در جامعه‌ای که بسیاری از افراد توانمند و مستعد، نه به دلیل نداشتن مهارت و انگیزه، بلکه به دلیل کمبود سرمایه اولیه از ورود به فعالیت اقتصادی بازمی‌مانند، تأمین مالی می‌تواند مرز میان بیکاری و اشتغال، وابستگی و استقلال و رکود و پویایی اقتصادی باشد. پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان منابع مالی محدود را به‌گونه‌ای به کار گرفت که بیشترین اثر را بر زندگی مردم و اقتصاد جامعه داشته باشد؟یکی از پاسخ‌های این سؤال، پیوند قرض‌الحسنه با اشتغال است. پیوندی میان یک سنت ریشه‌دار اجتماعی و یکی از مهم‌ترین نیاز‌های اقتصادی امروز است. چرا قرض‌الحسنه؟
قرض‌الحسنه در فرهنگ ایرانی و اسلامی، فراتر از یک ابزار تأمین مالی، جلوه‌ای از اعتماد، همبستگی و مسئولیت اجتماعی است. در این الگو، منابع مالی به جای آنکه صرفاً وسیله‌ای برای کسب سود باشند، به ابزاری برای گره‌گشایی از مشکلات و ایجاد فرصت برای دیگران تبدیل می‌شوند. اهمیت قرض‌الحسنه زمانی آشکارتر می‌شود که به محدودیت‌های تأمین مالی برای اقشار کم‌درآمد و صاحبان کسب‌وکار‌های خرد توجه شود.
بسیاری از این افراد، با وجود برخورداری از توانایی کار و تولید، به دلیل هزینه‌های تأمین مالی، نداشتن وثایق کافی یا دشواری دسترسی به تسهیلات بانکی، امکان آغاز یا توسعه فعالیت اقتصادی خود را ندارند. قرض‌الحسنه می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد. کاهش سود تسهیلات، کاهش هزینه تأمین مالی و طراحی سازوکار‌های متناسب با توان بازپرداخت متقاضیان، امکان دسترسی گروه‌های بیشتری از مردم به منابع مالی را فراهم می‌کند. اما مزیت قرض‌الحسنه تنها در ارزان‌تر بودن تسهیلات نیست. ویژگی مهم آن، قابلیت گردش مداوم منابع و تکرار فرصت‌های حمایتی است.
منابعی که امروز در اختیار یک فرد قرار می‌گیرند، پس از بازپرداخت می‌توانند زمینه‌ساز فعالیت اقتصادی فرد دیگری شوند. به این ترتیب، یک مشارکت مالی می‌تواند در طول زمان منشأ فرصت‌های متعدد باشد. چرا اشتغال؟ اشتغال صرفاً راهی برای کسب درآمد نیست؛ یکی از پایه‌های استقلال اقتصادی، حفظ کرامت انسانی، تقویت اعتمادبه‌نفس و افزایش مشارکت اجتماعی است. فردی که از فرصت اشتغال پایدار برخوردار می‌شود، علاوه بر تأمین نیاز‌های خود و خانواده، در تولید کالا و خدمات و پویایی اقتصاد نیز نقش‌آفرینی می‌کند.
از سوی دیگر، بسیاری از مسائل اقتصادی و اجتماعی، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با نبود فرصت‌های شغلی و درآمد پایدار ارتباط دارند. از این‌رو، حمایت از اشتغال می‌تواند آثاری فراتر از کمک مالی به یک فرد یا خانواده داشته باشد. البته ایجاد اشتغال لزوماً به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ نیاز ندارد. در بسیاری از مناطق، به‌ویژه در محلات کم‌برخوردار و مناطق روستایی، سرمایه‌های نسبتاً کوچک می‌توانند زمینه راه‌اندازی یا توسعه فعالیت‌های اقتصادی را فراهم کنند، از مشاغل خانگی و خدمات محلی گرفته تا کارگاه‌های کوچک و کسب‌وکار‌های تولیدی.
آنچه اهمیت دارد، شناسایی ظرفیت‌های واقعی، انتخاب فعالیت‌های دارای توجیه اقتصادی و تأمین مالی متناسب با نیاز آنهاست. تسهیلات زمانی به اشتغال پایدار منجر می‌شود که در کنار مهارت، بازار و امکان بازپرداخت قرار گیرد. چرا پیوند قرض‌الحسنه و اشتغال؟ قرض‌الحسنه و اشتغال، هر یک به‌تنهایی ارزشمندند، اما پیوند آنها می‌تواند اثربخشی هر دو را افزایش دهد. قرض‌الحسنه زمانی که در خدمت اشتغال قرار می‌گیرد، از یک حمایت مالی مقطعی فراتر می‌رود و به ابزاری برای ایجاد توان اقتصادی تبدیل می‌شود.
در این رویکرد، هدف صرفاً رفع نیاز امروز افراد نیست، بلکه فراهم‌کردن فرصتی است که بتوانند با اتکا به توانایی خود، درآمدی پایدار به دست آورند. در مقابل، تمرکز بر اشتغال نیز به منابع قرض‌الحسنه جهت و هدف مشخص می‌دهد. این منابع به سمت فعالیت‌هایی هدایت می‌شوند که علاوه بر کمک به دریافت‌کنندگان تسهیلات، ظرفیت ایجاد ارزش اقتصادی و اجتماعی را ایجاد می‌کنند. تفاوت اساسی این رویکرد با حمایت‌های صرفاً معیشتی آن است که به جای تأمین موقت نیاز، بر ایجاد ظرفیت تأمین مستمر معاش تأکید می‌کند. البته این دو نوع حمایت جایگزین کامل یکدیگر نیستند؛
برخی خانوار‌ها همچنان به حمایت مستقیم نیاز دارند، اما برای افرادی که توان و آمادگی فعالیت اقتصادی دارند، تأمین مالی اشتغال می‌تواند مسیری مؤثرتر و پایدارتر باشد. سخن پایانیانتخاب قرض‌الحسنه، انتخاب یک شیوه تأمین مالی مبتنی بر همبستگی، اعتماد و مسئولیت اجتماعی است. انتخاب اشتغال نیز به معنای اولویت دادن به توانمندسازی اقتصادی و ایجاد فرصت برای زندگی مستقل و مولد است. پیوند این دو، تلاشی است برای آنکه نیکوکاری از کمک‌های مقطعی فراتر رود و به جریانی ماندگار در اقتصاد و زندگی مردم تبدیل شود.
قرض‌الحسنه می‌تواند در خدمت فرصت‌آفرینی و گره‌گشایی از زندگی مردم قرار گیرد، زیرا یکی از مؤثرترین راه‌های حمایت از انسان‌ها، فراهم کردن امکان کار، تولید و کسب درآمد پایدار برای آنان است.
منبع: جوان آنلاین
