اضطراب پیش از مسابقه، پدیده‌ای طبیعی در ورزش قهرمانی است که حتی ورزشکاران باتجربه و صاحب عنوان‌های بین‌المللی نیز ممکن است پیش از رقابت، درجاتی از نگرانی و تنش را تجربه کنند.
به گزارش خبرگزاری مهر، در دنیای ورزش قهرمانی، فاصله میان پیروزی و شکست گاهی تنها به یک لحظه، یک تصمیم، یک اشتباه یا یک واکنش بستگی دارد؛ اما آنچه مسیر حرفه‌ای یک ورزشکار را تعیین می‌کند، صرفاً نتیجه یک مسابقه نیست، بلکه چگونگی مواجهه او با فشار پیش از رقابت، عملکردش در لحظات سرنوشت‌ساز و رفتارش پس از پیروزی یا شکست است.
مهدی خوشی کارشناس ورزش و استاد دانشگاه و مدیر تیم های ملی جودو ایران در یادداشتی برای گروه ورزشی خبرگزاری مهر در این مورد نوشت: «ورزش قهرمانی عرصه‌ای است که در آن جسم، تکنیک، تاکتیک و ذهن به‌صورت هم‌زمان به رقابت می‌پردازند. با وجود این، در بسیاری از مواقع، توجه اصلی نظام آماده‌سازی ورزشکاران به آمادگی جسمانی و فنی معطوف می‌شود و آمادگی روان‌شناختی، آن‌گونه که شایسته است، جایگاه خود را در برنامه‌های آماده‌سازی پیدا نمی‌کند.
واقعیت این است که ورزشکار پیش از ورود به میدان، تنها با حریف خود روبه‌رو نیست؛ او با انتظارات، نگرانی‌ها، مسئولیت‌ها، تجربه‌های گذشته و گاهی ترس از قضاوت دیگران نیز مواجه است. به همین دلیل، مدیریت استرس و هیجانات باید بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند آماده‌سازی ورزشکاران باشد.
پیش از مسابقه؛ استرس را مدیریت کنیم، نه اینکه از آن فرار کنیم
مسئله اصلی، وجود استرس نیست؛ بلکه نحوه مدیریت آن است. استرس کنترل‌نشده می‌تواند تمرکز ورزشکار را کاهش دهد، تصمیم‌گیری را مختل کند و مانع بروز توانایی‌های واقعی او شود. در مقابل، شناخت هیجانات، تنظیم سطح برانگیختگی و هدایت انرژی روانی در مسیر درست، می‌تواند به عملکرد بهتر کمک کند.
نخست، ورزشکار باید به‌جای تمرکز افراطی بر نتیجه، بر کیفیت اجرای وظایف خود تمرکز کند. اندیشیدن مداوم به مدال، قهرمانی یا پیامدهای شکست، ممکن است فشار روانی را افزایش دهد؛ در حالی که تمرکز بر اهداف اجرایی، مانند رعایت برنامه تاکتیکی، حفظ تمرکز و اجرای مهارت‌های تمرین‌شده، کنترل بیشتری در اختیار ورزشکار قرار می‌دهد.
دوم، استفاده از تکنیک‌های آمادگی ذهنی مانند تنفس کنترل‌شده، تصویرسازی ذهنی، خودگویی مثبت و تمرین‌های تمرکز می‌تواند به ورزشکار در مدیریت شرایط روانی کمک کند.
سوم، رفتار مربیان و مدیران در روزهای منتهی به مسابقه اهمیت فراوانی دارد. ایجاد فضای حمایتی، پرهیز از تهدید و سرزنش، مدیریت انتظارات و انتقال اعتماد به ورزشکار، از مسئولیت‌های مهم کادر فنی و مدیریتی است.
ورزشکار باید بداند که ارزش و جایگاه او صرفاً با نتیجه یک مسابقه تعریف نمی‌شود.
پس از شکست؛ جایی که شخصیت حرفه‌ای ورزشکار شکل می‌گیرد
شاید دشوارترین مرحله در زندگی حرفه‌ای یک ورزشکار، مواجهه با شکست باشد. برای ورزشکاری که ماه‌ها و گاهی سال‌ها برای حضور در یک رقابت مهم تلاش کرده، شکست می‌تواند با احساس ناامیدی، ناراحتی، کاهش اعتمادبه‌نفس و پرسش‌های فراوان همراه شود.
در چنین شرایطی، نخستین وظیفه مدیران و مربیان، قضاوت عجولانه نیست؛ بلکه حمایت، درک شرایط روانی ورزشکار و فراهم کردن فرصت مناسب برای بازگشت به تعادل است.
باید میان شکست در یک مسابقه و شکست در مسیر زندگی ورزشی تفاوت قائل شد. نتیجه نامطلوب یک رقابت، لزوماً به معنای ضعف شخصیت، بی‌ارادگی یا پایان توانایی‌های یک ورزشکار نیست.
اتفاقاً بسیاری از قهرمانان بزرگ جهان، در مسیر حرفه‌ای خود شکست‌هایی را تجربه کرده‌اند که بعدها به نقطه عطفی برای رشد و پیشرفت آن‌ها تبدیل شده است.
البته پذیرش شکست به معنای نادیده گرفتن مسئولیت‌ها یا توجیه عملکرد نامطلوب نیست. ورزشکار باید مسئولیت عملکرد خود را بپذیرد، اما این مسئولیت‌پذیری نباید به سرزنش و تخریب شخصیت او منجر شود. در این مرحله باید سه موضوع از یکدیگر تفکیک شوند:
۱. پذیرش نتیجه و مدیریت هیجانات ناشی از آن.
۲. بررسی فنی و تاکتیکی عملکرد بدون قضاوت‌های احساسی.
۳. استخراج درس‌های قابل استفاده برای رقابت‌های آینده.
شکست زمانی ارزشمند می‌شود که به شناخت بهتر نقاط ضعف، اصلاح اشتباهات و ارتقای توانایی‌ها منجر شود.
بازگشت به میدان؛ هنر تبدیل شکست به انگیزه
پس از هر شکست، مهم‌ترین پرسش این نیست که چرا مسابقه را واگذار کردیم؛ بلکه این است که از این تجربه چه آموختیم و برای رقابت بعدی چه برنامه‌ای داریم؟ بازگشت موفق به میدان، نیازمند یک فرآیند هدفمند است.»
منبع: خبرگزرای مهر
