رحمن قهرمان‌پور، پژوهشگر علوم سیاسی، با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در مسیر دموکراتیک‌شدن، تأکید کرد که وجود ارزش‌ها و نهادهای دموکراتیک به‌تنهایی برای استقرار و تداوم دموکراسی کافی نیست و محاسبات و تصمیم‌های رهبران سیاسی نیز در این روند نقش مهمی دارند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، قهرمان‌پور در نشست نقد و بررسی کتاب «از توسعه تا مردم‌سالاری» با اشاره به تغییر رویکردها در مطالعات دموکراسی گفت: در ایران، تا دهه ۱۹۹۰ میلادی، برخی رویکردهای مرتبط با دموکراسی رواج بیشتری داشتند، اما پس از آن، توجه به این مباحث کاهش یافت و رویکردهای دیگری در این حوزه مطرح شدند.
او با بیان اینکه دموکراسی را نمی‌توان صرفاً به انتقال مجموعه‌ای از ارزش‌ها به جامعه تقلیل داد، توضیح داد که تجربه کشورها نشان می‌دهد وجود ارزش‌ها یا نهادهای مرتبط با دموکراسی لزوماً به استقرار و تداوم یک نظام دموکراتیک منجر نمی‌شود.
قهرمان‌پور با اشاره به تجربه کشورهای آسیایی گفت ژاپن یکی از باثبات‌ترین نظام‌های سیاسی این منطقه را دارد، اما سایر کشورها الزاماً مسیر مشابهی را طی نکرده‌اند. در کره جنوبی نیز، با وجود تجربه دموکراتیک، چالش‌ها و بحران‌های سیاسی نشان می‌دهد که حتی در نظام‌های دموکراتیک نیز امکان بروز تنش وجود دارد.
این پژوهشگر علوم سیاسی با تأکید بر اهمیت این مسئله برای ایران افزود که تحقق دموکراسی صرفاً به وجود جامعه مدنی یا برخورداری از ویژگی‌های اقتصادی و اجتماعی محدود نمی‌شود؛ بلکه باید محاسبات رهبران سیاسی و نگرانی آن‌ها از آینده خود پس از انتقال قدرت را نیز در نظر گرفت.
او توضیح داد اگر حاکمان تصور کنند پذیرش دموکراسی به معنای حذف کامل آن‌ها از صحنه سیاست است، احتمال دارد در برابر چنین گذاری مقاومت کنند. در مقابل، اطمینان از امکان ادامه حضور سیاسی پس از انتقال قدرت می‌تواند پذیرش تغییر را افزایش دهد.
قهرمان‌پور همچنین با اشاره به نسبت دموکراسی و لیبرالیسم گفت این دو مفهوم در ادبیات نظری ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما این پرسش مطرح است که آیا ارزش‌های دموکراتیک الزاماً تنها در چارچوب لیبرالیسم امکان رشد دارند یا می‌توانند در زمینه‌های سیاسی و فرهنگی متفاوت نیز شکل بگیرند.
بر این اساس، تجربه کشورهای آسیایی نشان می‌دهد که برای بررسی مسیر دموکراتیک‌شدن، نمی‌توان به الگوهای از پیش تعیین‌شده یا توضیح‌های صرفاً فرهنگی بسنده کرد؛ بلکه باید نقش ساختار قدرت، تصمیم‌های رهبران سیاسی و شرایط هر کشور را نیز در نظر گرفت.
ویدیو را در ادامه ببینید.
منبع: خبرآنلاین
