باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری – فرزانه صادق در چهاردهمین نشست وزیران حمل‌ونقل کشورهای عضو اکو در آستانه قزاقستان، با قدردانی از دولت قزاقستان برای میزبانی این نشست و از دبیرخانه اکو برای هماهنگی‌های انجام‌شده، اظهار کرد: منطقه اکو به واسطه موقعیت جغرافیایی ممتاز خود، ظرفیت تبدیل شدن به شبکه‌ای پیوسته و کارآمد از مسیرهای جاده‌ای، ریلی و دریایی را دارد؛ شبکه‌ای که می‌تواند ارتباط میان آسیای مرکزی، غرب آسیا، قفقاز و آب‌های آزاد را تقویت کرده و به توسعه تجارت و ترانزیت در منطقه کمک کند.
وی افزود: انتظار داریم این نشست به‌جای تأکید مجدد بر ظرفیت‌های موجود، به تصمیمات مشخص، زمان‌بندی‌شده و قابل ارزیابی برای توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی منجر شود. وزیر راه و شهرسازی با اشاره به برگزاری سیزدهمین نشست وزیران حمل‌ونقل اکو در خردادماه ۱۴۰۴ در تهران و تصویب مصوبات مهمی برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، تصریح کرد: اکنون فرصت مناسبی است تا ضمن بررسی میزان اجرای این مصوبات، موانع باقی‌مانده شناسایی و اولویت‌های عملیاتی مرحله بعد تعیین شود.
صادق با اشاره به پیامدهای جنگ و ناامنی در یک سال و نیم گذشته و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های جاده‌ای، ریلی، فرودگاهی و بندری ایران، گفت: جمهوری اسلامی ایران با تهدید مسیرهای ارتباطی و محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی نیز مواجه بوده است. وی ادامه داد: این تحولات علاوه بر تحمیل خسارات و ایجاد اختلال در فعالیت‌های حمل‌ونقلی کشور، آثار مستقیمی بر پیوستگی شبکه‌های ترانزیتی و ارتباطات اقتصادی منطقه داشته و دارد.
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر وابستگی متقابل شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای اظهار کرد: اختلال در یک حلقه از این شبکه، صرف‌نظر از اینکه در قلمرو کدام کشور رخ دهد، می‌تواند زمان و هزینه جابه‌جایی کالا را افزایش دهد، قابلیت اطمینان مسیرها را کاهش دهد و امنیت زنجیره‌های تأمین سایر کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. صادق افزود: از این منظر، آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقلی ایران صرفاً مسئله‌ای ملی نیست، زیرا می‌تواند دسترسی کشورهای منطقه به یکدیگر، مسیرهای ارتباطی و بنادر را نیز مختل کند.
بر همین اساس، حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی، تضمین امنیت مسیرهای ارتباطی و استمرار جریان حمل‌ونقل و ترانزیت باید به‌عنوان منافعی مشترک مورد توجه همه کشورهای عضو اکو قرار گیرد. وی از وزیران حمل‌ونقل کشورهای عضو اکو خواست بر ضرورت مصون ماندن زیرساخت‌های غیرنظامی و کریدورهای ارتباطی از منازعات تأکید کنند و از دبیرخانه این سازمان نیز خواست آثار جنگ و اختلالات امنیتی بر شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه را بررسی و پیشنهادهای عملی برای افزایش تاب‌آوری و استمرار فعالیت کریدورها ارائه کند.
تسهیل عبور مرزی و کاهش توقف کامیون‌ها در اولویت همکاری‌های اکو باشد وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ظرفیت حمل‌ونقل جاده‌ای برای ایجاد نتایج ملموس در تجارت منطقه‌ای گفت: توسعه این بخش صرفاً به افزایش ظرفیت جاده‌ها و ناوگان محدود نمی‌شود، بلکه کاهش زمان توقف کامیون‌ها، ساده‌سازی تشریفات گمرکی، هماهنگی اسناد حمل‌ونقل و تبادل اطلاعات میان مراجع مرزی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش رقابت‌پذیری مسیرهای ترانزیتی دارد. وی افزود: در این چارچوب، پیشنهاد می‌کنیم دبیرخانه اکو با همکاری کشورهای عضو، سه اقدام را در اولویت برنامه کاری خود قرار دهد؛
نخست، شناسایی موانع اصلی تردد ناوگان و ترانزیت در گذرگاه‌های مرزی؛ دوم، تعیین اولویت‌های مشترک برای هماهنگ‌سازی رویه‌های گمرکی، تبادل اسناد و اطلاعات و کاهش توقف ناوگان؛ و سوم، تدوین برنامه اقدامی زمان‌بندی‌شده برای رفع موانع شناسایی‌شده است ترمیم پل‌های آسیب‌دیده مسیر ریلی در کمتر از ۷۲ ساعت صادق حمل‌ونقل ریلی را از ارکان اصلی همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی اکو دانست و با اشاره به احیای قطار اکو پس از سال‌ها توقف و انجام موفق سیر آن در مسیر ترکیه، ایران و ترکمنستان، گفت: این تجربه نشان می‌دهد که همکاری عملی میان کشورهای عضو امکان‌پذیر است.
وی با اشاره به آسیب دیدن تعدادی از پل‌های مسیر ریلی در جریان حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران اظهار کرد: این حملات با هدف قطع ارتباطات منطقه‌ای و پیوندهای تمدنی کشورهای منطقه انجام شد، اما مهندسان ایرانی توانستند در کمتر از ۷۲ ساعت اقدامات لازم برای ترمیم و بازگشایی مسیر را انجام دهند و تردد بدون توقف را تضمین کنند. وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: این اقدام نشان‌دهنده اهمیت آمادگی فنی و ضرورت حفظ استمرار ارتباطات ریلی منطقه، حتی در شرایط دشوار است.
صادق با بیان اینکه احیای این مسیر باید نقطه شروعی برای توسعه همکاری‌های گسترده‌تر ریلی در اکو باشد، افزود: چشم‌انداز اتصال ریلی آلماتی ـ تهران ـ استانبول، در کنار مسیرهای موجود و ظرفیت‌های شبکه ریلی کشورهای عضو، می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه تجارت منطقه‌ای ایجاد کند؛ هرچند تحقق این چشم‌انداز مستلزم تکمیل هماهنگی‌های فنی، عملیاتی و تجاری در بخش‌های مختلف مسیر است. وی پیشنهاد کرد دبیرخانه اکو با مشارکت راه‌آهن‌های کشورهای عضو، مسیرهای ریلی اولویت‌دار را مشخص کرده و موانع تعرفه‌ای، گمرکی، فنی و عملیاتی پیش روی تردد قطارهای باری را بررسی کند.
صادق همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکاری برای هماهنگی برنامه حرکت قطارها، تسهیل تبادل اطلاعات و حرکت تدریجی از ترددهای موردی به سمت خدمات منظم، قابل پیش‌بینی و رقابت‌پذیر تأکید کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای، در پیشبرد این اقدامات مشارکت کند و از ظرفیت‌های شبکه ریلی خود برای تقویت اتصال کشورهای عضو بهره بگیرد.
چابهار ظرفیت مهمی برای دسترسی کشورهای منطقه به آب‌های آزاد دارد وزیر راه و شهرسازی دسترسی کشورهای محصور در خشکی به آب‌های آزاد از طریق شبکه‌های حمل‌ونقل کشورهای ساحلی را یکی دیگر از اولویت‌های مهم همکاری در اکو دانست و اظهار کرد: تحقق این هدف مستلزم آن است که بنادر، خطوط ریلی، جاده‌ها و خدمات لجستیکی نه به‌صورت مجزا، بلکه به‌عنوان اجزای یک زنجیره یکپارچه حمل‌ونقل مورد توجه قرار گیرند.
وی با اشاره به ظرفیت بندر چابهار و سایر بنادر جنوبی ایران برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای افزود: اتصال ریلی چابهار به شبکه ریلی کشور نیز می‌تواند زمینه تقویت پیوند میان مسیرهای زمینی و دریایی و تسهیل انتقال کالا را فراهم کند. صادق تصریح کرد: بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها، علاوه بر تسهیل دسترسی به آب‌های آزاد، می‌تواند به تنوع‌بخشی مسیرهای تجاری، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و تقویت پیوندهای اقتصادی میان کشورهای عضو کمک کند.
تدوین برنامه اقدام زمان‌بندی‌شده برای توسعه کریدورهای منطقه‌ای وزیر راه و شهرسازی در ادامه با اشاره به ضرورت پیگیری مصوبات نشست تهران و تصمیمات نشست چهاردهم وزیران حمل‌ونقل اکو گفت: پیشنهاد می‌کنیم دبیرخانه این سازمان بر سه نتیجه مشخص تمرکز کند. وی نخستین اقدام را تهیه گزارشی جامع از وضعیت اجرای مصوبات قبلی، موانع باقی‌مانده و اقدامات مورد نیاز عنوان کرد و افزود: تدوین برنامه اقدام زمان‌بندی‌شده برای تسهیل حمل‌ونقل جاده‌ای، هماهنگی مرزی و گمرکی و توسعه خدمات منظم ریلی و چندوجهی، دومین اولویت پیشنهادی است.
صادق سومین اقدام را بررسی آثار اختلالات امنیتی بر کریدورهای منطقه‌ای و ارائه پیشنهادهای عملی برای حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی و افزایش تاب‌آوری شبکه حمل‌ونقل دانست.
وی تأکید کرد: انتظار داریم مسئولیت پیگیری این اقدامات با همکاری دبیرخانه و کشورهای عضو مشخص شود و گزارش پیشرفت آنها در نشست بعدی وزیران ارائه شود. چنین رویکردی می‌تواند به تقویت اعتماد متقابل، افزایش کارآمدی تصمیمات اکو و تبدیل توافقات به نتایج ملموس اقتصادی منجر شود. وزیر راه و شهرسازی در پایان با تأکید بر نقش توسعه حمل‌ونقل و ترانزیت در افزایش تجارت و رشد اقتصادی کشورهای عضو اکو گفت: توسعه این بخش علاوه بر تقویت پیوندهای منطقه‌ای، در افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشورها نیز نقش اساسی دارد.
صادق ابراز امیدواری کرد که کشورهای عضو در نشست آستانه بتوانند با مشارکت فعال، سه گام مشخص شامل اجرای مؤثر مصوبات گذشته، توافق بر اقدامات عملیاتی و زمان‌بندی‌شده و استقرار سازوکاری روشن برای پیگیری نتایج را بردارند و تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در این مسیر با همه کشورهای عضو و دبیرخانه اکو همکاری کند.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
