به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین، شناسایی ژنوتیپ‌های برتر بادام برای مقابله با سرمای دیررس بهاره، اجرای طرح‌های پژوهشی و انتقال یافته‌های علمی به عرصه تولید، از مهم‌ترین فعالیت‌های مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری است؛ مرکزی که در کنار دستاوردهای تحقیقاتی، با چالش‌هایی در زمینه تأمین اعتبارات، نیروی انسانی متخصص و تجهیز زیرساخت‌های پژوهشی مواجه است.
بیژن حقیقتی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری، در چهارمین جلسه کارگروه آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری استان، گزارشی از ظرفیت‌ها، دستاوردها و نیازهای این مجموعه ارائه کرد و توسعه حمایت‌های مالی و زیرساختی را برای افزایش اثربخشی تحقیقات ضروری دانست.
۷۹ طرح پژوهشی در مسیر رفع نیازهای کشاورزی
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با ۲۳ عضو هیئت علمی و حدود ۶۰ نیروی کارشناسی، تخصصی و پشتیبانی، در حوزه‌های باغبانی، گیاه‌پزشکی، خاک و آب، آبخیزداری، جنگل و مرتع فعالیت می‌کند.
به گفته حقیقتی، در سال گذشته ۷۹ طرح پژوهشی در این مرکز در دست اجرا بوده و ۴۴ طرح نیز به پایان رسیده است. همچنین محققان مرکز ۹۳ مقاله علمی و پژوهشی تولید کرده‌اند و سه مقاله در همایش‌های علمی ارائه شده است.
نتایج تحقیقات علاوه بر انتشار در مجلات علمی، در قالب نشریات فنی و ترویجی، دستورالعمل‌های اجرایی و دستنامه‌های تخصصی در اختیار بهره‌برداران و دستگاه‌های اجرایی قرار می‌گیرد.
پنج ایستگاه تحقیقاتی بلداجی، شهرکرد، چهار‌تخته، گهرباران و بادام نیز زیرساخت اجرای پژوهش‌ها و ارزیابی ارقام و گونه‌های گیاهی را فراهم کرده‌اند. استقرار ایستگاه تحقیقات بادام در محدوده باغات سامان، امکان بررسی یافته‌های علمی در شرایط واقعی تولید را فراهم کرده است.
شناسایی سه ژنوتیپ برتر بادام
سرمای دیررس بهاره از چالش‌های مهم باغداران چهارمحال و بختیاری است؛ مسئله‌ای که شناسایی ارقام سازگار با شرایط اقلیمی استان را به یکی از محورهای تحقیقات کشاورزی تبدیل کرده است.
حقیقتی با اشاره به مطالعات هشت‌ساله محققان روی ۲۶۸ ژنوتیپ بادام و ۲۹ ژنوتیپ برتر گردو اعلام کرد که در جریان این بررسی‌ها، سه ژنوتیپ برتر بادام از نظر کیفیت محصول و تحمل سرمای دیررس بهاره شناسایی شده‌اند.
به گفته وی، تکثیر و توسعه این ژنوتیپ‌ها در ایستگاه تحقیقات بادام و در سطحی حدود چهار هکتار در حال پیگیری است تا پس از تکمیل ارزیابی‌ها و تأییدهای فنی، زمینه استفاده از آن‌ها برای باغداران فراهم شود.
معرفی ارقام جدید محصولات زراعی
معرفی ارقام سازگار و پربازده محصولات زراعی از دیگر برنامه‌های تحقیقاتی مرکز است. ارقام جدید پس از چند سال بررسی و مقایسه عملکرد با ارقام موجود، برای استفاده در مناطق مستعد معرفی می‌شوند.
در حوزه حبوبات، معرفی ارقام جدید لوبیا قرمز با نام‌های حنا و صبا با هدف افزایش عملکرد و جایگزینی ارقام مناسب‌تر انجام شده است. بررسی و معرفی ارقام جدید گندم و جو نیز با توجه به محدودیت منابع آب و تفاوت شرایط اقلیمی مناطق استان دنبال می‌شود.
ارتباط محققان با بهره‌برداران در ۳۰ دهستان
ارتباط مستقیم پژوهشگران با کشاورزان، یکی از مسیرهای شناسایی مسائل واقعی تولید و ارائه راهکارهای تخصصی است.
رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی استان با اشاره به اجرای برنامه محققان معین گفت: ۳۰ دهستان و مرکز خدمات کشاورزی تحت پوشش این برنامه قرار دارند و محققان با مراجعه دوره‌ای به این مناطق، مشکلات بهره‌برداران را بررسی می‌کنند.
در مواردی که مشکلات با توصیه‌های فنی قابل رفع باشد، راهکارهای کارشناسی ارائه می‌شود و مسائل نیازمند بررسی‌های تخصصی‌تر در قالب طرح‌های پژوهشی دنبال خواهد شد.
آموزش سالانه ۳۰ هزار نفرروز
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان علاوه بر پژوهش، در حوزه آموزش بهره‌برداران، کارکنان و کارشناسان و سنجش مهارت‌های حرفه‌ای نیز فعالیت می‌کند.
حقیقتی اعلام کرد سالانه حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار نفرروز آموزش برای بهره‌برداران بخش کشاورزی ارائه می‌شود. کشاورزان، مددجویان کمیته امداد، زندانیان، کارکنان وظیفه، زنان روستایی و عشایر از گروه‌های هدف این برنامه‌ها هستند.
آموزش کارکنان و کارشناسان دستگاه‌های مرتبط و ارزیابی مهارت‌آموزان و داوطلبان دیپلم بزرگسالان کشاورزی در رشته‌هایی مانند مکانیک تراکتور، تولید گیاهان زینتی، گیاهان جالیزی و زراعت غلات و حبوبات نیز در برنامه‌های مرکز قرار دارد.
نقشه‌های تناسب اراضی برای اصلاح الگوی کشت
شناسایی ظرفیت‌های خاک و اقلیم و تعیین محصولات مناسب برای هر منطقه، از پیش‌نیازهای اصلاح الگوی کشت و استفاده بهینه از منابع آب و خاک است.
به گفته حقیقتی، مطالعات تناسب اراضی برای تمامی محصولات زراعی و باغی استان به تکمیل اطلاعات بیشتری نیاز دارد؛ با این حال، نقشه‌های تناسب اراضی برخی گیاهان دارویی، از جمله موسیر، تهیه شده است.
مطالعات شناسایی مناطق مستعد احداث باغات دیم در اراضی شیب‌دار نیز از دیگر اقدامات این مرکز به شمار می‌رود که می‌تواند در برنامه‌ریزی توسعه باغداری مورد استفاده قرار گیرد.
تحقیقات برای کاهش هزینه خوراک دام
با توجه به سهم بالای خوراک در هزینه‌های تولیدات دامی، بررسی منابع جایگزین خوراک یکی از محورهای تحقیقات مرکز است.
حقیقتی به مطالعات انجام‌شده درباره استفاده از عصاره مالت در برخی برنامه‌های مرتبط با مدیریت و درمان گاوهای شیری و بررسی تفاله مالت به‌عنوان جایگزین بخشی از خوراک‌های متداول، از جمله ذرت، اشاره کرد.
بررسی استفاده از ویناس، محصول جانبی برخی فرایندهای صنایع غذایی، در تغذیه بره‌های پرواری نیز از دیگر موضوعات پژوهشی است که با هدف بررسی ظرفیت این محصولات برای کاهش هزینه خوراک و افزایش بهره‌وری دامداری‌ها دنبال می‌شود.
صیانت از ذخایر ژنتیکی و منابع طبیعی
شناسایی گونه‌های ارزشمند بومی، حفاظت از ذخایر ژنتیکی و معرفی گونه‌های مناسب برای احیای مراتع، از دیگر فعالیت‌های مرکز تحقیقات کشاورزی استان است.
به گفته حقیقتی، طی دو سال اخیر ۱۳ گونه گیاهی منحصربه‌فرد و ارزشمند شناسایی یا احیا شده و اقدامات لازم برای ثبت و معرفی علمی آن‌ها انجام گرفته است.
همچنین اطلس تخصصی عروس‌سنگ با همکاری اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان تهیه شده است. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، از ۶۴ گونه شناخته‌شده این گروه در جهان، ۱۶ گونه به چهارمحال و بختیاری اختصاص دارند.
در حوزه گیاه‌پزشکی نیز شناسایی آفات و بیماری‌ها، بررسی بیماری‌های باکتریایی درختان بادام و تدوین دستورالعمل‌های فنی برای مدیریت و پیشگیری از گسترش عوامل بیماری‌زا دنبال می‌شود.
انجام سالانه ۱۴ هزار آزمایش تخصصی
آزمایشگاه‌های خاک، آب و گیاه‌پزشکی مرکز از زیرساخت‌های پشتیبان فعالیت‌های کشاورزی استان هستند و در بررسی شرایط تولید و ارائه توصیه‌های تخصصی نقش دارند.
حقیقتی با اشاره به ظرفیت این آزمایشگاه‌ها گفت: سالانه حدود ۱۴ هزار آزمایش برای کشاورزان، بهره‌برداران و محققان انجام می‌شود.
وی همچنین حضور یکی از محققان مرکز در جمع یک درصد دانشمندان برتر جهان و انجام فعالیت‌های علمی بین‌المللی را از ظرفیت‌های علمی این مجموعه عنوان کرد.
کمبود اعتبارات؛ چالش پیش‌روی تحقیقات کشاورزی
با وجود ظرفیت‌های پژوهشی و آموزشی، تأمین منابع مالی پایدار، تقویت نیروی انسانی متخصص و تجهیز ایستگاه‌های تحقیقاتی از نیازهای اصلی مرکز به شمار می‌رود.
حقیقتی تأکید کرد ایستگاه‌های تحقیقاتی بستر اصلی اجرای بسیاری از مطالعات کشاورزی هستند و نگهداری و به‌روزرسانی آن‌ها به ردیف اعتباری مشخص نیاز دارد.
وی همچنین تخصیص مناسب عرصه‌های تحقیقاتی برای مطالعات مرتبط با حفظ و بهبود نژاد دام بومی لری بختیاری را ضروری دانست.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان با اشاره به ماهیت بلندمدت بسیاری از طرح‌های کشاورزی، خواستار پیش‌بینی اعتبارات متناسب با دوره اجرای پژوهش‌ها و هزینه‌های واقعی آن‌ها شد؛ زیرا تخصیص منابع کوتاه‌مدت و محدود می‌تواند روند تکمیل مطالعات را با مشکل مواجه کند.
در پایان، حقیقتی بر ضرورت تقویت همکاری میان مراکز علمی، دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و بهره‌برداران تأکید کرد و توسعه این ارتباطات را در کنار تأمین اعتبارات و زیرساخت‌های مورد نیاز، عاملی مؤثر در انتقال یافته‌های تحقیقاتی به عرصه تولید و ارتقای بهره‌وری کشاورزی استان دانست.
منبع: جام جم آنلاین
