رویداد۲۴| هیاهوی اخیر درباره آمدن و رفتن هیات قطری به تهران، در کنار ادامه رفت‌وآمد میانجی‌های منطقه‌ای، نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی ایران و آمریکا همچنان پر از ابهام است. تهران در دیدار با عاصم منیر بر شروط خود برای ازسرگیری مذاکرات پافشاری کرده، واشنگتن و تل‌آویو از آمادگی برای اقدام نظامی بیشتر سخن می‌گویند و گزارش تازه‌ای از برنامه‌ریزی اسرائیل برای حملات گسترده‌تر به ایران منتشر شده است. در چنین شرایطی، کانال‌های ارتباطی هنوز بسته نشده‌اند، اما نشانه‌های چندانی از نزدیک‌شدن دو طرف به توافق نیز دیده نمی‌شود. هیات قطری بالاخره به تهران آمد یا نیامد؟
در میانه رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک به تهران و تلاش‌ها برای بازگرداندن ایران و آمریکا به مسیر توافق، خبر سفر یک هیات قطری به ایران به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز روز تبدیل شد؛ خبری که خیلی زود با تکذیب یک خبرگزاری داخلی روبه‌رو شد و ابهام درباره جزئیات آن را افزایش داد. برخی رسانه‌ها، از جمله خبرگزاری فارس، با انتشار تصاویری منتسب به داده‌های ردیابی پرواز‌ها از ورود یک هواپیما از قطر به ایران و بازگشت آن پس از مدتی کوتاه خبر دادند.
در مقابل، خبرگزاری تسنیم گزارش سفر هیات قطری را رد کرد و نوشت هیچ هیاتی از قطر به ایران سفر نکرده و برنامه‌ای نیز برای چنین سفری وجود ندارد. ابهام درباره سفر هیات قطری فقط به رسانه‌های داخلی محدود نماند. خبرگزاری رویترز نیز شامگاه سه‌شنبه این موضوع را پوشش داد و نوشت نورنیوز از ورود هیاتی از قطر به تهران خبر داده، اما مقام‌های رسمی ایران این سفر را تأیید نکرده‌اند. رویترز همچنین به تکذیب تسنیم به نقل از یک منبع ناشناس اشاره کرد.
به این ترتیب، اصل خبر به رسانه‌های بین‌المللی راه یافت، بی‌آنکه جزئیات مستقلی درباره ترکیب هیات، مأموریت آن یا دیدار‌های احتمالی‌اش منتشر شود.
گزارش ورود هیات قطری پس از خروج عاصم منیر از تهران، در کنار سفر وزیر خارجه روسیه در روز قبل، این احتمال را مطرح می‌کند که تهران در فاصله‌ای کوتاه شاهد چند مرحله رایزنی برای جلوگیری از تشدید تقابل با آمریکا بوده باشد. با این حال، اطلاعات منتشرشده برای نتیجه‌گیری قطعی درباره اینکه هیات قطری حامل پیشنهاد تازه‌ای بوده یا در پی دریافت پاسخ ایران به پیام‌های قبلی آمده، کافی نیست. آنچه در این میان اهمیت بیشتری دارد، موضع رسمی دوحه است.
وزارت خارجه قطر روز سه‌شنبه اعلام کرد ارتباطات، دیدار‌ها و تبادل پیام‌ها میان واشنگتن و تهران در چارچوب تلاش‌های میانجی‌گرانه ادامه دارد. ابراهیم بن سلطان الهاشمی، سخنگوی این وزارتخانه، گفت گفت‌و‌گو تنها راه دستیابی به راه‌حلی پایدار برای بحران است و راه‌حل نظامی نمی‌تواند پاسخ این وضعیت باشد. این موضع، ادامه تلاش‌های دیپلماتیک قطر را تأیید می‌کند، اما به معنای تأیید خبر ورود هیات به تهران نیست.
حال باید دید که آیا این رفت‌وآمد‌ها می‌تواند اختلاف‌های تهران و واشنگتن را کاهش دهد یا صرفاً راه ارتباطی میان دو طرف را در شرایطی باز نگه می‌دارد که هر دو برای سناریوی تشدید درگیری آماده می‌شوند؟ تا این لحظه، مواضع اعلام‌شده مقام‌های ایرانی درباره شروط مذاکره و اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره آمادگی نظامی، پاسخ امیدوارکننده‌ای به این پرسش نمی‌دهد. چرا میانجی‌ها همچنان در رفت‌وآمدند؟ رفت‌وآمد‌های دیپلماتیک روز‌های اخیر را باید در چارچوب تلاش برای شکستن بن‌بست میان تهران و واشنگتن بررسی کرد.
سفر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، به تهران و سپس حضور عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در پایتخت ایران، نشان می‌دهد پرونده جنگ همچنان در دستور کار بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار دارد. پاکستان در ماه‌های گذشته نقش محوری‌تری در انتقال پیام‌ها و تلاش برای دستیابی به تفاهم میان ایران و آمریکا داشته است. قطر نیز از مسیر جداگانه‌ای در انتقال پیام‌ها و پیگیری پیشنهاد‌های دیپلماتیک فعال بوده است. روسیه هم با توجه به روابط خود با تهران و نقش مورد انتظارش در پرونده هسته‌ای، می‌تواند بخشی از رایزنی‌های گسترده‌تر باشد.
با این حال، تعدد میانجی‌ها لزوماً به معنای افزایش احتمال توافق نیست. این رفت‌وآمد‌ها می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که دو طرف هنوز حاضر نیستند تمام مسیر ارتباطی را قطع کنند، اما اختلافات اصلی آن‌قدر عمیق است که حل‌وفصل آنها از طریق چند دور پیام‌رسانی آسان به نظر نمی‌رسد. به ویژه که مقام‌های ایرانی در دیدار با عاصم منیر مواضع صریح و قاطعی را اتخاذ کردند. مسعود پزشکیان در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان تأکید کرد که ادامه جنگ به سود ایران، منطقه، جهان یا حتی آمریکا نیست.
این سخن از تمایل تهران به جلوگیری از تداوم جنگ حکایت دارد، اما به‌تنهایی نشانه پذیرش توافقی تازه نیست. محمدباقر قالیباف نیز با تأکید بر شروط هفت‌گانه ایران اعلام کرد تهران پیشنهاد تازه‌ای ندارد و آمریکا باید با اجرای این شروط زمینه بازسازی اعتماد را فراهم کند. او همچنین نقض تفاهم پیشین اسلام‌آباد و تهدید‌های مکرر دونالد ترامپ را از عوامل افزایش بی‌اعتمادی تهران دانست. موضع محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از این هم صریح‌تر بود. او اعلام کرد مواد هسته‌ای غنی‌شده ایران از کشور خارج نخواهد شد.
لازم به ذکر است که عصر دیروز شایعاتی نیز درباره رد درخواست دیدار عاصم منیر از سوی محسن رضایی منتشر شده بود. گزارش رویترز از دیدار منیر با مقام‌های ایرانی نیز از اختلافات موجود حکایت دارد. این رسانه نوشته که تهران حاضر نیست بدون برآورده‌شدن خواسته‌هایش وارد گفت‌و‌گو‌های تازه شود و واشنگتن نیز هنوز نشانه روشنی از پذیرش همه این شروط بروز نداده است.
منبع: رویداد 24
