جوان آنلاین: انگلیس بیش از ۵۰ درصد سرمایه‌گذاری خارجی عمان را در اختیار دارد. حجم تبادلات اقتصادی دو کشور، نشان‌دهنده عمق نفوذ سیاسی و امنیتی انگلیس بر سیاست‌های کلان عمان است و ضرورت دارد این موضوع در سیاست خارجی ایران در قبال عمان لحاظ شود. نفوذ انگلیس در عمان در حوزه نظامی و امنیتی سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد. علاوه بر این در حوزه اقتصادی نیز این نفوذ را می‌توان مشاهده کرد. مهم‌ترین شاخص در این زمینه، حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی انگلیس در عمان است.
براساس آمار رسمی وزارت خارجه عمان که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده، مجموع سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در عمان در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۶/۸۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱/۸ درصد رشد داشته است. در میان تمام کشور‌های سرمایه‌گذار، انگلیس با حدود ۷/۴۲ میلیارد دلار در رتبه نخست قرار گرفته و به‌تنهایی ۵۲ درصد کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) عمان را در اختیار داشته است. پس از انگلیس، امریکا با حدود ۲۲ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار دارد، یعنی حجم سرمایه‌گذاری انگلیس تقریباً دو برابر سرمایه‌گذاری امریکا در عمان بوده است.
بنابراین بیش از نیمی از سرمایه خارجی وارد شده به اقتصاد عمان به سرمایه‌گذاران انگلیسی مرتبط بوده است. به بیان دیگر، در ساختار سرمایه‌گذاری خارجی عمان، انگلیس صرفاً یکی از شرکای اقتصادی مسقط نیست، بلکه بزرگ‌ترین منبع تأمین سرمایه خارجی این کشور محسوب می‌شود. البته بخش مهمی از سرمایه‌گذاری خارجی در عمان به صنعت نفت و گاز مربوط می‌شود. طبق آمار عمان، در پایان ۲۰۲۵ حدود ۸۰درصد کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی کشور در بخش استخراج نفت و گاز متمرکز بوده است. از این‌رو، وزن بالای سرمایه انگلیس در اقتصاد عمان را باید در پیوند با ساختار انرژی این کشور نیز دید؛
بخشی که برای اقتصاد عمان، درآمد‌های دولت و جایگاه این کشور در بازار انرژی اهمیت بنیادین دارد. از سوی دیگر، رابطه اقتصادی لندن و مسقط تنها به سرمایه‌گذاری محدود نیست. تجارت دو کشور نیز در سال‌های اخیر در سطح قابل توجهی قرار داشته است. براساس جدیدترین آمار منتشر شده از سوی دولت انگلیس، در سال ۲۰۲۵ ارزش تجارت دوجانبه کالا و خدمات میان دو کشور حدود ۴/۲ میلیارد دلار بوده است. صادرات انگلیس به عمان حدود ۷۴/۱ میلیارد دلار و واردات انگلیس از عمان حدود ۷۱۵ میلیون دلار بوده است.
بنابراین تراز تجارت دوجانبه نیز به شکل محسوسی به نفع انگلیس بوده و صادرات انگلیس به عمان بیش از دو برابر واردات آن از عمان بوده است. در یک سال منتهی به سه ماهه نخست ۲۰۲۶، ارزش صادرات مولد‌های صنعتی انگلیس به عمان حدود ۱۸۸میلیون دلار، ماشین‌آلات صنعتی حدود ۵/۸۰ میلیون دلار، خودرو حدود ۱/۳۸ میلیون دلار، تجهیزات علمی حدود ۹/۳۰ میلیون دلار و کالا‌های الکتریکی حدود ۶/۲۸ میلیون دلار را تشکیل داده‌اند. این ساختار نشان می‌دهد که بخشی از رابطه اقتصادی دو کشور در قالب فروش تجهیزات صنعتی، سرمایه‌ای و فناوری‌های مورد نیاز اقتصاد عمان شکل گرفته است.
نکته مهم‌تر، تلاش دو کشور برای تبدیل این روابط تجاری به یک چارچوب بلندمدت سرمایه‌گذاری است. در سال ۲۰۲۲، لندن و مسقط «مشارکت سرمایه‌گذاری حاکمیتی» را راه‌اندازی کردند؛ سازوکاری میان «دفتر سرمایه‌گذاری دولت انگلیس» و «سازمان سرمایه‌گذاری عمان» که هدف آن افزایش سرمایه‌گذاری‌های با ارزش بالا در دو کشور، از جمله در حوزه‌هایی مانند انرژی پاک و فناوری، اعلام شده است. علاوه بر این انگلیس و شورای همکاری خلیج‌فارس در ماه مه ۲۰۲۶ بر سر یک توافق تجارت آزاد به توافق رسیدند، توافقی که عمان نیز یکی از اعضای آن است.
دولت انگلیس ارزش تجارت خود با کشور‌های شورای همکاری را حدود ۷۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ اعلام کرده و بر این باور است که توافق جدید می‌تواند در بلندمدت تجارت دوجانبه انگلیس و کشور‌های شورای همکاری را افزایش دهد. از این منظر، اقتصاد یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال عمان به انگلیس است؛ حلقه‌ای که در کنار همکاری‌های دفاعی، حضور لجستیکی انگلیس در بندر دُقم و مناسبات سیاسی یک شبکه چندلایه از وابستگی و پیوند منافع ایجاد کرده است.
وقتی عمان بیش از نیمی از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی خود را از یک شریک اقتصادی دریافت می‌کند و همان شریک در حوزه‌های انرژی، زیرساخت، خدمات، فناوری و تجارت و حتی بخش امنیت و نظامی نیز حضور گسترده دارد، طبیعی است که منافع اقتصادی عمان با منافع سرمایه‌گذاران و دولت انگلیس پیوند عمیقی پیدا کند. همچنین نشان از عمق پیوند ساختاری میان دو کشور است.
بنابراین برای شناخت جهت‌گیری‌های راهبردی مسقط، صرفاً توجه به مناسبات سیاسی و دیپلماتیک کافی نیست، بلکه نقشه سرمایه‌گذاری و منافع اقتصادی نیز نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از منافع بلندمدت اقتصاد عمان با سرمایه و حضور اقتصادی انگلیس گره خورده است. به همین دلیل، در تحلیل رفتار منطقه‌ای عمان، اقتصاد را نمی‌توان از سیاست خارجی و امنیت جدا کرد. عمان در بسیاری از پرونده‌های راهبردی منطقه، به‌ویژه در حوزه امنیت دریایی و تنگه هرمز، در محیطی فعالیت می‌کند که منافع آن با انگلیس همپوشانی گسترده‌ای دارد.
از این‌رو، ضرورت دارد در سیاست خارجی ایران در قبال عمان، این موضوع به‌عنوان یک متغیر راهبردی در محاسبات لحاظ شود.
منبع: جوان آنلاین
