شناخت اًتیسم یا درخودماندگی

اًتیسم یا درخودماندگی یک عارضه عصبی-رشدی است که بر ارتباط و رفتار تأثیر می‌گذارد و نحوه تجربه افراد را از جهان متفاوت می‌کند.

به گزارش همشهری آنلاین، مداخله و تشخیص زودهنگام برای بهترین نتایج، از جمله پذیرش و توانمندسازی، بسیار مهم است. با گسترش تحقیقات و درک بهتر اًتیسم، اکنون این تشخیص شامل طیف گسترده‌ای از ویژگی‌ها می‌شود که به ما کمک می‌کند افراد مبتلا به اًتیسم را که قبلاً تشخیص داده نشده بودند، شناسایی کنیم.

اًتیسم مدت‌هاست که به عنوان یک طیف در نظر گرفته می‌شود. امروزه اًتیسم را به گونه‌ای توصیف می‌کنند که در یک پیوستار قرار دارد؛ بدین معنا که افراد، توانایی‌های متفاوتی از خود نشان خواهند داد. برخی افراد می‌توانند تحصیلات معمول را به پایان برسانند، شغل داشته باشند و فعالیت‌های روزمره زندگی را با کمترین یا بدون هیچ حمایتی انجام دهند. برخی دیگر ممکن است دارای معلولیت ذهنی باشند و به سطوح بالاتری از حمایت در حوزه‌های مختلف نیاز داشته باشند.

افراد مبتلا به اًتیسم به اشکال مختلفی بروز می‌کنند، اما برخی از ویژگی‌ها در بین افراد مبتلا به اًتیسم رایج است:

تفاوت‌های زبانی می‌توانند از نظر شدت و زمان متفاوت باشند. برخی از افراد ممکن است در دوران کودکی، غان و غون نکنند یا به نقاط عطف رشد زبانی دیگری که انتظار می‌رود، نرسند. برخی دیگر ممکن است از زبان گفتاری کم یا اصلاً استفاده نکنند، از طریق یک وسیله ارتباطی صحبت کنند یا ممکن است کلمات، عبارات یا صداها را بلافاصله پس از شنیدن یا پس از تأخیر تکرار کنند (پژواک‌گویی یا اسکریپت‌نویسی). بازگو کردن این عبارات با همان لحن/آهنگی که در ابتدا گفته شده است، اتفاق می‌افتد.

البته بسیاری از افراد اًتیسمی واژگان قوی و مهارت‌های ارتباطی مثال‌زدنی دارند. تفاوت‌ها می‌توانند در نحوه یا محتوای ارتباط آنها باشد.

رفتارهای تکراری به عنوان استیمینگ (stimming) شناخته می‌شوند. وقتی افراد در مورد رفتارهای تکراری در اًتیسم فکر می‌کنند، معمولاً به حرکات بدن مانند تکان دادن، پریدن، چرخیدن، تکان دادن دست یا حالت دادن انگشتان (نگه داشتن انگشتان در حالت سفت یا ثابت) فکر می‌کنند. افراد مبتلا به اًتیسم همچنین ممکن است رفتارهای تکراری دیگری مرتبط با حواس مختلف از خود نشان دهند.

علائق ویژه فعالیت‌هایی هستند که فرد عمیقاً درگیر آنها می‌شود. می‌دهد. این علاقه‌های ویژه با سرگرمی معمول تفاوت دارند و افراد اًتیسمی زمان بسیار بیشتری را صرف علایق خود نسبت به افراد غیر اًتیسمی می‌کنند. این علایق می‌توانند بسیار شدید و/یا توسط دیگران غیرمعمول تلقی شوند. زنان و دختران اًتیسمی به احتمال زیاد علایقی مشابه همسالان غیر اًتیسمی خود دارند، اما شدت و دانش عمیق آنها می‌تواند آنها را متمایز کند.

تفاوت‌های پردازش حسی

پردازش حسی در اًتیسم به نحوه تجربه محیط حسی یک فرد اًتیسمی اشاره دارد. هشت سیستم حسی وجود دارد که عبارتند از: بینایی (بصری)؛ شنوایی (شنوایی)؛ لامسه (لامسه)؛ چشایی (چشایی)؛ بویایی (بویایی)؛ حرکت (دهلیزی)؛ آگاهی از بدن (حس عمقی)؛ و احساسات درونی (درونی). افراد ممکن است نسبت به محرک‌های مختلف، حساسیت بیش از حد (احساس شدت بیش از حد) یا حساسیت کم (احساس بی‌حسی) نشان دهند.

دنیا می‌تواند غیرقابل پیش‌بینی باشد و داشتن یک روال یا نظم مشخص می‌تواند به افراد اًتیسمی کمک کند تا بفهمند چگونه به بهترین شکل روز خود را سپری کنند. این بدان معناست که آنها ممکن است از روال‌ها و آیین‌های مشخصی پیروی کنند (مثلاً انجام کارها به ترتیب یکسان، استفاده از اقلام یکسان، خوردن وعده‌های غذایی یکسان در هر روز)؛ می‌خواهند همه چیز مرتب باشد (مثلاً مرتب کردن وسایل، سازماندهی مجموعه‌هایشان، رعایت برنامه طبق برنامه)؛ مراحل دقیقی از یک رویداد یا موقعیت داشته باشند (مثلاً ترتیب رویدادها، زمان‌هایی که اتفاقات رخ خواهند داد)؛ و دوست دارند اطلاعات دقیق، درست و منطقی باشند.

تشخیص و گزینه‌های درمانی

راهنمای آماری تشخیصی انجمن روانپزشکی آمریکا- ویرایش پنجم (DSM-5) سطوح اًتیسم را توصیف می‌کند، اگرچه بسیاری از خانواده‌ها معنای این سطوح را اشتباه می‌فهمند. این سطوح جایگاه کسی را در طیف اًتیسم مشخص نمی‌کنند. در عوض،آنها به میزان حمایتی که افراد اًتیسمی برای گذر از جهان نیاز دارند، اشاره دارد.

یک افسانه رایج این است که افراد مبتلا به اًتیسم خواهان روابط نیستند و ترجیح می‌دهند از نظر اجتماعی منزوی باشند. در حالی که این ممکن است برخی افراد را توصیف کند، بسیاری از مطالعات تحقیقاتی نشان داده‌اند که افراد اًتیسم به دنبال تعاملات و ارتباطات اجتماعی هستند.

مداخله زودهنگام برای درک و تشخیص دقیق کودک اًتیسمی بسیار مهم است. والدین و مراقبان باید هرگونه نگرانی در مورد رشد فرزندشان را با متخصص اطفال فرزندشان در میان بگذارند و برای ارزیابی مداوم، ارجاع به متخصصان اطفال رشدی و رفتاری را درخواست کنند.خانواده‌ها می‌توانند برای رسیدگی به هرگونه تفاوت، درخواست ارجاع جهت دریافت مداخلات درمانی—مانند گفتاردرمانی، کاردرمانی یا درمان رشدی—نمایند.

منبع: همشهری