به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام محمد لطفی‌نیاسر، مشاور رئیس سازمان صداوسیما در تعامل با حوزه علمیه و روحانیت و مدیرکل سابق صداوسیمای مرکز قم، در کارگاه سوژه‌یابی دانشکده دین و رسانه با اشاره به مسئولیت دانشجویان این مجموعه در عرصه رسانه، بر ضرورت کشف ظرفیت‌های ناشناخته تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تأکید کرد و این محیط دانشگاهی را حاصل دغدغه رهبر شهید انقلاب و شهید لاریجانی دانست.
وی با بیان اینکه فعالیت رسانه‌ای باید بر پایه عشق به رسانه یا احساس مسئولیت در انتقال پیام دین، انقلاب اسلامی و شهدا شکل بگیرد، اظهار داشت: تغییر مدیران و مسئولان نباید انگیزه فعالان رسانه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد؛ آنچه اهمیت دارد، فرصتی است که برای رساندن پیام به مخاطبان در اختیار داریم. تحولات پرشتاب رسانه‌ای نیز ایجاب می‌کند که با اندیشه‌های جوان و روش‌های تازه، شیوه‌های روایتگری را به‌روز کنیم. دفاع مقدس؛
گنجینه‌ای فراتر از روایت‌های شناخته‌شده لطفی‌نیاسر با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب بر گنجینه بودن دفاع مقدس گفت: گنج چیزی نیست که آماده مصرف باشد؛ باید آن را کشف کرد، از دل آن ظرفیت‌های تازه بیرون آورد و پس از فرآوری در معرض دید مردم قرار داد. دفاع مقدس، مقاومت و دیگر مقاطع تاریخ انقلاب اسلامی، گنجینه‌هایی هستند که با گذشت زمان همچنان امکان کشف و روایت در آن‌ها وجود دارد.
وی با بیان اینکه بسیاری از آثار رسانه‌ای همچنان بر فرماندهان و چهره‌های مشهور جنگ تمرکز دارند، تصریح کرد: برای دستیابی به سوژه‌های تازه باید به سراغ نیروهای پشتیبانی، بی‌سیم‌چی‌ها، نیروهای پهپادی و موشکی و افرادی رفت که با وجود نقش مهمشان، کمتر در آثار هنری معرفی شده‌اند. مشاور رئیس سازمان صداوسیما در تعامل با حوزه علمیه و روحانیت همچنین شناخت مخاطب، انتخاب قالب مناسب و توجه به بستر انتشار را از الزامات سوژه‌یابی دانست و افزود: یک موضوع ممکن است برای تولید فیلم مناسب نباشد، اما در قالب کتاب یا مستند بتواند بهتر روایت شود.
همچنین انتقال یک داستان به فرهنگ‌های دیگر، به شناخت مخاطب و بازنگری در شیوه بیان نیاز دارد. از یک راننده آذوقه‌رسان تا قهرمانان کمترشناخته‌شده حجت الاسلام لطفی برای تبیین اهمیت کشف شخصیت‌های کمترشناخته‌شده، خاطره شهید ابوالفضل صفایی را بازگو کرد و گفت: ابول صفایی فردی است که پیش از انقلاب به شرارت و درگیری شهرت داشت و حتی در دوران جنگ نیز به دلیل سوابق گذشته، سن بالا و خالکوبی بدنش با ممانعت‌هایی برای حضور در جبهه روبه‌رو بود.
وی ادامه داد: صفایی سرانجام با اصرار فراوان راهی جبهه شد و در شرایطی که رانندگان از عبور در مسیری باریک و زیر آتش دشمن برای رساندن آذوقه به رزمندگان خودداری می‌کردند، این مسئولیت را پذیرفت. صفایی چندین بار به‌تنهایی غذا و تدارکات را به نیروهای محاصره‌شده رساند؛ حتی در یکی از مأموریت‌ها، خودروی او در چاله‌ای ناشی از انفجار گلوله توپ افتاد و وقتی از او خواستند دنده‌عقب بگیرد، گفت که هنوز رانندگی با دنده‌عقب را بلد نیست.
این خاطره از نگاه، نمونه‌ای از ظرفیت روایت زندگی انسان‌هایی است که برخلاف تصویرهای کلیشه‌ای، از ابتدا شخصیت‌هایی بی‌حاشیه و مطابق با الگوهای رایج نبوده‌اند، اما در موقعیتی حساس مسئولیتی بزرگ را پذیرفته‌اند. روایت جنگ از زاویه یک قمقمه آب مدیرکل سابق صداوسیمای مرکز قم با تأکید بر اینکه روایت جنگ نباید صرفاً به شرح عملیات‌ها از نگاه فرماندهان محدود شود، به دشواری‌های عملیات کربلای یک در ارتفاعات قلاویزان اشاره کرد؛ منطقه‌ای که عبور از آن به دلیل وضعیت زمین و شرایط استقرار نیروهای دشمن، بسیار دشوار بود.
وی پیشنهاد کرد: چنین عملیاتی را می‌توان از زاویه یک قمقمه آب روایت کرد؛ قمقمه‌ای که در آغاز حرکت، رزمندگان آب آن را با یکدیگر تقسیم می‌کنند، اما با گذشت زمان و دشوارتر شدن شرایط، هر قطره آب اهمیت پیدا می‌کند. به این ترتیب، یک شیء ساده می‌تواند مخاطب را با تشنگی، دشواری مسیر، همراهی رزمندگان و شرایط واقعی عملیات آشنا کند. حجت الاسلام لطفی همچنین با اشاره به اهمیت نیروهای تخصصی، از شهید دهقان یزدانی، از نیروهای فعال در حوزه پهپادی، یاد کرد و گفت: در دیدار با خانواده این شهید در کاشان، برادر او از میزان توجه به فعالیت‌هایش تعجب کرده بود؛
زیرا از اهمیت نقش تخصصی وی در حوزه پهپادی اطلاع چندانی نداشت و فکر می کرد که برادرش کارمند بایگانی سپاه کاشان است. این تجربه نشان می‌دهد که حتی خانواده برخی شهدا نیز ممکن است از ابعاد حرفه‌ای و اهمیت مأموریت‌های آنان بی‌خبر باشند. وی در ادامه به خاطره خلبان امیر پیروان اشاره کرد که بنا بر روایت مطرح‌شده در کارگاه، در شرایطی نابرابر از نظر تجهیزات و تسلیحات برای مقابله با جنگنده‌های عراقی به پرواز درآمد و با رشادت و اقدامات انتحاری جنگنده های عراقی را از عملیات خود منصرف کرد.
این ماجرا ظرفیت تبدیل شدن به آثار سینمایی پرکشش را دارند، اما هنوز آن‌گونه که شایسته است، روایت نشده‌اند. شکستن کلیشه‌ها در روایت زندگی شهدا لطفی‌نیاسر یکی دیگر از راه‌های کشف سوژه‌های تازه را فاصله گرفتن از تصویرهای کلیشه‌ای دانست و با اشاره به شهید دل‌آذر، از فرماندهان اطلاعات و عملیات لشکر علی‌بن‌ابی‌طالب(ع)، گفت: این شهید شخصیتی شوخ‌طبع و متفاوت داشت و برخی خاطراتش با تصویر رسمی و یکدست از فرماندهان جنگ فاصله دارد. وی تأکید کرد: نباید همه شهدا را از ابتدا شخصیت‌هایی کاملاً مثبت و بدون پیچیدگی نشان داد؛
چراکه مسیر تحول انسان‌ها و تفاوت‌های شخصیتی آنان می‌تواند بخش مهمی از جذابیت روایت باشد. معرفی واقع‌بینانه این ابعاد، به معنای کم‌رنگ کردن جایگاه شهدا نیست، بلکه به مخاطب کمک می‌کند مسیر زندگی و انتخاب‌های آنان را بهتر بشناسد. از حمایت از فلسطین تا ایستادگی در کردستان مشاور رئیس سازمان صداوسیما در تعامل با حوزه علمیه و روحانیت در ادامه، خاطره شاطر محمد را نمونه‌ای از پیوند زندگی فردی با تاریخ اجتماعی و مقاومت دانست و افزود: شاطر محمد در سال‌های پیش از انقلاب با رژیم پهلوی درگیر بود و برای مردم محروم فلسطین و جنوب لبنان وجوهات شرعی ارسال می‌کرد.
پس از انقلاب، او در کردستان به فعالیت پرداخت و در جریان درگیری با گروه‌های مسلح مجروح شد. در همان زمان، پسرش را برای کمک به نیروهای کمیته فرستاد، اما فرزندش به دست مهاجمان گرفتار شد و به شهادت رسید. مهاجمان سپس به بیمارستان رفتند و پیکر فرزند را در برابر پدر مجروحش قرار دادند؛ با این حال، شاطر محمد تسلیم نشد و در درگیری با آنان به شهادت رسید. مدیر اسبق صدوسیمای مرکز قم این داستان را نمونه‌ای از سوژه‌هایی دانست که می‌توان از زوایای مختلف، از جمله ایستادگی فردی، پیوند با آرمان فلسطین، جنایت گروه‌های مسلح و تجربه خانواده‌های درگیر حوادث کردستان، روایت کرد.
وی همچنین با اشاره به فعالیت جوانان در عرصه تولید محتوای رسانه‌ای و انیمیشن، تأکید کرد که نباید تصور کرد تنها افرادی با الگوهای فکری و ظاهری مشخص می‌توانند در دفاع از کشور و روایت ارزش‌ها نقش‌آفرینی کنند. نسل جوان با شیوه‌ها و زبان متفاوت خود نیز ظرفیت تولید آثار اثرگذار را دارد. لطفی‌نیاسر در پایان، سوژه‌یابی را مهارتی برای کشف زوایای پنهان حوادث و شخصیت‌ها دانست و خاطرنشان کرد: گنجینه دفاع مقدس و تاریخ انقلاب اسلامی همچنان ظرفیت فراوانی برای تولید آثار تازه دارد و سوژه‌های بکر از جایی آغاز می‌شوند که بیان رسمی متوقف می‌شود.
منبع: رسانیوز
