نویسنده:هاجرمقضی جام جم آنلاین؛ گروه فولاد مبارکه اصفهان در شرایطی که توسعه صادرات غیرنفتی و افزایش ارزآوری از اولویت‌های اقتصاد ایران به شمار می‌رود، به‌واسطه ظرفیت تولیدی و عملکرد صادراتی خود در کانون توجه قرار دارد. هم‌زمان با برگزاری آیین گرامیداشت روز ملی صادرات و تأکید رئیس‌جمهور بر ضرورت رفع موانع پیش‌روی صادرکنندگان، موضوع حمایت از صنایع بزرگ صادرات‌محور و فراهم‌کردن زمینه حضور پایدار آنها در بازارهای جهانی اهمیت بیشتری یافته است.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵، در آیین گرامیداشت روز ملی صادرات و معرفی برترین صادرکنندگان کشور، با قدردانی از تلاش فعالان اقتصادی، ایستادگی صادرکنندگان را از عوامل تداوم فعالیت اقتصادی کشور در شرایط دشوار دانست و از اقدامات دولت برای کاهش مقررات دست‌وپاگیر، واگذاری اختیارات به مدیران منطقه‌ای و تسهیل مسیر تولید و تجارت سخن گفت. در این مراسم، رئیس‌جمهور با اهدای لوح تقدیر و تندیس از ۱۳ صادرکننده برتر کشور تجلیل کرد؛ رویدادی که اهمیت عملکرد بنگاه‌های صادرات‌محور و نقش آنها در تأمین ارز و استمرار تولید را بار دیگر در مرکز توجه قرار داد.
فولاد مبارکه؛ ظرفیت بزرگ صنعتی برای توسعه صادرات غیرنفتی
گروه فولاد مبارکه اصفهان از مجموعه‌های بزرگ صنعت فولاد کشور است که محصولات آن در زنجیره تأمین صنایع مختلف، از خودروسازی و لوازم خانگی تا دیگر صنایع تولیدی، کاربرد دارد. توسعه صادرات محصولات فولادی می‌تواند علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، به حفظ بازارهای بین‌المللی، گسترش ارتباط با مشتریان خارجی و ارتقای توان رقابتی تولیدکنندگان ایرانی کمک کند. در این میان، عملکرد شرکت‌های بزرگی مانند فولاد مبارکه تنها از منظر حجم تولید اهمیت ندارد؛
میزان صادرات، ارزش محصولات عرضه‌شده به بازارهای خارجی، تنوع بازارهای هدف و توان حفظ مشتریان بین‌المللی نیز از شاخص‌های مهم ارزیابی جایگاه صادراتی این مجموعه‌هاست. صادرات صنعتی در صورتی که با برنامه‌ریزی پایدار، مدیریت هزینه‌ها و دسترسی به بازارهای هدف همراه باشد، می‌تواند به تقویت منابع ارزی کشور و افزایش ظرفیت تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی کمک کند.
ارزآوری بیش از ۴۵۰ میلیون دلاری فولاد مبارکه در نیمه نخست سال
بر اساس آمار منتشرشده درباره عملکرد گروه فولاد مبارکه در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، این مجموعه بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن محصول به بازارهای خارجی صادر کرده و ارزش ارزآوری حاصل از این صادرات بیش از ۴۵۰ میلیون دلار اعلام شده است. این آمار، مربوط به شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ است و نباید به‌عنوان عملکرد صادراتی سال ۱۴۰۵ مورد استناد قرار گیرد. اهمیت این کارنامه در آن است که صادرات محصولات فولادی علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، می‌تواند زمینه استمرار فعالیت خطوط تولید، حفظ بازارهای خارجی و توسعه همکاری‌های تجاری را فراهم کند. بااین‌حال، برای ارزیابی عملکرد فولاد مبارکه در سال جاری، انتشار آمار رسمی صادرات سال ۱۴۰۵ و مقایسه آن با دوره‌های پیشین ضروری است.
پیام پزشکیان به صادرکنندگان؛ دولت باید موانع تجارت را بردارد
رئیس‌جمهور در مراسم روز ملی صادرات، کاهش موانع اداری و تسهیل فعالیت فعالان اقتصادی را از محورهای اقدامات دولت عنوان کرد. پزشکیان با اشاره به واگذاری اختیارات به استانداران و وزیران در شرایط دشوار، گفت که دولت تلاش کرده است با افزایش اختیارات مدیران و کنار زدن مقررات دست‌وپاگیر، مسیر فعالیت صادرکنندگان را هموار کند. وی همچنین با تأکید بر اینکه دولت در کنار تولیدکنندگان و صادرکنندگان قرار دارد، اظهار کرد که مسئولان کشور باید برای حل مشکلات فعالان اقتصادی و کاهش موانع تولید و تجارت اقدام کنند.
این رویکرد برای صنایع بزرگ صادرات‌محور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چراکه تغییرات مقررات، دشواری‌های مبادلات مالی، هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های تجاری می‌توانند بر قیمت تمام‌شده محصولات و قدرت رقابت شرکت‌های ایرانی در بازارهای جهانی اثر بگذارند. در صنعت فولاد نیز امکان برنامه‌ریزی بلندمدت برای صادرات، ثبات مقررات و دسترسی به زیرساخت‌های تولید و حمل‌ونقل، از عوامل مؤثر بر حفظ بازارهای خارجی به شمار می‌روند.
حفظ گاز و برق صنایع؛ شرط استمرار تولید و صادرات فولاد
یکی از محورهای مهم سخنان رئیس‌جمهور در روز ملی صادرات، تأکید بر استمرار تأمین انرژی مورد نیاز بخش تولید بود. پزشکیان با اشاره به آسیب‌دیدن برخی نیروگاه‌ها و تأسیسات گازی، اعلام کرد که دولت تلاش می‌کند از قطع گاز و برق مورد نیاز صنعت و تولید جلوگیری کند. این موضوع برای صنایع انرژی‌بر، از جمله صنعت فولاد، اهمیت ویژه‌ای دارد. استمرار تولید در این صنایع به تأمین پایدار انرژی وابسته است و هرگونه اختلال طولانی‌مدت می‌تواند بر میزان تولید، هزینه‌ها، تحویل سفارش‌ها و تعهدات صادراتی تأثیر بگذارد.
از این منظر، حمایت از صادرات فولاد تنها به تسهیل تشریفات تجاری محدود نمی‌شود؛ تأمین انرژی، حفظ ظرفیت تولید و فراهم‌کردن امکان اجرای برنامه‌های صادراتی نیز از الزامات حضور مستمر در بازارهای بین‌المللی است. برای مجموعه‌ای مانند فولاد مبارکه، هماهنگی سیاست‌های انرژی و تجارت خارجی می‌تواند در حفظ توان تولیدی و پاسخ‌گویی به نیاز بازارهای داخلی و خارجی نقش مهمی داشته باشد.
مسیرهای جایگزین تجارت؛ چالش مهم پیش‌روی صادرکنندگان
رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مشکلات ایجادشده در مسیرهای دریایی تجارت ایران، از تلاش برای توسعه مسیرهای جایگزین خبر داد. پزشکیان با اشاره به سهم بالای مسیرهای دریایی در تجارت کشور، تأکید کرد که محدودیت‌های ایجادشده در این مسیرها، هزینه‌های اضافی برای تجارت به همراه داشته است؛ بااین‌حال، دولت در پی گسترش مسیرهای دیگر برای استمرار مبادلات تجاری است. توسعه مسیرهای زمینی و استفاده از ظرفیت‌های منطقه‌ای می‌تواند در کاهش وابستگی به مسیرهای محدود و افزایش انعطاف‌پذیری زنجیره صادرات نقش داشته باشد؛
هرچند این راهکارها نیز ممکن است با هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های زیرساختی همراه باشند. برای صادرکنندگان محصولات فولادی، مدیریت زمان تحویل، هزینه جابه‌جایی و دسترسی مطمئن به بازارهای مقصد، از عوامل مهم حفظ رقابت‌پذیری محسوب می‌شود. توسعه همکاری‌های منطقه‌ای؛ فرصتی برای بازارهای صادراتی پزشکیان همچنین از تلاش دولت برای گسترش تعاملات اقتصادی با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، گروه بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا سخن گفت.
گسترش روابط تجاری با کشورهای منطقه و استفاده از ظرفیت توافق‌های اقتصادی می‌تواند فرصت‌هایی برای توسعه بازارهای صادراتی ایران ایجاد کند؛ هرچند بهره‌برداری از این فرصت‌ها به شرایط تجارت خارجی، محدودیت‌های مالی، مقررات گمرکی و امکان رقابت محصولات ایرانی وابسته است. برای صنایع فولادی، شناسایی بازارهای هدف، شناخت نیازهای مشتریان و توسعه شبکه‌های تجاری از عوامل مؤثر در تبدیل ظرفیت تولید به صادرات پایدار به شمار می‌روند. در چنین شرایطی، افزایش همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای می‌تواند یکی از مسیرهای تقویت حضور محصولات ایرانی در بازارهای خارجی باشد.
فولاد مبارکه و سابقه حضور در جمع صادرکنندگان نمونه
گروه فولاد مبارکه پیش از این نیز در برنامه‌های استانی تقدیر از صادرکنندگان حضور داشته است. بر اساس گزارش منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵، این مجموعه در مراسم تجلیل از صادرکنندگان نمونه استان اصفهان، به‌عنوان صادرکننده نمونه استان برای سال ۱۴۰۴ معرفی شد. این عنوان، سابقه‌ای قابل توجه در کارنامه صادراتی فولاد مبارکه محسوب می‌شود؛ بااین‌حال، انتخاب به‌عنوان صادرکننده نمونه استانی با دریافت جایزه ملی صادرات تفاوت دارد. در مراسم روز ملی صادرات ۲۹ مهر ۱۴۰۵ نیز از ۱۳ صادرکننده برتر کشور تجلیل شد.
برای اعلام قطعی اینکه فولاد مبارکه در میان این برگزیدگان قرار داشته و چه عنوانی دریافت کرده است، باید نام شرکت و عنوان دقیق جایزه با فهرست رسمی برگزیدگان تطبیق داده شود.
جایزه ملی صادرات؛ فراتر از یک عنوان تشریفاتی
تقدیر از صادرکنندگان برتر زمانی بیشترین اثر را بر فضای اقتصادی خواهد داشت که با شناسایی موانع واقعی تجارت و بهبود شرایط فعالیت بنگاه‌های تولیدی همراه شود. شرکت‌های صادرات‌محور برای حفظ جایگاه خود در بازارهای جهانی به مجموعه‌ای از الزامات نیاز دارند؛ از ثبات مقررات و دسترسی به انرژی گرفته تا تسهیل مبادلات مالی، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت. عملکرد مجموعه‌هایی مانند فولاد مبارکه نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. توسعه صادرات این صنایع می‌تواند به تقویت درآمد ارزی کشور کمک کند، اما استمرار این روند به رفع موانع تولید و تجارت و فراهم‌شدن شرایط رقابتی پایدار وابسته است.
منبع: جام جم آنلاین
