پاریس برای حفظ نظم ناچار به برقراری منع آمدوشد و بستن قراردادهای فوری خرید سوخت شده است و رم نیز استقرار واحدهای ارتش را در خیابان‌های میلان دنبال می‌کند. در چنین فضایی، به نظر می‌رسد احزاب راست افراطی و نیز جریان‌های چپ رادیکال در میان جوانان بیشترین بهره سیاسی را از نارضایتی عمومی ببرند؛ درحالی‌که این ابهام همچنان پابرجاست که آیا فرانسه الگوی ناآرامی را صادر می‌کند یا بار فشارهای معیشتی به‌طور همزمان در سراسر قاره سر باز کرده است. سباستین لکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، دیروز سه‌شنبه اعلام کرد برقراری هدفمند مقررات منع تردد، آرامش نسبی را حاکم کرده است.
همزمان، امانوئل مکرون در جریان سفر منطقه‌ای به حوزه خلیج‌فارس به توافق‌هایی برای جبران کسری گازوئیل کشور دست یافت. به گزارش شبکه ای‌بی‌سی نیوز، نخست‌وزیر فرانسه در شبکه اجتماعی ایکس تصریح کرد این تدابیر به آرامش کمک کرده است و استانداران و شهرداران اجازه دارند در صورت ضرورت، دایره محدودیت‌ها را گسترش دهند. مقررات منع آمدوشد از دوشنبه‌شب (27مهرماه) در مناطقی از پاریس، لیون، بوردو، نیس و لیل به اجرا درآمده که در برخی نقاط تنها شامل افراد زیر سن قانونی بوده است.
به گزارش الجزیره، اگرچه نخست‌وزیر برقراری منع تردد فراگیر در سراسر پایتخت را رد کرده، احتمال اعلام وضعیت اضطراری را منتفی ندانسته است. تظاهرات سراسری روز شنبه ۱۷اکتبر (۲۵مهر) که به دعوت جنبش جلیقه‌زردها و در همراهی با دانش‌آموزان، اتحادیه‌های کارگری و کشاورزان شکل گرفت، جمعیتی بیش از نیم‌میلیون نفر را به میدان آورد، اما دیری نپایید که به خشونت، غارت و آتش‌سوزی در چند شهر کشیده شد و حریق مهیبی ساختمان شهرداری لیموژ را فرا گرفت. ابعاد خسارت‌ها به‌سرعت رو به فزونی گذاشت.
لوران نونز، وزیر کشور فرانسه، اعلام کرد 2هزار و ۵۱۳نفر بازداشت و ۶۷نفر روانه زندان شده‌اند؛ ضمن آنکه نزدیک به هزار نیروی پلیس و ژاندارمری تنها در جریان درگیری‌های شنبه آسیب دیده‌اند. آسوشیتدپرس از آسیب به دست‌کم سه هزار واحد تجاری خبر داد و شبکه سی‌ان‌ان حجم خسارات و سرقت‌ها را چندصد‌میلیون دلار تخمین زد. همزمان دادستانی ضدتروریسم پرونده آتش‌سوزی شهرداری لیموژ را زیر نظر گرفته تا صلاحیت ورود به آن را بررسی کند. وزیر کشور با اذعان به اینکه ماموران در مقاطعی کنترل اوضاع را در برخی شهرهای بزرگ از دست دادند، استعفای خود را تسلیم رئیس‌جمهور کرد؛
پیشنهادی که مکرون با تکیه بر لزوم حفظ تداوم در فرماندهی پلیس با آن مخالفت کرد و در مقابل، دستور داد گزارش شفافی از کاستی‌های اطلاعاتی و ضعف‌های برنامه‌ریزی تهیه شود. به گزارش الجزیره، مکرون شامگاه یکشنبه ۱۸اکتبر (۲۶مهر) در پیامی تلویزیونی مطالبات معترضان را مشروع ارزیابی کرد؛ اما بسته‌ای عملیاتی ارائه نداد و مسوولیت تدوین راهکارها را پس از مشورت با دانش‌آموزان، معلمان، اتحادیه‌ها و مقامات منتخب بر عهده نخست‌وزیر گذاشت. او بلافاصله سفر سه‌روزه خود به کویت، امارات متحده عربی، بحرین و قطر را با هدف اصلی تامین انرژی آغاز کرد.
به گزارش روزنامه الشرق‌الاوسط، کاخ الیزه اعلام کرد پاریس بر سر واردات ماهانه ۱۰۰هزار تن گازوئیل مازاد از امارات به توافق رسیده و انتظار دارد ماهانه همین میزان را نیز از بحرین دریافت کند. با احتساب قراردادهای موجود با عربستان سعودی، مجموع تعهدات دریافتی از خلیج فارس به ۲۹۵هزار تن در ماه می‌رسد که رقمی معادل اندکی بیش از ۱۰درصد مصرف گازوئیل فرانسه است. اکنون بهای نفت خام فراتر از بشکه‌ای ۱۱۰دلار سیر می‌کند و نرخ گاز و گازوئیل از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران جهش چشم‌گیری داشته است.
رویترز گزارش داد برآوردهای کمیسیون اروپا نشان می‌دهد اخلال در شبکه‌های تجاری و بازار انرژی تاکنون حدود ۱۰۰میلیارد یورو به این قاره زیان زده و به رشد ۱۴۰درصدی قیمت گاز و دو برابر شدن بهای گازوئیل انجامیده است. تنگنای مالی، توان دولت فرانسه را برای مانور سیاستی به‌شدت مهار کرده است. نسبت بدهی عمومی این کشور در سه‌ماه دوم۲۰۲۶ به ۱۱۹درصد تولید ناخالص داخلی رسید که دوبرابر سقف مجاز پیمان‌های اروپایی است.
بازده اوراق قرضه ده‌ساله دولت فرانسه نیز تا سطح 4.9درصد بالا رفته و تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند استقراض دولتی در سال۲۰۲۷ به رکورد تاریخی ۳۴۰میلیارد یورو اوراق برسد. با توجه به اینکه کسری بودجه سال۲۰۲۵ روی عدد 5.1درصد ایستاد و شکاف عمیقی با میانگین 3.1درصدی اتحادیه اروپا نشان داد، هیچ دولتی در پاریس ابزار مالی لازم برای آرام کردن خیابان از طریق بسته‌های حمایتی نقدی را در اختیار نخواهد داشت.
سی‌ان‌ان در گزارشی دیگر با ارجاع به داده‌های صندوق بین‌المللی پول یادآور شد که میانگین بازده اوراق قرضه ده‌ساله کشورهای گروه هفت از ماه فوریه بیش از یک واحد درصد افزایش یافته و به قله‌ای تازه در دو دهه گذشته رسیده است. تشدید بحران در شرایطی رخ می‌دهد که تنها 6ماه به انتخابات ریاست‌جمهوری آوریل۲۰۲۷ باقی مانده است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد مارین لوپن از جریان راست افراطی با ۳۲درصد در جایگاه نخست قرار دارد و ژان لوک ملانشون از طیف چپ رادیکال که از جنبش دانش‌آموزی پشتیبانی کرده، حمایت ۴۹درصدی رده سنی ۱۸ تا ۲۴سال را تصاحب کرده است.
ژردن باردلا، رئیس حزب اجتماع ملی، دولت و رئیس‌جمهور را در حفاظت از شهروندان فرانسوی ناکام دانست و مردم را به تغییر صحنه پای صندوق‌های رأی فراخواند. در سوی مقابل، محبوبیت عمومی مکرون در کف ۱۵ تا ۱۷ درصد نوسان می‌کند. در ایتالیا نیز نشانه‌های گسترش ناآرامی آشکار شده است. رویترز نیز گزارش داد که شدت درگیری‌ها سبب شد بوتیک‌های لوکس خیابان مونته‌ناپولئونه کالاهای پشت ویترین را جمع‌آوری کنند. متئو سالوینی، معاون نخست‌وزیر ایتالیا، اعلام کرد ۵۰۰ نیروی نظامی برای صیانت از میلان عازم این شهر می‌شوند.
بر اساس گزارش یورونیوز، گیدو کروزتو، وزیر دفاع، نیز پیشنهاد داده این نیروهای ارتش به مدت سه ماه وظایف ضابط قضایی را عهده‌دار شوند. روزنامه لوموند گزارش داد رم در آستانه فراخوان روز شنبه ۲۴اکتبر (۲آبان)، اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر بر تجمعات و تعیین مجازات برای والدین نوجوانان درگیر در آشوب‌ها را بررسی می‌کند. با گسترش دامنه ناآرامی‌ها به تورین و بولونیا، تشکلی تازه به نام «جنبش هفده اکتبر» شهروندان را به برپایی راهپیمایی‌های اعتراضی در روزهای شنبه دعوت کرده است.
اعتراضات ایتالیا که محور اصلی آن را دانش‌آموزان و دانشجویان، کشاورزان و رانندگان ترانزیت تشکیل می‌دهند، مستقیما هزینه‌های معیشتی را نشانه رفته است؛ زیرا نرخ تورم در سپتامبر به 4.2درصد رسید و فراتر از میانگین ۳.۸درصدی منطقه یورو قرار گرفت؛ ضمن آنکه انسداد مسیرهای ارتباطی توسط کامیون‌داران به کمبود منطقه‌ای سوخت در جنوب ایتالیا دامن زده است.
در اسپانیا صدور حکم تخلیه منزل یک زن کهنسال ۸۷ساله جرقه‌ای برای شکل‌گیری راهپیمایی‌های گسترده علیه گرانی مسکن شد و در پی رد طرح‌های مسکن ارزان‌قیمت در پارلمان، پدرو سانچز، نخست‌وزیر این کشور، انتخابات زودهنگام را برای ماه نوامبر فراخواند؛ زمانی که قرار است پس از ۱۴سال نخستین اعتصاب عمومی سراسری نیز برگزار شود. در لیسبون پرتغال، مستاجران در اعتراض به اجاره‌های سنگین در میدان روسیو دست به چادرزنی زدند.
لوئیس مونته‌نگرو، نخست‌وزیر پرتغال، هرچند مطالبات مردم را شنیدنی دانست، نسبت به وارد کردن فضای بی‌ثباتی و اعتراض به پرتغال هشدار داد و گفت چنین فضایی در جامعه پرتغال پشتوانه‌ای ندارد. گزارش‌هایی از تظاهرات مشابه در بلژیک، یونان و آلبانی نیز منتشر شده است. به گزارش سی‌ان‌ان، آلن برسه، دبیرکل شورای اروپا، با اشاره به جغرافیای اعتراضات از پاریس و میلان تا بروکسل و تیرانا، شیوع این مطالبات را ناشی از حس فراگیر نابرابری، ضعف نظام آموزشی، بحران مسکن، ناامیدی به آینده و بی‌توجهی ساختار سیاسی دانست. با این وصف، غالب این جنبش‌ها از بسترهای بومی ریشه می‌گیرند؛
جوانان آلبانیایی ماه‌هاست علیه فساد اداری در میدان حاضرند و ریشه التهابات اسپانیا در مساله سرپناه خلاصه می‌شود. آسوشیتدپرس در گزارشی دیگر نوشت ترکیب گران شدن سوخت، آشفتگی مدارس، زوال خدمات عمومی و بحران مسکن، آتش پاییزی از اعتراضات را در اروپا شعله‌ور کرده است. ماریا سیلوستره، جامعه‌شناس دانشگاه دئوستو در اسپانیا، ریشه ماجرا را در حس بلاتکلیفی و بی‌اختیاری جوانان اروپایی می‌داند که هر تلنگری می‌تواند آن را به خروش خیابانی پیوند بزند.
امیل شبال، استاد تاریخ دانشگاه ادینبرو، در تحلیلی برای نشریه فارن‌پالیسی تصریح کرد فرانسه همچنان خاستگاه و کانون الهام‌بخش رادیکالیسم در هر دو جناح چپ و راست اروپاست و ایده‌های اعتراضی آن به جنبش‌های سراسر جهان شکل می‌دهد. با این حال اندرو کنینگهام، اقتصاددان ارشد موسسه کپیتال اکونومیکس، سرایت مشکلات مالی فرانسه به ساختار پولی قاره را کم‌احتمال دانست و خاطرنشان کرد بانک مرکزی اروپا از توان کافی برای مهار تبعات مالی و خرید اوراق دولتی برخوردار است.
شوک بهای سوخت عملا جریان باد را به بادبان احزاب راست افراطی در آستانه ماراتن‌های انتخاباتی۲۰۲۷ در فرانسه، ایتالیا و لهستان هدایت کرده است. مارین لوپن محور اصلی شعارهای خود را بر کاهش ملموس مالیات بر ارزش افزوده حامل‌های انرژی قرار داده و نظرسنجی‌های موسسه الاب تایید می‌کند که از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران و تضعیف جایگاه مکرون، اقبال به او روندی صعودی داشته است.
در آلمان نیز که تورم بخش انرژی در سپتامبر به مرز 14.9درصد رسید، حزب راست‌گرای آلترناتیو برای آلمان پیشتاز نظرسنجی‌هاست و همانند احزاب همسو در ایتالیا و لهستان، خواهان تجدید روابط انرژی با روسیه است.
منبع: دنیای اقتصاد
