جوان آنلاین: تحقق عدالت مالیاتی و اخذ مالیات متناسب با درآمد واقعی مؤدیان، یکی از الزامات اساسی برای ایجاد نظام اقتصادی شفاف و کاهش تبعیض در پرداخت مالیات است. در این مسیر، تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم با تکیه بر داده‌محوری، هوشمندسازی فرایند‌ها و ساده‌سازی تکالیف مالیاتی صاحبان مشاغل، می‌تواند نقش مهمی در اصلاح نظام مالیات‌ستانی ایفا کند. هدف اصلی این رویکرد آن است که از یک سو، فشار اداری و اجرایی بر کسب‌وکار‌های کوچک و متوسط کاهش یابد و از سوی دیگر، با شناسایی دقیق‌تر درآمدها، امکان فرار مالیاتی مشاغل پردرآمد و خاص محدود شود.
یکی از مهم‌ترین مزایای تبصره ماده ۱۰۰، کاهش هزینه‌های زمانی و اداری مؤدیان است. در چارچوب این سازوکار و با رعایت شرایط و ضوابط قانونی، صاحبان مشاغل مشمول می‌توانند بدون نیاز به تسلیم اظهارنامه مالیاتی معمول و نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک در چارچوب تکالیف مربوط، مالیات خود را تعیین و پرداخت کنند. همچنین کاهش نیاز به مراجعه حضوری به ادارات مالیاتی و کوتاه‌شدن فرایند تشخیص و قطعیت مالیات، ضمن تسهیل فعالیت اقتصادی، می‌تواند از پیچیدگی‌های غیرضروری در ارتباط میان اصناف و سازمان امور مالیاتی بکاهد.
امکان تقسیط مالیات نیز به صاحبان مشاغل کمک می‌کند تا تعهدات مالیاتی خود را متناسب‌تر با توان نقدینگی‌شان مدیریت کنند. با این حال، اهمیت اصلی تبصره ماده ۱۰۰ صرفاً در تسهیل امور مؤدیان خلاصه نمی‌شود بلکه ظرفیت آن برای افزایش دقت مالیات‌ستانی و مقابله با فرار مالیاتی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. استفاده از داده‌های اقتصادی، اطلاعات تراکنش‌ها و تقاطع‌گیری اطلاعات موجود در چارچوب قوانین، امکان برآورد دقیق‌تر فعالیت و درآمد مشاغل را فراهم می‌کند.
چنین رویکردی می‌تواند شکاف مالیاتی را کاهش دهد و مانع از آن شود که برخی صاحبان مشاغل با درآمد‌های بالا، مالیاتی نامتناسب با میزان واقعی فعالیت خود بپردازند. در نتیجه، تمرکز نظام مالیاتی از رسیدگی‌های گسترده و پرهزینه به پرونده‌های متعدد، به سمت شناسایی هدفمند موارد پرریسک و مقابله با فرار مالیاتی سوق پیدا می‌کند. از سوی دیگر، تبصره ماده ۱۰۰می‌تواند با کاهش تماس‌های غیرضروری و محدود‌کردن مداخلات سلیقه‌ای در فرایند‌های مالیاتی، به ارتقای سلامت اداری و افزایش اعتماد عمومی کمک کند.
هرچه تعیین مالیات بیشتر بر پایه اطلاعات قابل اتکا و سازوکار‌های هوشمند انجام شود، زمینه اختلافات، خطا‌های انسانی و هزینه‌های اجرایی کاهش می‌یابد. برخورداری از برخی تسهیلات و بخشودگی‌های مقرر قانونی از جمله در زمینه جرائم مالیاتی نیز می‌تواند انگیزه تمکین داوطلبانه را تقویت کند؛ البته برخورداری از این امتیازات تابع شرایط، حدود و ضوابط قانونی مربوط است. در مجموع، ساده‌سازی تکالیف در کنار افزایش دقت نظارت، می‌تواند رابطه میان مؤدی و نظام مالیاتی را از یک فرایند پرهزینه و پیچیده به تعاملی شفاف‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر تبدیل کند.
یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم نظام مالیاتی، پیوند‌دادن پرداخت مالیات با مشارکت مردم در توسعه کشور است. طرح نشان‌دارکردن مالیات‌ها این امکان را فراهم می‌کند که مؤدیان واجد شرایط، مطابق ضوابط تعیین‌شده، در انتخاب محل هزینه‌کرد بخشی از مالیات خود در پروژه‌های عمومی مشارکت داشته باشند. ترکیب این رویکرد با تسهیل مالیات‌ستانی از طریق تبصره ماده۱۰۰ می‌تواند احساس تعلق و مشارکت اصناف را افزایش دهد و به مردم نشان دهد، درآمد‌های مالیاتی چگونه در مسیر توسعه زیرساخت‌ها، بهداشت و درمان، آموزش‌و‌سایر نیاز‌های عمومی هزینه می‌شود.
شفافیت در تخصیص و گزارش‌دهی درباره نتایج این پروژه‌ها، عامل مهمی در تقویت اعتماد عمومی و افزایش تمکین مالیاتی خواهد بود. تبصره ماده ۱۰۰ را باید یکی از ابزار‌های مهم حرکت به سمت نظام مالیاتی هوشمند، شفاف و عدالت‌محور دانست ابزاری که موفقیت آن به کیفیت داده‌ها، دقت برآورد درآمدها، رعایت حقوق مؤدیان و نظارت مؤثر بر اجرای قانون وابسته است. عدالت مالیاتی زمانی محقق می‌شود که هر مؤدی متناسب با درآمد و فعالیت اقتصادی واقعی خود مالیات بپردازد و درعین حال، صاحبان مشاغل کوچک برای انجام تکالیف قانونی با پیچیدگی‌های غیرضروری مواجه نشوند.
بنابراین، توسعه داده‌محوری و تقویت سازوکار‌های هوشمند در کنار اجرای دقیق تبصره ماده ۱۰۰، می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های وصول مالیات و افزایش تمکین داوطلبانه، زمینه مقابله مؤثرتر با فرار مالیاتی دانه‌درشت‌ها و توزیع عادلانه‌تر بار مالیاتی در اقتصاد کشور را فراهم کند. در همین رابطه ناصر مرادی، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران در گفت‌و‌گو با «جوان» گفت: یکی از راهکار‌های مهم در زمینه تحقق عدالت مالیاتی و شفافیت در پرداخت مالیات و حذف کمی محوری، هوشمندسازی اخذ مالیات است. در همین راستا تبصره ماده ۱۰۰ اقدام مهمی در زمینه تحقق هوشمندسازی نظام مالیاتی است.
وی ادامه داد: تبصره ماده ۱۰۰ راهکاری مناسب برای دریافت مالیات در یک بستر هوشمند به حساب می‌آید. بر این اساس، به جای اینکه مؤدیان با ممیزان مالیاتی سروکار داشته باشند و طی روند‌های دستی مالیات‌ستانی صورت بگیرد، سامانه‌ها به کمک می‌آیند و دریافت مالیات بر اساس گردش حساب مؤدیان انجام می‌شود. این عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان کرد: مالیات‌ستانی هوشمند از جهات مختلف برای کشور مزیت دارد. مهم‌ترین مزیتش این است که روند پرداخت مالیات را تسهیل می‌کند.
قبلاً مؤدیان با مشکلات بسیاری برای پرداخت مالیات روبه‌رو بودند، اما الان در قالب سامانه‌ها به راحتی پرداخت مالیات صورت می‌گیرد. وی ادامه داد: مالیات‌ستانی هوشمند به کاهش هزینه‌های مالیات‌ستانی نیز منجر می‌شود. قبلاً نیاز بود عده زیادی کارشناس و ممیز مالیاتی به انجام امور بپردازند، اما حالا با سامانه‌ها این کار انجام می‌شود. مرادی گفت: عدالت مالیاتی یکی از مهم‌ترین نتایج مثبت هوشمندسازی است. قبلاً عدالتی در دریافت مالیات وجود نداشت و سلیقه انسانی در این امر دخیل بود.
اما الان دریافت مالیات بر اساس گردش حساب افراد صورت می‌گیرد که باعث بالا رفتن سطح عدالت مالیاتی در کشور شده است.
منبع: جوان آنلاین
