، سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران در روز سه‌شنبه (28 مهر) در شرایطی انجام شد که تلاش‌های دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا با موانع جدی روبه‌روست، موانعی که طبق گفته های اسماعیل بقائی مربوط به زیاده خواهی های آمریکاست و همین مسئله اجازه پیشبرد گفتگوها را نمی دهد. این سفر با حضور محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان و با هدف پیگیری تلاش‌های دیپلماتیک اسلام‌آباد برای کاهش تنش‌ها انجام شد؛ تلاشی که تنگه هرمز، تحریم‌های آمریکا و اختلافات درباره برنامه هسته‌ای ایران از محورهای اصلی فضای پیرامونی آن هستند.
گزارش‌های منتشرشده در روز سفر نشان می‌دهد رایزنی‌ها تنها به میانجیگری میان تهران و واشنگتن محدود نبود و روابط دوجانبه ایران و پاکستان نیز در دستور کار قرار داشت. با این حال، مواضع اعلام‌شده مقامات کشورمان در جریان دیدار با عاصم منیر حاکی از آن است که هنوز فاصله قابل‌توجهی میان شرایط تهران برای مذاکره و خواسته‌های واشنگتن وجود دارد. دیدار با پزشکیان و قالیباف؛ تأکید تهران بر شروط مذاکره در گام نخست عاصم منیر با مسعود پزشکیان دیدار کرد. در این ملاقات، دو طرف درباره تلاش‌های میانجی‌گرانه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کردند.
پس از آن منیر با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان دیدار داشت. نکته مهم در این ملاقات، تأکید ویژه قالیباف بر لزوم برآورده کردن هفت شرط ایران توسط آمریکا به عنوان گام اعتمادساز بود. این شروط در جریان رایزنی ها در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک تحت عنوان «هفت شرط ایران» از آن یاد شد. در ادامه فرمانده ارتش پاکستان با سردار محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ملاقات کرد. در این جلسه سردار رضائی روشن ساخت که بحث انتقال مواد هسته ای غنی سازی شده از ایران منتفی است و این مواد در کشور باقی خواهد ماند.
اهداف سفر؛ میانجیگری، تنگه هرمز و روابط دوجانبه پاکستان در ماه‌های اخیر تلاش کرده است نقش میانجیگری میان ایران و آمریکا را حفظ کند. سفر تازه عاصم منیر نیز در ادامه رایزنی‌های قبلی او با مقام‌های ایرانی انجام شد؛ رایزنی‌هایی که جلوگیری از تشدید درگیری‌ها، بازگشایی تنگه هرمز و یافتن راهی برای پایان‌دادن به مناقشه را در کانون توجه داشتند. در همین راستا اسماعیل بقائی پیش از ورود وی به تهران اعلام کرد گفت‌وگوهای عاصم منیر با مقام‌های ایرانی به مسائل مرتبط با مذاکرات مربوط می‌شود، اما عمدتاً بر روابط دوجانبه و تقویت تعاملات و همکاری‌ها متمرکز است.
این توضیح اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد نباید تمام جزئیات سفر را صرفاً به انتقال پیام میان تهران و واشنگتن تقلیل داد. در سطح منطقه‌ای، یکی از مهم‌ترین مسائل مورد اختلاف، شرایط بازگشایی تنگه هرمز است. عباس عراقچی پیش‌تر گفته بود پیشنهاد تهران برای بازگشایی تنگه در یک بازه هفت‌روزه همچنان روی میز است؛ پیشنهادی که به تحقق شروط ایران، از جمله رفع محاصره دریایی آمریکا، کاهش محدودیت‌های صادرات نفت و توقف درگیری‌ها در جبهه‌های منطقه‌ای، گره خورده است. در مقابل، واشنگتن خواهان اولویت‌دادن به موضوع برنامه هسته‌ای ایران است.
تأکید بر دیپلماسی به‌جای جنگ در آستانه این سفر، محسن نقوی در مجمع امنیت جهانی دوحه گفت پاکستان تمام تلاش خود را برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و بازگرداندن دو طرف به میز مذاکره به کار گرفته است. او تأکید کرد پیروزی در مسیر صلح از پیروزی در جنگ مهم‌تر است و دستیابی به صلح پایدار به صبر، اعتماد و استمرار تلاش‌های دیپلماتیک نیاز دارد. نقوی همچنین از نقش عاصم منیر در باز نگه‌داشتن کانال‌های ارتباطی سخن گفت و تصریح کرد حل‌وفصل بحران با یک دیدار امکان‌پذیر نیست.
این اظهارات، چارچوب رسمی اسلام‌آباد برای توضیح سفر را روشن می‌کند: پاکستان می‌خواهد نقش میانجی را حفظ کند و از تبدیل‌شدن اختلافات موجود به دور تازه‌ای از درگیری جلوگیری کند. آیا سفر حامل هشدار جنگ بود؟ در برخی تحلیل‌ها، هم‌زمانی سفر عاصم منیر با بن‌بست مذاکرات و افزایش نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها و البته حضور لاوروف در ایران یک روز پیش از این سفر، زمینه‌ساز گمانه‌زنی درباره پیام‌های امنیتی یا فشارهای پشت‌پرده شد. با این حال، شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این سفر رسماً با عنوان «آخرین هشدار پیش از جنگ» یا اولتیماتوم به ایران معرفی شده باشد.
اگرچه کارشناسان و رسانه‌ها از خطر تشدید تنش و دشواری مذاکرات سخن می‌گویند، اما این موضوع با ادعای انتقال تهدید نظامی از سوی عاصم منیر یکسان نیست. در نتیجه، گمانه‌زنی درباره پیام‌های محرمانه یا نقش احتمالی سفر در ارزیابی گزینه‌های امنیتی نمی تواند امر واقع تلقی شود.
منبع: خبرگزاری موج
