به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
آهنگساز نوگرا و چهره شاخص موسیقی مدرن ایران و جهان با اشاره به تعریف نشدن واژه «موسیقی» در ایران گفت: این موضوع تبعاتی دارد که دیدگاه‌های دوگانه در موسیقی، نمونه‌هایی از آن است و هر کسی حق دارد درباره‌اش سخن بگوید و این یک معضل مهم در جامعه ماست.
نشست خبری کنسرت «موسیقی نو در ایران» سه‌شنبه (۲۸ مهرماه) با حضور علیرضا مشایخی آهنگساز نوگرا و چهره شاخص موسیقی مدرن ایران و جهان، آرش امینی رهبر ارکستر، امین غفاری نوازنده ویولن و ویولا و فرزان فرنیا سرپرست «آنسامبل کاروان» در مکتب تهران برگزار شد.
دلایل ۷ سال غیبت علیرضا مشایخی
علیرضا مشایخی در این نشست در پاسخ به سوالی درباره غیبت هفت ساله خود در حوزه موسیقی اظهار کرد: من هفت سال در ایران بودم و در این مدت به کارهای عقب افتاده در ارتباط با فعالیت‌های هنری رسیدگی کردم. حدود ۶۰ لوح فشرده از آثارم را ساماندهی کردم که توسط ناشران بین‌المللی منتشر می‌شوند و آثاری را برای فستیوال نهم آماده کردم و کتابی برای رونمایی که متاسفانه اجرای آنها امکان‌پذیر نشد.
وی گفت: متاسفانه اصراری بر ندیدن من در این جامعه هست اما علی‌رغم تمام این موضوع‌ها، پس از ۳۰، ۴۰ سال زندگی در خارج از کشور، برای ایجاد تحرک در مورد موسیقی به ایران بازگشتم. در نسل من، دو نفری بودند که دیدگاهشان ایجاد موسیقی نو در ایران بود، یکی من و دیگری احمد پژمان بود، هر چند که در این زمینه راهمان متفاوت بود.
مشایخی با اشاره به ارایه طرح «موسیقی نو» گفت: این واژه اولین بار توسط من مطرح شد، اولین علت آن این بود که با وفاداری و احترام به این انتخاب؛ می‌خواستم که تصاویر آن قابل استفاده باشد.
این آهنگساز با اشاره به نبود تعریف موسیقی در ایران افزود: موسیقی و تمدن این مملکت به یک صورت غیرعادی رشد کرده و در این شرایط آن چیزی که بیشتر از همه مورد بی‌مهری قرار گرفته، موسیقی است. ما موسیقی نداشتیم؛ در این حد از نظر تاریخی ضعیف هستیم، اگر درباره ردیف و داستان میرزا عبدالله تحقیق بکنید به ۱۶۵ سال هم نمی‌رسد، در صورتی که به عنوان مثال کنفرانسی در اروپا درباره بررسی موسیقی مربوط به حدود ۱۴۲۰-۱۴۱۰میلادی بود. حتی
هنوز وقتی در ایران، وقتی پنج اسطوره مسلم موسیقی ایرانی می‌خواهند چند اصطلاح درباره موسیقی ایرانی را تفسیر و توضیح بدهند، پاسخ‌های یکسانی ندارند.
وی گفت: این موضوع به قوی‌ترین عامل عقب‌ماندن محیط موسیقی ما تبدیل شده است، واژه «موسیقی» در ایران اصولا طرح نشده است و این تعریف نشدن واژه موسیقی، تبعاتی دارد که دیدگاه‌های دوگانه در این حوزه، نمونه‌هایی از آن است؛ در تالار وحدت ارکستر سمفونیک به روی صحنه می‌رود اما در تلویزیون سازهای موسیقی نمایش داده نمی‌شود. وقتی موسیقی تعریف نشده باشد، هر کسی حق دارد درباره‌اش سخن بگوید و این یک معضل مهم در جامعه ماست.
مشایخی افزود: تمام کسانی که متوجه این وضعیت در ایران شدند و تکامل تاریخی موسیقی از آن دور افتاد، خواستند در حوزه موسیقی فعالیت کنند، آهنگساز و نوازنده شوند یا به اروپا مهاجرت کردند و موفق شدند به آهنگسازی برسند. در آنجا دو راه بیشتر ندارند؛ یا آنچه را در اروپا یادگرفته‌اند تقلید کنند یعنی بشوند مقلد درجه‌ی چندم آهنگسازان برجسته اروپایی یا مبتکر باشند و ابتکار عمل را به دست بگیرند؛ که موسیقی در این شرایط به وجود می‌آید.
وی بیان کرد: این موضوع فقط مختص موسیقی معاصر نیست بلکه «موسیقی نو» است. این تعبیری است که شما از اصطلاح «نو بودن» باید داشته باشید؛ موسیقی نو، یک نوع برخوردِ دوباره با موسیقی است که معتقد به تفکر در موسیقی است. منظورم موسیقی تفکر است؛ موسیقی‌ای که شما می‌نشینی و سعی می‌کنی ساکت باشی تا تمرکز خودت را پیدا کنی.
وضعیت موسیقی نو در ایران
این آهنگساز درباره وضعیت موسیقی نو در ایران گفت: وضعیت این موسیقی، بسیار غم‌انگیز است. چه بخواهم چه نخواهم، زمان آثار من آهنگسازِ سرشناسِ این مملکت که از ۲۰ سالگی‌ام موسیقی‌ام در کشورهای مختلف دنیا اجرا شده، جمعا در نیمه دوم زندگی‌ام در ایران، کمتر از یک ساعت بوده است، شما چند دفعه شنیده‌اید که ارکستر سمفونیک، اثر مرا اجرا کند؟ همان یک ساعت هم شانس ما بوده از موسیقی‌ای که ۶۰ سال است می‌نویسم.
وی افزود: من بیشتر عمرم را چه وقتی خارج بودم و چه زمانی که در ایران بودم، در دانشگاه تهران اشتغال و فعالیت داشتم. در زمان مرحوم دکتر حبیبی به پیشنهاد او و در ادامه اعتراضاتی که به برنامه‌ریزی درسی دانشگاه داشتم، اگر اشتباه نکنم سه یا چهار مرتبه، برنامه درسی نوشتم که چه درسی در چه حدی باید تدریس شود و چه پیش‌نیازهایی دارد. سه بار با موافقت مرحوم دکتر حبیبی این برنامه‌ها به یک جای مرموزی برای تصویب رفت و هر سه بار به شکل نامناسبی برگشت و پیاده شد.
مشایخی بیان کرد: اگر شما بخواهید یک معادله دو مجهولی جبر را حل کنید اما چهار عمل اصلی ریاضی را بلد نباشید، آیا ممکن است؟ نه! به این پیش نیاز می‌گویند، شما باید حداقل چهار عمل اصلی را یاد بگیرید. یکی از ایرادات برنامه‌ریزی دانشگاه تهران همین بود، الان چند سال است بازنشسته شده‌ام، خدا کند شیوه تدریس تغییر کرده باشد.
وی گفت: برنامه‌ریزی دانشگاه طوری بود که برای یک درس، پیش‌نیازی می‌گذاشتند که می‌دانستم دانشجو اصلاً به آن مسلط نیست. بعد هم این بساط جدید درست شد که یک نفر یک لیسانسی بگیرد و بعد دانشگاه فوق‌لیسانس بگیرد، پس در زمینه برنامه‌ریزی، پیش‌نیازها درست برنامه‌ریزی نشده‌اند.
این اهنگساز افزود: ما ارکسترهای معدودِ باصلاحیت داریم — که واقعاً برنامه‌هایشان همه متعلق به قرن ۱۹ است و همه بدون استثنا تکراری است و فقط گاهی یک اثر جدیدتر اجرا می‌شود.
مشایخی درباره تعطیلی ارکستر «موسیقی نو» گفت: تعطیلی ارکستر علل زیادی داشت، اولا دوران اوج کار ارکستر بود و فستیوال هامبورگ را پشت سر گذاشته بودیم که پزشک آمد در ارکستر تا من بتوانم روی صحنه بروم؛ گرفتاری ریه من آن موقع در اوجش بود. بنابراین شخصا از نظر بدنی تحلیل رفته بودم و این کنسرت هامبورگ با فشار زیادی انجام شد تا افتخاری برای ارکستر بماند.
وی افزود: بعد هم با شیوع کرونا آمد. زمینه کار زیاد و وقت کم بود و من نمی‌توانستم همه این کارها را باهم پیش ببرم ضمن اینکه ارکستر «موسیقی نو» مقدار زیادی لوح فشرده منتشر کرده بود که برنامه ما بود. تصمیم گرفتم در همان اوج، ارکستر را تعطیل کنم و کارهای دیگر را در حوزه موسیقی انجام دهم.
منبع: شبکه شرق
