رویداد۲۴| خریدار کتاب کودک را برمی‌دارد، پشت جلد را نگاه می‌کند و بعد سراغ رمان روی قفسه می‌رود. کتاب تاریخ هم در فهرستش هست؛ همان‌طور که کتابی درباره روان‌شناسی که مدتی است می‌خواهد بخواند. عنوان‌ها را انتخاب کرده، اما هنوز خرید تمام نشده است. چند عدد روی ماشین‌حساب تلفن همراه، تصویری روشن‌تر از آنچه در ویترین دیده می‌شد، پیش رویش می‌گذارد: برای خرید چند کتاب، باید از پولی خرج کند که قرار است تا پایان ماه اجاره، خوراک، رفت‌وآمد و هزینه‌های دیگر را هم پوشش دهد. شاید یکی از کتاب‌ها را سر جایش بگذارد؛
نه، چون دیگر خواندنی نیست، بلکه، چون فعلاً خریدنش از عهده بودجه این ماه خارج است. این صحنه، برای فهم مسئله کتاب در اقتصاد ایران، از هر شعار فرهنگی گویاتر است. در اینجا کسی لزوماً کتاب‌خوانی را کنار نگذاشته؛ فقط میان خواستن و توانستن فاصله افتاده است. کتاب هنوز مطلوب است، اما خریدش باید از آزمون سخت‌تری عبور کند: آیا می‌توان هزینه‌اش را از درآمدی پرداخت کرد که پیش از رسیدن به نیمه ماه، بخش بزرگی از آن خرج شده است؟ از قفسه کتاب‌فروشی تا صورت‌حساب ماهانه برای پاسخ، پنج کتاب از پنج حوزه انتخاب می‌کنیم: کتاب کودک، رمان، تاریخ، علوم انسانی و روان‌شناسی.
این سبد قرار نیست فهرست خرید یک خانواده مشخص باشد؛ الگویی است برای سنجش هزینه دسترسی به چند حوزه مطالعاتی متفاوت. بر اساس گزارش آماری نشر در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، میانگین قیمت کتاب به حدود ۲۷۵ هزار تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۴۰ درصد افزایش نشان می‌دهد. در همین دوره، ۴۸ هزار و ۴۸۶ عنوان کتاب منتشر شده و میانگین شمارگان به ۷۱۴ نسخه رسیده است؛ شمارگانی که نسبت به سال قبل ۱۲٫۶۱ درصد کاهش دارد. این اعداد تصویری از بازاری می‌دهند که در آن قیمت‌ها بالا رفته و تعداد نسخه‌های منتشرشده از هر عنوان پایین آمده است.
اما میانگین ۲۷۵ هزار تومانی دقیقاً چه چیزی را درباره هزینه کتاب‌خواندن به ما می‌گوید؟ برای پاسخ، کافی است آن را کنار قیمت‌هایی بگذاریم که خریدار در عمل با آنها مواجه می‌شود. در دامنه قیمت‌های مبنای این گزارش، کف قیمت یک رمان حدود ۲۶۰ هزار تومان و سقف آن حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. در روان‌شناسی، این فاصله از حدود ۲۰۰ هزار تومان تا ۴ میلیون تومان می‌رسد. کتاب کودک و نوجوان و دیگر حوزه‌ها نیز، بسته به عنوان و نوع عرضه، دامنه‌های قیمتی متفاوتی دارند.
منبع: رویداد 24
