رویداد۲۴| رخوت، کیفیت پایین آموزش، بی‌ارتباطی درس‌ها با واقعیت رشته‌ها و در یک کلام «ناامیدکننده»؛ این خلاصه‌ای از صحبت‌های تعدادی از دانشجویان رشته‌های علوم انسانی است. این دانشجویان از تجربه خود درباره تحصیل در «دانشکده‌های علوم انسانی» گفتند؛ تجربیاتی که همه از یک شوق تحصیل شروع شد و در نهایت به یک ناامیدی عمیق ختم شده است. «علوم انسانی» در ایران تاریخی به اندازه تأسیس دانشگاه دارد.
«دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران» به روایتی حتی ۳۵ سال بیش از خود دانشگاه تهران قدمت دارد و از اولین دانشکده‌هایی است که در زمان تأسیس این دانشگاه، صاحب ساختمانی مدرن و پرهیبت شد.
با این حال، نگاهی به وضعیت علوم انسانی در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد این رشته‌ها در تنگنای استخدام گزینشی استادان، چارت دروس کهنه، بوروکراسی بی‌فایده، بی‌توجهی مدیران و سیاست‌گذاران و رخوت علمی عمیق، موجودیتی نمایشی یافته و در دوره وزارت «حسین سیمایی‌صراف» که خود استاد و فارغ‌التحصیل یکی از رشته‌های علوم انسانی است، نه‌تنها وضعیت این دانشکده‌ها بهبود نیافته، بلکه در برخی شاخص‌ها افت کرده است. این شرایط در گزارش‌های آماری نیز مشخص است؛ برای مثال پلتفرم «جاب‌ویژن» در شهریور ۱۴۰۵ دست به انتشار گزارشی با عنوان «راهنمای انتخاب رشته با نگاه به بازار کار» زد؛
طبق این گزارش جز رشته‌های «مدیریت»، «حسابداری» و «روابط‌عمومی»، دیگر رشته‌های علوم انسانی در طیف رشته‌هایی با «حقوق پایین» دسته‌بندی شده‌اند و بیشتر رشته‌ها نیز در طیف «رشته‌هایی با رضایت پایین» قرار دارند. در ایران حدود ۱۵۲ انجمن علمی، ده‌ها مرکز پژوهشی و پژوهشکده، صد‌ها انجمن علمی-دانشجویی و ده‌ها دانشکده اختصاصی مرتبط با رشته‌های مختلف علوم انسانی وجود دارد، اما تا زمانی که سازوکار مدیریتی و علمی این نهاد‌های پرتعداد تغییری نکند، تمام این ساختمان‌های عریض و طویل جایی برای حضور و حفظ دانشجویان و استادان باانگیزه در درون خود نمی‌شوند.
تلاش «شرق» برای گفت‌و‌گو با مسئولین آموزشی و روابط عمومی وزارت علوم برای بیان و بررسی اقدامات و رویکرد‌های این وزارتخانه مثل همیشه نتیجه‌ای نداشت. بن‌بست ساختاری «سارا» دانشجوی کارشناسی ارشد رشته «مردم‌شناسی» در دانشگاه «تهران» است. او در سال ۱۳۹۹ به‌عنوان دانشجوی کارشناسی وارد دانشگاه شد و درباره تجربه ورود خود به فضای دانشگاه می‌گوید: «در نگاه اول، اگر بتوانی به حلقه‌های مرکزی این فضا راه پیدا کنی، واقعا شبیه یک یوتوپیاست؛ انگار داری برخلاف تمام تجربه‌های قبلی زندگی‌ات، شکلی از آزادی را تجربه می‌کنی».
اما این شور و تعلق خاطر به مرور زمان رنگ باخت: «هرچقدر جلوتر می‌روی و فضا را بیشتر می‌شناسی، این تعلق بیشتر به قهقرا می‌رود تا جایی که کاملا احساس می‌کنی هیچ تعلقی نداری». در بخش آموزش و کیفیت کلاس‌ها، «سارا» می‌گوید شکاف عمیقی میان تئوری‌پردازی انتزاعی و نیاز‌های ملموس پژوهشی وجود دارد: «کلاس‌ها واقعا نامناسب است. اوایل تحصیل در کلاس‌های تئوری ترم‌های اول چیز‌های خوبی یاد گرفتیم، اما تا کجا می‌خواهی تئوری بخوانی؟ یک‌جایی باید متوقف شود. ما در انسان‌شناسی به کار میدانی، روش و مهارت نوشتن نیاز داریم، اما هیچ‌وقت در این‌باره صحبت نمی‌شود.
صرفا یک‌سری تئوری به تو یاد می‌دهند و تو را به انسانی تبدیل می‌کنند که مفاهیمی را بلد است که عموم جامعه نمی‌شنوند، اما هیچ‌گاه به تو یاد نمی‌دهند در میدان عمل، مواجهه با جامعه چگونه باید باشد».
منبع: رویداد 24
