به گزارش خبرگزاری صداوسیما،.ایمان گودرزی با حضور در استودیو شبکه خبر، درباره عملکرد سینمای مستند در بازخوانی واقعه ۱۳ آبان، با بیان اینکه آثار تولیدشده در این زمینه به تعداد انگشت‌شمار محدود شده‌اند، افزود: متأسفانه نمی‌توانیم در ارائه تصاویر دقیق و روشن از این حادثه بزرگ نمره قابل قبولی بگیریم. امام خمینی (ره) این اتفاق را انقلاب دوم و حتی بزرگ‌تر از انقلاب اول نامیدند، اما عمده آثاری که در این زمینه ساخته شده‌اند، شکل گزارشی دارند.
کارگردان مستند «۴۴۴ روز»، با اشاره به گذشت حدود یک دهه از ساخت این اثر گفت: هر سال شاهد بازپخش برخی آثار قدیمی هستیم، اما در این سال‌ها تولیدات تازه و متناسب با ابعاد تاریخی و سیاسی تسخیر سفارت آمریکا نداشته‌ایم، در حالی که این واقعه سرشار از اتفاقات، حوادث و موقعیت‌های دراماتیک است و می‌توان از زوایای مختلف به آن پرداخت. وی با تأکید بر ضرورت انتقال روایت این واقعه به نسل جدید افزود: وقتی مستند‌ها را در مدارس برای دانش‌آموزان اکران می‌کنیم، با دنیایی از پرسش در ذهن آنها مواجه می‌شویم.
این موضوع نشان می‌دهد رسانه آن‌گونه که باید به میدان نیامده و نتوانسته است پاسخگوی نیاز‌های اطلاعاتی و پرسش‌های نسل جدید باشد. گودرزی همچنین نگاه مناسبتی و تقویمی به موضوعات تاریخی را یکی از آسیب‌های جدی در تولید آثار مستند دانست و گفت: اینکه فقط در ایام ۱۳ آبان به سراغ این موضوع برویم و پس از پایان این مناسبت آن را فراموش کنیم، به تبیین درست تاریخ لطمه می‌زند. این رویکرد باعث شده ظرفیت‌های فراوان این رویداد برای تولید آثار ماندگار مغفول بماند.
این مستندساز با اشاره به تولید آثار سینمایی در سوی دیگر ماجرا، از جمله فیلم «آرگو»، تأکید کرد: طرف مقابل برای روایت و تبیین نگاه خود به این اتفاق، آثار شاخصی تولید کرده و حتی توانسته برای آنها جوایز بین‌المللی کسب کند. وقتی مخاطبی که آگاهی تاریخی کافی ندارد با چنین آثاری مواجه می‌شود، ممکن است ناخودآگاه در چارچوب روایت طرف مقابل قرار بگیرد. وی گفت: حتی در نمایشهای دانشجویی نیز مشاهده می‌کنیم که برخی مخاطبان همچنان از کلیدواژه‌هایی استفاده می‌کنند که در روایت رسانه‌ای طرف مقابل ساخته و تثبیت شده‌اند.
این مسئله نشان می‌دهد در این سوی میدان، پاسخ رسانه‌ای متناسبی ارائه نشده و این خلأ می‌تواند آسیب‌های بیشتری به همراه داشته باشد. گودرزی در تشریح تجربه ساخت مستند‌های «۴۴۴ روز» و «قرارداد ۱۹ ژوئن» درباره اهمیت پژوهش در آثار تاریخی و سیاسی گفت: مستندساز به‌صورت طبیعی در مسیر تولید اثر به محقق و پژوهشگر تبدیل می‌شود. به‌ویژه وقتی موضوع درباره رویدادی در ابعاد تسخیر یک سفارتخانه باشد و روایت‌های متفاوتی درباره آن وجود داشته باشد، تحقیقات گسترده و زمان‌بری ضرورت پیدا می‌کند.
وی با اشاره به روند تولید مستند «۴۴۴ روز» گفت: حدود شش تا هفت ماه صرف مطالعه و پژوهش کردم. کتاب‌هایی را که بر اساس اسناد به‌دست‌آمده از سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام تدوین شده بود، تهیه و به‌صورت دقیق مطالعه کردم و از آنها نکته‌برداری کردم تا بتوانم خط روایی فیلم را شکل بدهم. این کارگردان افزود: مستند «۴۴۴ روز» در نهایت به اثری بلند و ۹۰ دقیقه‌ای تبدیل شد و در چند جشنواره نیز مورد توجه هیئت‌های داوری قرار گرفت و جوایزی کسب کرد.
به اعتقاد من، پژوهش در مستند‌های سیاسی اهمیت بسیار بالایی دارد، چراکه هرگونه سطحی‌نگری در تحقیقات، به‌وضوح در رنگ و لعاب و محتوای نهایی فیلم دیده می‌شود. گودرزی درباره شیوه روایت در مستند‌های سیاسی و تاریخی هم گفت: من تلاش می‌کنم همه افرادی را که به نوعی در یک اتفاق نقش داشته‌اند، فارغ از گرایش‌های سیاسی و فکری‌شان پیدا کنم و روایت آنها را بشنوم. چه افرادی که گرایش چپ داشته‌اند و چه کسانی که در جریان‌های دیگر سیاسی بوده‌اند یا شاهد عینی ماجرا بوده‌اند، باید فرصت بیان آنچه را دیده‌اند، داشته باشند.
وی افزود: در هر دو مستند تلاش کردم از طیف‌های مختلف فکری و سیاسی استفاده کنم. حتی افرادی را که امروز ممکن است اختلاف نظر جدی با جریان انقلاب اسلامی داشته باشند، دعوت کردیم تا در فیلم حضور پیدا کنند و روایت خود را ارائه دهند. به نظرم کنار هم قرار گرفتن این دیدگاه‌ها، تصویر کامل‌تر و جذاب‌تری برای مخاطب ایجاد می‌کند. این مستندساز با تأکید بر اینکه مخاطب باید فرصت قضاوت مستقل داشته باشد، گفت: من در آثارم تلاش می‌کنم همه جوانب ماجرا را روایت کنم و به‌ویژه در نریشن، اتفاقات را به شکلی گل‌درشت و تحمیلی توضیح ندهم.
ترجیح می‌دهم مخاطب خودش روایت‌ها را بشنود و درباره آنچه اتفاق افتاده تصمیم بگیرد. گودرزی استفاده از تصاویر آرشیوی را یکی دیگر از مؤلفه‌های مهم آثار خود دانست و گفت: در کنار مصاحبه و نریشن، استفاده درست از تصاویر آرشیوی اهمیت زیادی دارد. ما برای پیدا کردن و استفاده از تصاویری وقت می‌گذاشتیم که مخاطب پیش از آن کمتر دیده بود. این کارگردان در بخش دیگری از گفت‌و‌گو، با اشاره به وضعیت امروز تولید مستند در کشور، از سردی فضای مستندسازی انتقاد کرد و گفت: امروز فضای مستندسازی روز‌های سردی را سپری می‌کند.
خود من نیز مدت‌هاست فعالیت پرحجمی ندارم و بیشتر درگیر طرحهای دفتر خودم هستم، در حالی که در گذشته شرایط کاری و تولید آثار بهتر بود. گودرزی با اشاره به حضور مدیران آشنا با حوزه مستند در ساختار رسانه ملی، ابراز امیدواری کرد این ظرفیت به بهبود شرایط تولید کمک کند و افزود: با توجه به اینکه برخی مدیران رسانه ملی خودشان از فعالان و مستندسازان این حوزه بوده‌اند، انتظار می‌رود فضای بهتری برای تولید آثار مستند شکل بگیرد، هرچند سازمان با مشکلات و فشار‌های مختلفی مواجه است.
وی گفت: رسانه ملی با وجود همه مشکلات، تلاش خود را انجام می‌دهد، اما به اعتقاد من می‌توانست در پرداختن به موضوعات تاریخی مهم عملکرد بهتری داشته باشد. نباید دستمان در برابر اتفاقات بزرگی مانند ۱۳ آبان تا این اندازه خالی باشد. همه ما، از مستندساز و پژوهشگر تاریخ گرفته تا مدیران و مسئولان رسانه‌ای، در قبال روایت درست این رویداد‌ها مسئول هستیم و باید پاسخگوی عملکرد خود باشیم.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
