به گزارش جماران، پایانه مرزی کلاله در ۲ بخش پیش بینی شده که بخش نخست آن برای ترانزیت و تبادلات تجاری با جمهوری آذربایجان و بخش دوم آن برای تردد مسافران طراحی شده و عملیات اجرایی بخش نخست آن با توافقات مرزی بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان با احداث پل مرزی اتومبیل‌رو بر روی رودخانه ارس در نقطه مشترک کلاله – آغبند در سال ۱۴۰۳ شروع شده و هم اکنون مراحل ساخت پایانه مرزی کلاله، محدوده آن و کریدور ترانزیتی ارس در حال اجراست.
تکمیل و بهره‌برداری از پایانه مرزی کلاله و زیرساخت‌های وابسته، آثار و پیامدهای اقتصادی متعددی دارد که از جمله شامل افزایش ظرفیت صادرات و واردات و ایجاد مسیر جدید برای مبادلات تجاری با جمهوری آذربایجان و تسهیل دسترسی به بازارهای منطقه‌ای، توسعه ترانزیت بین‌المللی و افزایش ظرفیت جابه‌جایی کالا در مسیرهای ارتباطی قفقاز و فراهم‌سازی زمینه بهره‌گیری بیشتر از موقعیت جغرافیایی ایران، تقویت جایگاه اقتصادی آذربایجان شرقی و افزایش نقش استان در شبکه تجارت منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت‌های حمل و نقل جاده‌ای و سایر زیرساخت‌های مرتبط است.
از دیگر آثار اقتصادی و تجاری مورد انتظار از این پایانه مرزی، اشتغالزایی و رونق فعالیت‌های خدماتی و ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم در حوزه‌های حمل و نقل، انبارداری، خدمات گمرکی، پشتیبانی و فعالیت‌های تجاری وابسته، تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و فراهم‌سازی امکان استفاده از مسیرهای جایگزین و کاهش وابستگی مبادلات به تعداد محدودی از مبادی مرزی و توسعه همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای و تقویت ارتباطات تجاری ایران با جمهوری آذربایجان و ایجاد ظرفیت بیشتر برای ارتباط با بازارهای اوراسیا و اروپا است که میزان تحقق این آثار به عواملی همچون تکمیل زیرساخت‌های مرتبط، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، فراهم بودن امکانات گمرکی و کنترلی، شرایط تجاری و میزان استقبال فعالان اقتصادی بستگی دارد.
کریدور ترانزیتی جاده‌ای و ریلی ارس به طول ۱۰۷ کیلومتر بخشی از طرح‌های فرامنطقه‌ای کریدور شرق – غرب به شمار می‌رود که اکنون بخش جاده‌ای آن در دست اجرا و بخش ریلی آن نیز در دست مطالعه است که با هدف اتصال آسیای میانه به اروپا از مسیر ایران طراحی شده و در چارچوب راهکارهای ترانزیتی نوین در منطقه قفقاز تعریف می‌شود. با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی نخجوان که میان کشورهای ایران، ارمنستان و ترکیه محصور شده و دسترسی زمینی مستقیم به سایر مناطق جمهوری آذربایجان ندارد، این کریدور به‌عنوان امن‌ترین و پایدارترین مسیر ارتباطی بین نخجوان و باکو به شمار می‌رود.
پایانه مرزی کلاله نیز بخشی از کریدور ارس یا پروژه بزرگراهی جلفا – کلاله و آغبند در جمهوری آذربایجان است که از مرز جلفا در استان آذربایجان‌شرقی آغاز می‌شود و بهره برداری از آن علاوه بر تسهیل صادرات واردات با کشورهای منطقه موجب رونق اقتصادی استان و اشتغالزایی می شود. این پایانه مرزی به عنوان یکی از طرح‌های مهم زیرساختی در حوزه توسعه مبادی رسمی کشور، شریان صادرات و واردات بین ایران و جمهوری آذربایجان و به تبع آن با اروپا را برقرار و رونق اقتصادی و توسعه پایدار منطقه را فراهم می‌کند.
پایانه مرزی کلاله در محدوده شهرستان خداآفرین با راهبری سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای با هدف تسهیل صادرات و واردات، ارتقای کنترل های مرزی، افزایش ظرفیت جابجایی کالا و مسافر و تقویت تعاملات اقتصادی منطقه ای در حال تکمیل است و طراحی این پایانه به نحوی است که با کمترین توقف، عبور کامیون ها از مرز را فراهم می کند. این پایانه مرزی با تبریز مرکز آذربایجان شرقی ۲۴۷ کیلومتر، مرز همجوار نوردوز ۵۰ کیلومتر و با مرز جلفا در جوار جمهوری خودمختار نخجوان ۱۱۰ کیلومتر فاصله دارد و می تواند سهم ترانزیتی آذربایجان‌شرقی با جمهوری آذربایجان و اروپا را افزایش دهد.
با توجه به اهمیت اقتصادی و ترانزیتی پروژه، تکمیل عملیات اجرایی به تنهایی برای دستیابی به اهداف پیش‌بینی شده کافی نیست و لازم است اقدامات تکمیلی شامل تامین به موقع اعتبارات و تکمیل عملیات عمرانی و زیرساختی باقی‌مانده، آماده‌سازی تجهیزات و امکانات موردنیاز برای کنترل، نظارت و انجام تشریفات مرزی، هماهنگی میان سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای، گمرک، دستگاه‌های مرزبانی و سایر نهادهای مرتبط، تعیین سازوکارهای عملیاتی و مقررات لازم برای آغاز مبادلات تجاری و ترانزیتی، تکمیل و بهسازی راه‌های دسترسی و ارتباط پایانه با شبکه حمل و نقل داخلی، برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات پشتیبانی، رفاهی و لجستیکی و پایش مستمر عملکرد پایانه پس از افتتاح و ارزیابی میزان تحقق اهداف اقتصادی و تجاری مورد توجه قرار گیرد.
پیشرفت ۸۰ درصدی بخش نخست پایانه مرزی کلاله معاون فنی راه های روستایی مدیرکل راهداری و حمل و نقل جاده ای آذربایجان شرقی روز چهارشنبه در گفت و گوی اختصاصی با ایرنا با اشاره به اهمیت پایانه مرزی کلاله به عنوان دروازه مهم ترانزیتی و صادراتی به کشورهای اوراسیا، گفت: در زمان کنونی عملیات اجرایی بخش نخست این پایانه که توسط قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا در دست اجراست، به حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است.
جواد عبدی، افزود: این پایانه در ۲ بخش طراحی شده که بخش نخست آن برای مبادلات تجاری و ترانزیتی بوده و در صورت مساعد بودن شرایط جوی و تامین اعتبارات این پروژه و فراهم بودن زیرساخت های آن، پیش بینی می شود تا آخر پاییز به بهره برداری برسد. وی با بیان اینکه برای اجرای بخش نخست این پروژه تاکنون هفت هزار میلیارد ریال هزینه شده است، اظهار کرد: هم اکنون پیمانکاران و عوامل اجرایی پروژه مشغول فعالیت هستند و اقدامات لازم برای تسریع در عملیات اجرایی این پروژه انجام شده است.
عبدی، یادآور شد: پس از بهره برداری از بخش نخست پایانه مرزی کلاله، عملیات اجرایی بخش دوم آن نیز برای تردد مسافران آغاز خواهد شد. به گزارش ایرنا، آذربایجان شرقی به علت واقع شدن در مسیر جاده ابریشم از دوران گذشته نقش ویژه و محوری در مبادلات تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه و اروپا ایفا کرده است و در زمان کنونی نیز این استان با برخورداری از ۲ پایانه مرزی نوردوز و جلفا همچنان در این زمینه ایفای نقش می‌کند، با این اوصاف اجرای کریدور ترانزیتی ارس و پایانه مرزی کلاله، سهم صادراتی این منطقه را به طور چشمگیری ارتقا خواهد داد.
وجود زیرساخت های حمل و نقل جاده ای، ریلی و هوایی در هر منطقه نقش تعیین کننده ای در رونق اقتصادی و مراودات تجاری آن منطقه با کشورهای خارجی ایفا می کند و آذربایجان شرقی با برخورداری از این زیرساخت ها و اجرای طرح های توسعه ای در حوزه حمل و نقل جاده ای، ریلی و هوایی همواره در این مسیر حرکت می کند.
کریدور ارس نیز با قرار گرفتن در مسیر کریدور شرق – غرب که از مرزهای شمال شرقی ایران آغاز و به مرزهای شمال غربی منتهی می شود، ارتباط کشورهای شرق آسیا و جمهوری اسلامی ایران و به تبع آن آذربایجان شرقی را با کشورهای اروپا برقرار می کند و پایانه مرزی در دست ساخت کلاله (ارس) در شمال این استان و در مجاورت رودخانه ارس نیز نقش ویژه ای در ترانزیت کالا و مبادلات تجاری و اقتصادی این کشورها ایفا می کند.
در زمان کنونی سالانه حدود یک میلیون تن ترانزیت ورودی و خروجی کالا و ۲ میلیون تن واردات و صادرات کالا از پایانه های مرزی نوردوز و جلفا انجام می شود و بیش از ۵۰۰ هزار مسافر ایرانی و خارجی از طریق این پایانه ها تردد می کنند که با اجرای کریدور ارس و راه اندازی پایانه مرزی کلاله – آغبند، حجم صادرات و واردات و ترانزیت کالا و جابجایی مسافران ایرانی و خارجی در این مسیر افزایش خواهد یافت.
منبع: جماران
