پژوهشی تازه با استفاده از تحلیل رایانه‌ای متون نشان می‌دهد ویلیام شکسپیر نویسنده اصلی نمایشنامه «ادوارد سوم» بوده و کریستوفر مارلو، نمایشنامه‌نویس هم‌عصر او، نیز در نگارش این اثر مشارکت داشته است؛ یافته‌ای که می‌تواند درک رایج از رابطه این دو چهره برجسته ادبیات نمایشی و انتساب آثارشان را تغییر دهد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از گاردین، شواهد تازه و چشمگیری نشان می‌دهد که نمایشنامه «ادوارد سوم» باید به مجموعه آثار ویلیام شکسپیر افزوده شود. این پژوهش همچنین حاکی از آن است که این نمایشنامه حاصل همکاری گسترده او با کریستوفر مارلو، نمایشنامه‌نویس هم‌عصر و رقیبش، بوده است.
این نمایشنامه تاریخی در سال ۱۵۹۶ بدون ذکر نام نویسنده منتشر شد. مدت‌هاست که تصور می‌شود شکسپیر دست‌کم چند صحنه از آن را نوشته باشد. با این حال، دکتر روری لاگنان، پژوهشگر برجسته و یکی از نویسندگان این تحقیق، به روزنامه گاردین گفت تحلیل رایانه‌ای متن نشان داده است که با «فراتر از هرگونه تردید معقول» می‌توان شکسپیر، نمایشنامه‌نویس زاده استراتفورد، را نویسنده اصلی اثر دانست.
او گفت: «یافته تازه این است که هم شکسپیر، که اکنون حضورش در نمایشنامه فراتر از هرگونه تردید تأیید شده، و هم مارلو، که برای نخستین بار به شکلی غیرمنتظره شناسایی شده، در این اثر حضور دارند. بنابراین، با همکاری تازه‌ای میان این دو روبه‌رو هستیم که اکنون کشف شده است.»
او افزود: «این یافته پیامدهای گسترده‌ای برای درک ما از رابطه میان دو نمایشنامه‌نویس مهم این دوره دارد. این کشف هم مجموعه آثار شکسپیر و هم مجموعه آثار مارلو را دگرگون می‌کند و در سطح بین‌المللی توجه زیادی برخواهد انگیخت.»
لاگنان، دانشیار مطالعات اوایل دوران مدرن در دانشگاه کنت و سردبیر کل طرح پژوهشی و ویراستاری آثار مارلو در دانشگاه آکسفورد، این تحقیق را با برت گریتلی‌هرش، استاد ادبیات رنسانس و مطالعات متنی در دانشگاه لیدز، انجام داده است.
نمایشنامه «ادوارد سوم» در مجموعه نخست آثار شکسپیر که در سال ۱۶۲۳ منتشر شد، جایی نداشت. لاگنان در ویرایش سال ۲۰۱۶ مجموعه «آثار کامل شکسپیر» در انتشارات دانشگاه آکسفورد، این نمایشنامه را ویرایش کرد و در آن پذیرفت که احتمالاً شکسپیر دو صحنه از اثر را نوشته است. این نمایشنامه همچنین در مجموعه‌ای در سال ۲۰۰۵ منتشر شده بود.
لاگنان یکی از نویسندگان پژوهش «مجموعه آثار و گاه‌شماری» در کتاب «راهنمای نویسندگی در مجموعه جدید آثار شکسپیر» نیز بود؛ پژوهشی که در آن از مشارکت شکسپیر در نگارش این نمایشنامه دفاع شده بود، اما بر ضرورت تحقیقات بیشتر هم تأکید داشت.
لاگنان گفت: «پژوهش جدید ما نشان می‌دهد که مارلو همکار شکسپیر در نگارش «ادوارد سوم» بوده است. این نخستین بار است که چنین فرضیه‌ای به‌طور جدی مطرح می‌شود.»
پژوهشگران برای مقایسه «ادوارد سوم» با آثاری که انتساب آن‌ها به ۱۰ نمایشنامه‌نویس فعال از اواخر دهه ۱۵۸۰ تا میانه دهه ۱۵۹۰ قطعی است، از شیوه‌های مختلف تحلیل زبانی رایانه‌ای استفاده کردند. در یکی از آزمون‌ها، ۲۳ بخش از نمایشنامه ــ که به گفته پژوهشگران سهم عمده اثر را تشکیل می‌دهد ــ به شکسپیر نسبت داده شد؛ در حالی که ۹ بخش متعلق به مارلو تشخیص داده شد. از جمله آثار مارلو می‌توان به نمایشنامه «دکتر فاستوس» اشاره کرد.
لاگنان گفت این یافته‌ها از آن جهت اهمیت ویژه‌ای دارند که پژوهشی در سال ۲۰۱۶ نشان داده بود مارلو یکی از نویسندگان مشترک سه نمایشنامه شکسپیر با عنوان «هنری ششم» بوده است.
او توضیح داد: «همکاری آن‌ها در نگارش «ادوارد سوم» در سال ۱۵۹۲ نشان می‌دهد که رابطه کاری این دو در میانه تا اواخر دهه بیست زندگی‌شان، احتمالاً مستمرتر از آن چیزی بوده که تصور می‌کردیم.»
مارلو در سال ۱۵۹۳، در حالی که تنها ۲۹ سال داشت، پس از درگیری در یک مهمان‌خانه جان باخت.
لاگنان گفت: «عادت کرده‌ایم مارلو و شکسپیر را رقیب یکدیگر بدانیم؛ دو نویسنده برجسته که تنها چند هفته با هم اختلاف سنی داشتند و در اواخر دهه ۱۵۸۰ و اوایل دهه ۱۵۹۰، در یک فضای نمایشی مشترک به شهرت رسیدند. اما اکنون می‌دانیم رابطه آن‌ها بسیار پیچیده‌تر از این بوده است. آن‌ها صرفاً رقیب یکدیگر نبودند و رابطه‌شان تنها به تأثیرگذاری متقابل محدود نمی‌شد.»
پژوهشگران به‌جای انتساب خطوط مشخصی از نمایشنامه به هر یک از دو نویسنده، بر ویژگی‌های زبانی و نحوه توزیع برخی واژه‌های شاخص تمرکز کردند. برای مثال، واژه «رزمی» معمولاً در نمایشنامه‌های مارلو دیده می‌شود، اما در آثار دیگر نمایشنامه‌نویسان کمتر به کار رفته است.
نتایج این تحلیل همچنین نشان می‌دهد که بخش‌هایی از نمایشنامه را شکسپیر نوشته است؛ هرچند ممکن است این بخش‌ها با قسمت‌هایی از متن که نویسنده آن‌ها شخص دیگری بوده، هم‌پوشانی داشته باشند. بخش‌های دیگری نیز به مارلو نسبت داده شده‌اند.
این تحلیل تأیید می‌کند که گفتاری در آغاز صحنه سیزدهم را شکسپیر نوشته است. در این صحنه، ناگهان تاریکی هراس‌انگیزی آسمان را فرامی‌گیرد و اردوگاه فرانسوی‌ها را به وحشت می‌اندازد. شاه ژان می‌گوید: «تاریکی ناگهانی، آسمان را از جلوه انداخته است…»
بر اساس نتیجه‌گیری پژوهش، گفتاری از صحنه پایانی نمایشنامه نیز نوشته مارلو است: «ای جنگاور بزرگِ خدمتگزار مارس خونین، / هراس فرانسویان و مایه افتخار سرزمین خویش.»
گریتلی‌هرش گفت: «آنچه شواهد را به‌ویژه قانع‌کننده می‌کند این است که ما به یک شباهت لفظی یا یک آزمون آماری واحد تکیه نکرده‌ایم. شکل‌های مختلف تحلیل که ویژگی‌های متفاوت زبان را بررسی می‌کنند، بارها توانسته‌اند نوشته‌های مارلو را از نوشته‌های شکسپیر در همین نمایشنامه متمایز کنند.»
قرار است نتایج این پژوهش اواخر سال جاری میلادی در نشریه «فصلنامه شکسپیر» منتشر شود. همچنین لاگنان در کتابی با عنوان «شکسپیر در سی‌سالگی» که قرار است این هفته از سوی انتشارات دانشگاه پرینستون منتشر شود، به بررسی سال‌های آغازین فعالیت حرفه‌ای شکسپیر پرداخته است.
لاگنان همچنین نمایشگاهی درباره زندگی و زمانه مارلو در زادگاه این نمایشنامه‌نویس، شهر کانتربری، برپا کرده است. نمایشگاه «شکل‌گیری مارلو» تا ۲۲ نوامبر در خانه هنر و دانش بینِی ادامه دارد.
منبع: خبرآنلاین
