در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی، بخشی از فعالیت‌های نیرو‌های مذهبی مخالف رژیم پهلوی، افزون بر سخنرانی‌ها و فعالیت‌های علنی، معطوف به ایجاد ارتباط میان چهره‌های هم‌فکر، شناسایی نیرو‌های مستعد و یافتن راه‌هایی برای هماهنگی بیشتر در عرصه سیاسی بود. اسناد ساواک از این تلاش‌ها، به‌ویژه در میان روحانیون و روشنفکران مذهبی، اطلاعاتی به دست می‌دهند که از دغدغه تشکیلاتی و ضرورت حفظ ارتباطات در برابر نظارت دستگاه‌های امنیتی حکایت دارد.
سند ۲۱ مرداد ۱۳۵۲، گزارشی از دیدار گروهی از چهره‌های شناخته‌شده مذهبی در محل اقامت دکتر سیدمحمد بهشتی در مشهد است که در خلال آن، ضرورت ایجاد تشکیلات منظم، شناسایی افراد هم‌فکر در سراسر کشور و پرهیز از آشکارشدن زودهنگام دیدگاه‌ها مورد بحث قرار گرفته است. این گزارش، افزون بر ثبت ارتباط میان افرادی، چون استاد مرتضی مطهری، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای و دکتر بهشتی، تصویری از برخی دغدغه‌های سیاسی و ملاحظات امنیتی این جریان در اوایل دهه ۱۳۵۰ ارائه می‌کند.
بنا بر گزارش مأمور ساواک، این دیدار از ساعت ۱۸ روز ۱۰ مرداد ۱۳۵۲ آغاز شده و از میان حاضران، نام مرتضی مطهری، سیدعلی خامنه‌ای و سیدهادی خامنه‌ای ثبت شده است. مهم‌ترین بخش سند، به نقل از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای درباره ضرورت ایجاد تشکیلاتی منظم برای هماهنگ‌کردن فعالیت‌ها و شناسایی افراد هم‌فکر در سراسر کشور اختصاص دارد. وی، بنا بر گزارش ساواک، فقدان ساختار تشکیلاتی منسجم را یکی از مشکلات موجود می‌دانست و بر لزوم گسترش ارتباطات میان افرادی با دیدگاه‌های مشترک تأکید می‌کرد.
در عین حال، هشدار او درباره آشکارنشدن زودهنگام افکار و مقاصد، نشان‌دهنده توجه به ملاحظات امنیتی و نگرانی از شناسایی فعالیت‌های این حلقه از سوی دستگاه‌های حکومتی بود. در ادامه، انتقاد آیت‌الله خامنه‌ای از دکتر علی شریعتی مطرح می‌شود. بر اساس گزارش، وی معتقد بود شریعتی با بیان آشکار اندیشه‌های خود، امکان شناسایی سریع دیدگاه‌هایش را برای حکومت فراهم کرد و در نتیجه با محدودیت و برخورد دستگاه مواجه شد.
در مقابل، استاد مطهری پیشنهاد می‌کند که با سفر احتمالی اکبر هاشمی رفسنجانی به مشهد، درباره دیدگاه‌های مشترک با او نیز گفت‌و‌گو شود و از وی به‌عنوان فردی روشنفکر و ثابت‌قدم یاد می‌کند. در بخش پایانی، تنظیم‌کننده گزارش بر ضرورت بررسی سوابق دکتر بهشتی تأکید کرده و به پیشینه سخنرانی‌های مرتضی مطهری در حسینیه ارشاد اشاره می‌کند.
متن سند: ۲۱ مردادماه ۱۳۵۲ خیلی محرمانه موضوع: دکتر سید محمد بهشتی از ساعت ۱۸ روز ۵۲/۵/۱۰ چند نفر به منظور دید و بازدید از دکتر بهشتی در محل اقامت او واقع در بازارچه سراب حضور داشتند. افراد شناخته شده عبارتند از مرتضی مطهری، سیدعلی خامنه‌ای، سیدهادی خامنه‌ای. مطهری با سیدعلی خامنه‌ای به طور آهسته صحبت و در مورد مسائل سیاسی بحث می‌کردند.
خامنه‌ای اظهار داشته ما از نظر تشکل، دارای تشکیلات منظمی برای هماهنگ کردن فعالیت‌های خود نیستیم و این بسیار ضرورت دارد، و مسأله دیگر موضوع شناسایی افراد هم‌فکر است که باید سعی کنیم با آن‌هایی که دارای ایده و نظریه مشترک هستند آشنا شویم و آنها را در سراسر کشور بشناسیم و بعد هم نگذاریم دست ما را دستگاه بخواند. خامنه‌ای از رفتار دکتر علی شریعتی انتقاد نمود و گفت او مکنونات و محتویات اندرون خود را بیرون ریخت و آنچه در فکرش بود به زبان آورد و دستگاه زود به افکارش پی برد و جلوگیری کرد. این عمل درست نیست و نباید گذاشت اسرار فکری به زودی برملا شود.
سپس مطهری به خامنه‌ای اظهار نمود قرار است هاشمی رفسنجانی از تهران برای زیارت به مشهد بیاید، با او هم در موارد نظریات مشترک بحث کنید. هاشمی بسیار روشنفکر و ثابت‌قدم است. نظریه یکشنبه: ۱- دکتر سیدمحمد بهشتی ساکن تهران می‌باشد. وی اخیراً به مشهد مسافرت نموده و خلاصه سوابق او مورد نیاز است. ۲- مرتضی مطهری از افرادی است که قبلاً در حسینیه ارشاد سخنرانی می‌نموده و دارای افکار مذهبی می‌باشد و در تهران سکونت دارد.
منبع: رسانیوز
