان به‌عنوان دولت موقت، اداره امور اجرایی را در اختیار دارند، در حالی که پارلمان تحت کنترل مخالفان قرار گرفته و می‌تواند علیه دولت قانون‌گذاری کند.
در این میان، آیزنکوت دیدارهای خود با رهبران احزاب را ادامه خواهد داد تا ائتلافی تشکیل دهد که زمینه رسیدن او به مقام نخست‌وزیری را فراهم کند. در صورت ناکامی آیزنکوت، انتظار می‌رود اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، فرصت تشکیل کابینه را بار دیگر به نتانیاهو واگذار کند. نتانیاهو به‌عنوان نخست‌وزیر موقت، با محدودیت‌های قانونی تعیین‌شده از سوی دستگاه قضایی در حوزه اختیارات خود مواجه است. بااین‌حال، او همچنان می‌تواند اقدام به انتصاب مقام‌ها کند یا برای جلوگیری از پیشبرد لوایح پارلمان مانع‌تراشی کند.
همچنین کنترل کامل اختیارات مربوط به امنیت ملی و فرماندهی نیروهای مسلح را در اختیار دارد. نتانیاهو روز سه‌شنبه بار دیگر با این ادعا که احزاب یهودی باید برای مقابله با تهدیدات نظامی ایران اختلافات خود را کنار بگذارند، خواستار تشکیل یک «کابینه وحدت ملی» شد. او همچنین تأکید کرد که اسرائیل باید برای سرنگونی حکومت ایران اقدام کند.
بااین‌حال، تشکیل هرگونه کابینه بدون حضور نتانیاهو، سپری را که تاکنون از او در برابر محاکمه قضایی به اتهام فساد مالی محافظت کرده است، از میان خواهد برد و او را در برابر نتایج تحقیقات مربوط به ناکامی‌های فاجعه‌بار امنیتی ۷ اکتبر، به‌شدت بی‌دفاع و آسیب‌پذیر خواهد کرد.
منبع: جماران
