جواد آزادی، از نویسندگان کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید»، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، با اشاره به اهمیت حکمرانی فضای مجازی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: یکی از ویژگی‌های برجسته این اندیشه، توجه به فضای مجازی فراتر از ابعاد صرفاً فنی و فناورانه و نگاه به آن از منظر نظامات اجتماعی و تمدنی است.
وی با اشاره به پیشینه توجه به موضوع حکمرانی فضای مجازی در کشور افزود: در بررسی اسناد و سیاست‌های مرتبط با این حوزه، می‌توان روند شکل‌گیری نگاه کلان به فضای مجازی و تلاش برای تدوین چارچوب‌های سیاست‌گذاری در این عرصه را دنبال کرد. هدف از این رویکرد، فراهم‌کردن زمینه‌ای برای مواجهه اصولی با تحولات فضای مجازی و تبدیل ظرفیت‌های آن به ابزاری برای پیشرفت کشور است.
آزادی با تشریح ساختار کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید» گفت: این اثر با هدف ارائه چارچوبی در اختیار حکمرانان و سیاست‌گذاران کشور تدوین شده است؛ چارچوبی که بتواند هم به مسائل جاری فضای مجازی پاسخ دهد و هم برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در آینده مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: در تدوین این کتاب تلاش شده است مجموعه‌ای از بیانات، اسناد و سیاست‌های مرتبط گردآوری و در کنار یک چارچوب تحلیلی برای حکمرانی فضای مجازی ارائه شود تا پژوهشگران، مدیران و تصمیم‌گیران بتوانند از این مبانی برای مواجهه با مسائل مختلف این حوزه استفاده کنند.
این نویسنده با اشاره به ساختار سه‌بخشی کتاب افزود: بخش نخست به جهان‌بینی و نوع نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به فضای مجازی اختصاص دارد و تلاش می‌کند مبانی فکری این دیدگاه را با بهره‌گیری از بیانات، سیاست‌های کلی و اسناد مرتبط تبیین کند.
وی ادامه داد: بخش دوم به چارچوب حکمرانی فضای مجازی در این منظومه فکری می‌پردازد. در این بخش، تلاش شده است اصول و مبانی لازم برای تحلیل و مواجهه با مسائل فضای مجازی در اختیار حکمرانان و پژوهشگران قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که این چارچوب صرفاً محدود به مسائل مقطعی نباشد و در آینده نیز قابلیت استفاده داشته باشد.
آزادی افزود: در این بخش، حکمرانی فضای مجازی در سه سطح بخشی، ملی و جهانی بررسی شده است. در سطح بخشی، موضوع حکمرانی فضای مجازی در ارتباط با حوزه‌های مختلف کشور مورد توجه قرار می‌گیرد؛ در سطح ملی، مسئله نظام‌سازی و ایجاد ساختارهای لازم برای حکمرانی فضای مجازی دنبال می‌شود و در سطح جهانی نیز الگوهای رقابت تمدنی و جایگاه کشورها در عرصه حکمرانی فضای مجازی بررسی می‌شود.
وی با اشاره به اهمیت نگاه تمدنی به فضای مجازی گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار سوم بهمن‌ماه سال ۱۳۹۶ با اعضای شورای عالی فضای مجازی، این عرصه را در تراز مسائل تمدنی مورد توجه قرار دادند. این نگاه نشان می‌دهد که فضای مجازی صرفاً یک ابزار ارتباطی یا فناوری جدید نیست، بلکه می‌تواند بر ابعاد مختلف حیات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه تأثیر بگذارد.
این نویسنده ادامه داد: بر همین اساس، در کتاب تلاش شده است علاوه بر تبیین چارچوب حکمرانی در سطوح مختلف، ظرفیت‌ها و عناصر قدرت‌آفرین نیز مورد توجه قرار گیرند؛ ظرفیت‌هایی که می‌توانند در تقویت توان ملی و ارتقای جایگاه کشور در عرصه فضای مجازی نقش داشته باشند.
آزادی درباره بخش پایانی کتاب نیز گفت: بخش سوم به تدابیر، سیاست‌ها و رهنمودهای مرتبط با فضای مجازی اختصاص دارد که با استفاده از بیانات و اسناد مرتبط گردآوری و تنظیم شده‌اند. تلاش ما این بوده است که در کنار تبیین مبانی فکری و ارائه چارچوب حکمرانی، مجموعه‌ای از تدابیر و سیاست‌ها نیز در اختیار مخاطبان قرار گیرد تا امکان استفاده از این مبانی در عرصه تصمیم‌گیری و اجرا فراهم شود.
وی با اشاره به وجه تمایز این اثر افزود: در این کتاب تلاش شده است اصول و چارچوبی منسجم ارائه شود که بتواند مبنای تحلیل مسائل روز فضای مجازی قرار گیرد و در عین حال، برای سیاست‌گذاران و حکمرانان در سال‌های آینده نیز کاربرد داشته باشد.
آزادی در تشریح هدف اصلی نگارش این کتاب گفت: هدف ما این بوده است که چارچوبی برای حکمرانی فضای مجازی در اختیار مسئولان و سیاست‌گذاران کشور قرار گیرد؛ چارچوبی که هم متناسب با نیازهای امروز باشد و هم بتوان از آن برای مواجهه با تحولات آینده استفاده کرد.
وی تأکید کرد: اگر قرار است در فضای مجازی حکمرانی قانونمند و مؤثر مبتنی بر منافع ملی داشته باشیم، لازم است مبانی نظری و چارچوب‌های اجرایی آن به‌درستی تبیین شوند تا مسئولان بتوانند بر اساس آن‌ها تصمیم‌گیری کنند و ظرفیت‌های این عرصه را در مسیر پیشرفت کشور به کار بگیرند.
این نویسنده در پایان با اشاره به پیوند حکمرانی فضای مجازی با مسیر پیشرفت انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: می‌توان حاصل این کتاب را در یک جمله خلاصه کرد؛ تلاش برای حرکت به سمت ایران قوی از مسیر فضای مجازی.
وی افزود: امیدواریم در تکمیل و امتداد زنجیره پیشرفت انقلاب اسلامی، از شکل‌گیری نظام اسلامی و دولت اسلامی تا جامعه اسلامی و در نهایت تمدن اسلامی، بتوانیم این مسیر را در فضای مجازی نیز دنبال کنیم و زمینه ایجاد فضایی قانونمند، سالم، ایمن و امن را فراهم آوریم؛ فضایی که در کنار تقویت قدرت ملی، به افزایش رفاه و بهبود زندگی مردم کشورمان نیز کمک کند.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
