باشگاه خبرنگاران جوان- پیش‌همایش هشتمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی، آیت‌الله حسن عالمی، عضو مجلس خبرگان رهبری و محمدجواد لاریجانی، مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، درباره ابعاد فقهی و حقوقی نقض عهد، نحوه مواجهه با پیمان‌شکنی دشمن و الزامات خروج از معاهدات بین‌المللی به ایراد سخن پرداختند. محمدجواد لاریجانی در این نشست با اشاره به تجربه برجام، بر ضرورت توجه به سازوکار‌های حقوقی معاهدات و پرهیز از اعتماد بی‌ضابطه به طرف‌های مقابل تأکید کرد.
وی با بیان اینکه در تنظیم و اجرای توافق‌های بین‌المللی باید امکان سوءاستفاده طرف مقابل از مفاد توافق‌ها بررسی شود، گفت: یکی از مسائل مهم در این زمینه، پیش‌بینی سازوکار‌های مؤثر برای مواجهه با نقض تعهدات و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های یک‌جانبه به کشور است. مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی همچنین با اشاره به جایگاه توان دفاعی و حمایت از جبهه مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، بر ضرورت توجه هم‌زمان به ظرفیت‌های دفاعی و دیپلماسی تأکید کرد.
لاریجانی با اشاره به اهمیت مدیریت تنگه هرمز و بررسی تعهدات بین‌المللی کشور، خواستار توجه دقیق به ابعاد حقوقی و سیاسی تصمیم‌گیری درباره معاهدات شد و تصریح کرد که دیپلماسی باید در کنار توانمندی‌های دفاعی و با حفظ منافع ملی دنبال شود. در مواجهه با طرفی که سابقه پیمان‌شکنی دارد، نباید از احتمال فریب و سوءاستفاده غافل شد وی همچنین با اشاره به سازوکار‌های حقوقی خروج از معاهدات، بر ضرورت بررسی مراحل قانونی پذیرش تعهدات و نحوه خاتمه دادن به آنها تأکید کرد.
در ادامه این نشست، آیت‌الله حسن عالمی با استناد به آیات قرآن کریم و آموزه‌های نهج‌البلاغه، به تبیین وظایف مسلمانان در مواجهه با پیمان‌شکنی دشمن پرداخت. عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به نمونه‌هایی از نقض عهد در صدر اسلام، از جمله پیمان‌شکنی برخی گروه‌ها در جریان جنگ احزاب، گفت: در آموزه‌های اسلامی، پس از نقض عهد دشمن، ضرورت هوشیاری، آمادگی دفاعی و مقابله با تهدید‌ها مورد تأکید قرار گرفته است.
وی با اشاره به آیات سوره انفال، بر لزوم فراهم کردن حداکثر توان و امکانات دفاعی در برابر دشمن تأکید کرد و افزود: آمادگی و اقتدار دفاعی باید به اندازه‌ای باشد که دشمن از تعرض به جامعه اسلامی ناامید شود. آیت‌الله عالمی همچنین با استناد به آیات سوره توبه، به تبیین وظایف مسلمانان در برابر دشمنانی پرداخت که پیمان‌های خود را نقض می‌کنند و علیه جامعه اسلامی اقدام می‌کنند.
وی در ادامه با اشاره به عهدنامه مالک اشتر و سخنان امیرالمؤمنین علی (ع) در نهج‌البلاغه، بر ضرورت هوشیاری در برابر نیرنگ دشمن تأکید کرد و گفت: در مواجهه با طرفی که سابقه پیمان‌شکنی دارد، نباید از احتمال فریب و سوءاستفاده غافل شد. عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به تفاوت میان وفاداری به عهد و اعتماد بی‌ضابطه به دشمن، خاطرنشان کرد: تشخیص نیرنگ دشمن و پرهیز از فریب خوردن، از الزامات مهم در روابط و تعهدات است.
ضرورت هوشیاری در برابر نشانه‌های خیانت در معاهدات آیت‌الله محمود محمدی عراقی، رئیس دفتر رهبر انقلاب اسلامی در قم، در دومین پیش‌همایش هشتمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی، با تأکید بر اهمیت وفای به عهد در فرهنگ قرآنی، گفت: بررسی پیمان‌های اجتماعی، سیاسی و نظامی و تبیین احکام فقهی مربوط به نقض عهد، نیازمند پژوهش‌های عمیق‌تر در حوزه فقه حکومتی است.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از مباحث فقهی درباره عهد و پیمان در چارچوب روابط فردی و خصوصی بررسی شده است، افزود: در حوزه فقه اسلامی، به‌ویژه درباره قرارداد‌های اجتماعی و سیاسی و سازوکار‌های مواجهه با پیمان‌شکنی، همچنان زمینه‌های گسترده‌ای برای تحقیق و تدوین مباحث تخصصی وجود دارد.
رئیس دفتر رهبر انقلاب اسلامی در قم با استناد به آیات قرآن کریم، وفای به عهد و پایبندی به تعهدات را از اصول اساسی روابط اسلامی دانست و تصریح کرد: بر اساس آموزه‌های قرآنی، اصل بر لزوم وفای به پیمان است، اما در شرایطی که نشانه‌های روشن خیانت و پیمان‌شکنی طرف مقابل آشکار شود، امکان بررسی و اتخاذ تصمیم برای نقض عهد بر اساس ضوابط شرعی وجود دارد.
آیت‌الله محمدی عراقی همچنین با اشاره به آیه ۵۸ سوره انفال، بر ضرورت هوشیاری در برابر نشانه‌های خیانت در معاهدات تأکید کرد و گفت: تبیین دقیق شرایط شرعی و حقوقی خروج از پیمان‌ها، به‌ویژه در معاهدات مرتبط با امنیت ملی و روابط بین‌الملل، از موضوعات مهمی است که باید در چارچوب فقه حکومتی مورد توجه قرار گیرد. در حاشیه این پیش‌همایش، از کتاب تقنین شریعت، نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین رضا محمدی کرجی، رونمایی شد.
این کتاب با تکیه بر اصول ۴، ۷۱ و ۷۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به بررسی ابعاد فقهی و حقوقی قانون‌گذاری مبتنی بر شریعت می‌پردازد و حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی در قانون‌گذاری درباره احکام عملی اسلام را تبیین می‌کند. از دیگر محور‌های این اثر می‌توان به بررسی کارکرد‌های مجلس در نظام قانون‌گذاری، جایگاه احکام شریعت پیش از تدوین قوانین و سازوکار‌های انطباق قانون‌گذاری با مبانی فقهی اشاره کرد. این کتاب به‌صورت مشترک از سوی مرکز تحقیقات حکومت اسلامی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) منتشر شده است.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
