به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام هادی حسین‌خانی، مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در گفت‌وگویی با موضوع الگوگیری از سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، با تبیین شیوه‌های الگوبرداری از زندگی معصومان(ع) اظهار کرد: الگوگیری از سیره اهل‌بیت(ع) به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم امکان‌پذیر است؛ گاهی عین یک رفتار، مانند خواندن تسبیحات حضرت زهرا(س)، مورد اقتدا قرار می‌گیرد و گاهی باید پیام و محتوای اصلی یک رفتار را متناسب با شرایط زمان و مکان استخراج کرد.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از ساده‌زیستی حضرت زهرا(س) افزود: در برخی گزارش‌های تاریخی آمده است که سلمان با مشاهده لباس وصله‌دار حضرت زهرا(س) متأثر شد و وضعیت زندگی ایشان را با دختران پادشاهان مقایسه کرد؛ اما معنای الگوگیری از این رفتار آن نیست که زنان امروز نیز الزاماً باید همان نوع لباس را بپوشند، بلکه پیام اصلی این سیره، ساده‌زیستی، پرهیز از تجمل‌گرایی و گرفتار نشدن در مظاهر مادی زندگی است. حجت‌الاسلام حسین‌خانی ادامه داد: شرایط زمانی، مکانی و اجتماعی زندگی شخصیت‌های الگو با شرایط امروز متفاوت است؛
برای مثال، استفاده حضرت زهرا(س) از ظروف گلی یا زیراندازی از پوست گوسفند به این معنا نیست که باید همان امکانات در زندگی امروز تکرار شود، بلکه باید روح حاکم بر این سبک زندگی، یعنی قناعت و دوری از تجملات، مورد توجه قرار گیرد. فعالیت اجتماعی زنان با حفظ حریم‌های شرعی منافاتی ندارد مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی با اشاره به مسئله اشتغال و فعالیت‌های اجتماعی زنان تصریح کرد: اصل اشتغال و حضور اجتماعی زنان نه‌تنها اشکالی ندارد، بلکه می‌تواند مورد پذیرش و تأیید باشد؛ آنچه اهمیت دارد، رعایت حدود شرعی و حفظ عفاف در روابط اجتماعی است.
وی برای تبیین این مسئله به داستان دختران حضرت شعیب(ع) و حضرت موسی(ع) اشاره کرد و گفت: دختران حضرت شعیب(ع) به دلیل سالخوردگی پدرشان ناچار بودند امور مربوط به دامداری و آب‌رسانی را انجام دهند و در محیطی که مردان نیز حضور داشتند، فعالیت کنند؛ با این حال، برای رعایت حریم و عفاف، منتظر می‌ماندند تا مردان از اطراف چاه کنار بروند و سپس به انجام کار خود می‌پرداختند. مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی با اشاره به سیره حضرت زهرا(س) خاطرنشان کرد: حضرت در عین انجام مسئولیت‌های خانوادگی، فرزندپروری و همسرداری، در عرصه‌های اجتماعی نیز حضوری مؤثر داشتند.
حضور در جریان مباهله در کنار پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و حسنین(ع)، دفاع از ولایت و رسیدگی به مجروحان جنگی از جمله نمونه‌های این حضور اجتماعی است. وی افزود: در زمان حضور امیرالمؤمنین(ع) در میدان‌های جنگ، حضرت زهرا(س) مسئولیت اداره زندگی و سرپرستی فرزندان را بر عهده داشتند و در کنار این وظایف، در برخی موارد به مداوای مجروحان جنگی نیز می‌پرداختند. بنابراین، سیره ایشان نشان می‌دهد که می‌توان مسئولیت‌های خانوادگی و فعالیت‌های اجتماعی را با رعایت حریم‌های شرعی در کنار یکدیگر جمع کرد.
حجت‌الاسلام حسین‌خانی با اشاره به نمونه‌های امروزی این مسئله بیان کرد: فعالیت زنان در عرصه‌هایی مانند ورزش و مربی‌گری، در صورتی که با رعایت ضوابط همراه باشد، می‌تواند در کنار مسئولیت‌های مادری و تربیت فرزند دنبال شود و حتی در برخی موارد، حضور فرزندان در محیط فعالیت مادر نیز امکان جمع میان این مسئولیت‌ها را فراهم می‌کند.
کیفیت سیره حضرت زهرا(س) مهم‌تر از تعداد گزارش‌های تاریخی است وی در پاسخ به این پرسش که آیا منابع تاریخی موجود برای الگوسازی از زندگی حضرت زهرا(س) کفایت می‌کند، اظهار داشت: با توجه به عمر کوتاه حضرت زهرا(س)، طبیعی است که گزارش‌های تاریخی از همه ابعاد زندگی ایشان به تعداد بسیار زیاد در دسترس نباشد؛ اما آنچه اهمیت دارد، کیفیت رفتارها و ظرفیت تربیتی این گزارش‌هاست که امکان بهره‌برداری گسترده از آنها را فراهم می‌کند.
مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی با اشاره به نمونه‌ای از رفتار حضرت زهرا(س) در مواجهه با درخواست ملاقات خلیفه اول و خلیفه ثانی پس از حوادث مربوط به امیرالمؤمنین(ع) گفت: در گزارشی تاریخی آمده است که پس از بروز آن حوادث و آزردگی حضرت، برخی افراد برای ملاقات با ایشان درخواست دادند و از امیرالمؤمنین(ع) خواستند واسطه شوند. هنگامی که امیرالمؤمنین(ع) صرفاً درخواست آنان را با حضرت در میان گذاشتند، حضرت فرمودند: خانه، خانه شماست و من همسر شما هستم و هرگونه که صلاح می‌دانید عمل کنید.
وی ادامه داد: این رفتار، با وجود موضع منفی قبلی حضرت نسبت به ملاقات با آن افراد، نشان‌دهنده توجه ایشان به جایگاه همسر و احترام به نظر امیرالمؤمنین(ع) است. همین یک نمونه می‌تواند برای تنظیم روابط خانوادگی و تقویت تعامل میان زن و شوهر آموزه‌های فراوانی داشته باشد؛ در حالی که نمونه‌های دیگری نیز از سیره حضرت در ارتباط با فرزندان، همسایگان و دوستان وجود دارد.
ایثار در خانواده حضرت زهرا(س) با عاطفه مادری منافاتی نداشت حجت‌الاسلام حسین‌خانی در تبیین ماجرای روزه‌داری و اطعام نیازمندان در جریان نزول سوره انسان نیز گفت: اصل این ماجرا بر پایه عاطفه و محبت والدین نسبت به فرزندان شکل گرفته است؛ چراکه هنگامی که امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بیمار شدند، حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) برای بهبودی آنان نذر کردند که در صورت شفای فرزندانشان روزه بگیرند. مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی افزود: پس از بهبودی فرزندان، اعضای خانواده به نذر خود عمل کردند و در سه شب متوالی، غذای افطار خود را به نیازمندان بخشیدند.
نکته مهم این است که امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نیز با میل و اختیار خود روزه گرفتند و این‌گونه نبود که والدین، سختی غیرقابل تحملی را به آنان تحمیل کنند. وی با اشاره به تفاوت میان ایثار آگاهانه و تحمیل سختی به فرزندان خاطرنشان کرد: عاطفه پدر و مادر همیشه به معنای برآورده کردن تمام خواسته‌های فرزند نیست؛ گاهی والدین به دلیل آگاهی از مصلحت فرزند، او را از انجام کاری که برای سلامتی‌اش زیان دارد، بازمی‌دارند.
بنابراین، ماجرای اطعام و روزه‌داری خانواده حضرت زهرا(س) با محبت و عاطفه مادری منافاتی ندارد و نباید آن را با تحمیل سختی بیش از اندازه به فرزندان یکسان دانست. ضرورت استخراج اصول تربیتی از رفتارهای حضرت زهرا(س) مدیر گروه اخلاق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تعمیق مطالعات درباره سیره فاطمی گفت: اگرچه از نظر تعداد گزارش‌های تاریخی ممکن است محدودیت‌هایی وجود داشته باشد، اما کیفیت این گزارش‌ها ظرفیت بسیار زیادی برای استخراج آموزه‌های تربیتی و اجتماعی دارد.
حجت‌الاسلام حسین‌خانی با انتقاد از بسنده کردن به نقل صرف گزارش‌های تاریخی اظهار داشت: ما در بسیاری از حوزه‌ها به خام‌فروشی عادت کرده‌ایم و در زمینه معرفی سیره اهل‌بیت(ع) نیز گاهی تنها به نقل یک روایت یا گزارش بسنده می‌کنیم؛ در حالی که باید رفتارهای معصومان(ع) را به‌صورت عمیق تحلیل و اصول و روش‌های تربیتی نهفته در آنها را استخراج کنیم.
وی در پایان تأکید کرد: لازم است پژوهشگران به‌جای اکتفا به نقل ظاهری روایات، با تحلیل دقیق رفتارهای حضرت زهرا(س)، اصول و روش‌های تربیت فرزند، همسرداری، تعاملات اجتماعی و سبک زندگی را استخراج و به زبان قابل استفاده برای خانواده‌های امروز ارائه کنند؛ چراکه حتی کوچک‌ترین رفتارهای نقل‌شده از زندگی حضرت نیز می‌تواند حامل آموزه‌های عمیق و کاربردی برای جامعه معاصر باشد.
منبع: رسانیوز
