رئیس سازمان هیئات و تشکل‌های دینی با تأکید بر ضرورت توسعه پژوهش در حوزه هیئت‌های مذهبی، این مجموعه‌ها را ظرفیتی مردمی برای حل مسائل اجتماعی و تقویت تاب‌آوری جامعه دانست.
به گزارش خبرنگار مهر، سومین همایش علمی «هیئت و آیین‌های مذهبی» امروز پنجشنبه ۲۳ مهرماه در دانشگاه الزهرا(س) برگزار شد و در آن، حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیئت‌ها و تشکل‌های دینی، علی غلامی، دبیر علمی همایش و زهرا ناظم بکایی، رئیس دانشگاه الزهرا(س)، به تبیین ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و پژوهشی هیئت‌های مذهبی پرداختند.
حجت‌الاسلام مجید باباخانی با اشاره به نقش‌آفرینی هیئت‌های مذهبی در سال‌های اخیر، به‌ویژه در دوران دفاع مقدس، اظهار کرد: میدان‌داری هیئت‌های مذهبی و پرچمداری بانوان در این عرصه، واقعیتی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت و این ظرفیت مردمی بیش از گذشته برای همگان آشکار شده است.
وی با اشاره به برگزاری سومین دوره همایش پژوهشی هیئت افزود: معمولاً چنین برنامه‌هایی در سال نخست با اشتیاق آغاز می‌شوند، سال دوم با دشواری‌هایی همراه هستند و در سال سوم به مرحله ثبات و تداوم می‌رسند. برگزاری سومین دوره این همایش، با وجود مشکلات و شرایط دشوار کشور، حاصل تلاش و اهتمام دست‌اندرکاران آن است.
رئیس سازمان هیئت‌ها و تشکل‌های دینی با تأکید بر ضرورت توجه جدی‌تر به پژوهش در حوزه هیئت‌های مذهبی تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب در آخرین دیدار با بنده، بیش از هفت بار بر موضوع پژوهش در عرصه هیئت تأکید کردند و خواستار بررسی ظرفیت‌ها، آسیب‌ها و مسائل مختلف این حوزه شدند. این مطالبه، مسئولیت فعالان و پژوهشگران را برای شناخت دقیق‌تر این پدیده اجتماعی دوچندان می‌کند.
باباخانی با بیان اینکه هیئت‌های مذهبی از ظرفیت گسترده‌ای در میان اقشار مختلف مردم برخوردارند، گفت: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، بیش از ۸۰ درصد مردم ایران با هیئت‌ها و حضور در آنها مأنوس هستند و بیش از ۵۰ درصد مردم نیز طی یک سال گذشته کمک‌های مالی و مادی به هیئت‌ها داشته‌اند. این آمارها به‌تنهایی نشان‌دهنده گستردگی ارتباط مردم با هیئت‌هاست و می‌تواند موضوع پژوهش‌های عمیق‌تر قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر در هر نقطه‌ای از جهان نهادی وجود داشت که تا این اندازه از مشارکت و همراهی اقشار مختلف مردم برخوردار بود، قطعاً پژوهش‌های گسترده‌تری درباره ابعاد و کارکردهای آن انجام می‌شد. ازاین‌رو، مراکز فرهنگی، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های پژوهشی باید هیئت را به‌عنوان یکی از موضوعات اساسی در بررسی تاب‌آوری جامعه دینی و جامعه ایران مورد توجه قرار دهند.
هیئت فراتر از برگزاری مراسم آیینی
باباخانی با تفکیک میان برگزاری مراسم هیئت و کارکردهای اجتماعی آن اظهار کرد: هیئت تنها به معنای گردهم‌آمدن مردم و برگزاری مراسم آیینی، ذکر اهل‌بیت(ع) و بیان معارف و مصائب ایشان نیست، بلکه این آیین می‌تواند زمینه‌ساز حرکتی اجتماعی برای احیای امر اهل‌بیت(ع) و پاسخ‌گویی به مسائل جامعه باشد.
وی خاطرنشان کرد: هیئت‌های اجتماعی می‌توانند با بهره‌گیری از معارف اهل‌بیت(ع) و مشارکت مردم، زمینه انجام کارهای بزرگ و رفع بخشی از مسائل جامعه را فراهم کنند. شناخت این ظرفیت‌ها و بررسی شیوه‌های تقویت آنها، از جمله موضوعاتی است که باید در پژوهش‌های این حوزه مورد توجه قرار گیرد.
حضور بانوان به ماندگاری حرکت‌های اجتماعی کمک می‌کند
رئیس سازمان هیئت‌ها و تشکل‌های دینی با تأکید بر جایگاه بانوان در هیئت‌های مذهبی گفت: حضور بانوان در عرصه‌های اجتماعی و مذهبی، ظرفیتی فوق‌العاده است؛ چراکه هنگامی که بانوان در یک حرکت مشارکت می‌کنند، زمینه ماندگاری و فراگیری بیشتر آن فراهم می‌شود.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره نقش زنان در تحولات اجتماعی افزود: شهید مطهری در بررسی تفاوت نهضت ۱۵ خرداد و انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، به حضور بانوان توجه کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که مشارکت زنان تا چه اندازه می‌تواند در گسترش و استمرار یک حرکت اجتماعی مؤثر باشد.
باباخانی با بیان اینکه هیئت‌های بانوان با هزینه و امکانات محدود نیز می‌توانند آثار گسترده‌ای داشته باشند، اظهار کرد: حضور بانوان در حرکت‌های اجتماعی و مذهبی به ماندگاری و تقویت این جریان‌ها کمک می‌کند و بخش بانوان باید به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم و اثرگذار هیئت مورد توجه قرار گیرد.
۱۳۷ مقاله در سومین همایش علمی هیئت و آیین‌های مذهبی پذیرفته شد
علی غلامی، دبیر علمی سومین همایش هیئت و آیین‌های مذهبی، با اشاره به مراحل برنامه‌ریزی و برگزاری این رویداد علمی اظهار کرد: طرح اولیه همایش پیش از جنگ ۱۲ روزه مطرح شده بود و جلساتی نیز برای تصمیم‌گیری درباره تشکیل شورای علمی و تعیین اعضای آن برگزار شد، اما با توجه به شرایط پیش‌آمده، بخشی از برنامه‌ریزی‌ها به زمان دیگری موکول شد.
وی افزود: در ادامه، شورای علمی همایش تشکیل شد و با دعوت از اعضا، محورهای علمی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت. در نهایت، هشت محور برای همایش تعیین شد و پس از آن، نشست خبری افتتاحیه با حضور نمایندگان رسانه‌های مختلف برگزار و فراخوان دریافت مقالات اعلام شد.
غلامی با اشاره به میزان استقبال پژوهشگران از فراخوان مقالات اظهار کرد: با وجود شرایط دشوار حاکم بر فرایند پژوهش و نگارش مقالات، از جمله قطعی اینترنت و محدودیت دسترسی به منابع علمی، در مجموع ۲۲۵ چکیده مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شد.
وی ادامه داد: از میان چکیده‌های دریافت‌شده، ۲۰۰ چکیده مورد پذیرش اولیه قرار گرفت و از این تعداد، ۱۸۰ مقاله به دبیرخانه ارسال شد. در نهایت، ۱۳۷ مقاله پس از طی مراحل بررسی و داوری پذیرفته شد.
دبیر علمی همایش همچنین با اشاره به سهم بانوان در ارسال مقالات افزود: حدود ۳۰ درصد از مقالات ارسالی توسط بانوان ارائه شده است که این میزان، با توجه به شرایط برگزاری همایش و دشواری‌های موجود در مسیر ارسال آثار، قابل توجه است.
هیئت نباید به برگزاری مراسم محدود شود؛ هیئت باید کانون بصیرت‌افزایی باشد
زهرا ناظم بکایی، رئیس دانشگاه الزهرا(س)، نیز در این همایش با اشاره به پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی هیئت‌های مذهبی اظهار کرد: هیئت‌ها علاوه بر کارکرد مذهبی، در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و سیاسی نیز نقش‌آفرین هستند و می‌توانند در تقویت هویت جمعی و مدیریت بحران‌های اجتماعی اثرگذار باشند.
وی با بیان اینکه هیئت‌های مذهبی با محوریت مناسبت‌های دینی و با حضور مردم شکل می‌گیرند، افزود: در این مجموعه‌ها، مردم، روحانیت و مداحان سه رکن اصلی هستند که با اتکا به مشارکت مردمی و ظرفیت‌های مستقل خود فعالیت می‌کنند.
بکایی با اشاره به جایگاه هیئت‌های مذهبی در منظومه فکری امام شهید انقلاب، بر ضرورت پیوند شور و شعور در فعالیت‌های هیئتی تأکید کرد و گفت: هیئت باید بر پایه عاطفه و منطق حرکت کند و در کنار برانگیختن احساسات دینی، زمینه هدایت، الگوسازی و ارتقای معرفت جامعه را فراهم آورد.
رئیس دانشگاه الزهرا(س) با بیان اینکه هیئت می‌تواند به پایگاهی برای اطلاع‌رسانی، بصیرت‌افزایی، پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و رفع شبهات تبدیل شود، تصریح کرد: فعالیت هیئت نباید به برگزاری مراسم و مناسبت‌ها محدود بماند، بلکه باید در مسیر آگاهی‌بخشی و تقویت قدرت تحلیل مخاطبان نیز حرکت کند.
هیئت باید در برابر ظلم موضع داشته باشد
وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی هیئت‌های مذهبی اظهار کرد: هیئت مذهبی نمی‌تواند نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی بی‌تفاوت باشد؛ هیئت باید در برابر ظلم موضع داشته باشد و با حفظ هویت دینی خود، از سیاست‌زدگی فاصله بگیرد. همچنین انس با قرآن و توجه مستمر به معارف قرآنی باید از محورهای ثابت فعالیت هیئت‌ها باشد.
رئیس دانشگاه الزهرا(س) با تأکید بر جایگاه منبر در هیئت‌ها افزود: منبر باید فرصتی برای آموزش معارف قرآن و اسلام، پرداختن به دغدغه‌های اجتماعی و ترویج کمک به دیگران باشد.
وی همچنین با بیان اینکه هیئت باید محلی برای بصیرت‌افزایی، تبیین هویت حسینی در برابر هویت یزیدی و روایت صحیح تاریخ باشد، بر ضرورت پرهیز از تحریف وقایع تاریخی تأکید کرد.
شعر و مداحی باید در خدمت انتقال معارف دینی باشد
رئیس دانشگاه الزهرا(س) با اشاره به اهمیت شعر و مداحی در انتقال مفاهیم دینی اظهار کرد: اشعار مورد استفاده در هیئت‌ها باید از استحکام محتوایی، مضمون مناسب و قدرت اقناع برخوردار باشند و مداحی نیز با بهره‌گیری از هنر شعر، آواز و اجرا، عواطف مخاطبان را در مسیر معارف دینی هدایت کند.
وی مداحی را رسانه‌ای مؤثر برای انتقال معارف دین دانست و افزود: مداحی باید در کنار حفظ روایت صحیح، از شعر فاخر و ظرفیت‌های موسیقی اصیل بهره بگیرد.
بکایی در پایان با اشاره به نقش هیئت‌های مذهبی در تقویت هویت دینی و افزایش تاب‌آوری اجتماعی، بر ضرورت حفظ پیوند میان عاطفه، معرفت، بصیرت و انس با قرآن در فعالیت این مجموعه‌ها تأکید کرد.
در پایان این مراسم، از زحمات حجت‌الاسلام باباخانی در سازمان هیئات و تشکل‌های دینی تقدیر شد.
منبع: خبرگزرای مهر
