جوان آنلاین: سالیان سال است که می‌گویند دو هفته دیگر یا یک ماه دیگر اقتصاد ایران منهدم می‌شود و فروپاشی اتفاق می‌افتد. شدید‌ترین تحریم‌ها و در چند ماه گذشته گسترده‌ترین محاصره دریایی و بعضاً هوایی و زمینی علیه کشور را اعمال کردند. با این حال، اقتصاد ایران طی دو دهه گذشته بار‌ها از آزمون‌های سخت و فشار‌های کم‌سابقه عبور کرده و برخلاف پیش‌بینی‌های مکرر به حیات خود ادامه داده است.
رئیس کل بانک مرکزی در سخنرانی روز گذشته خود در اجلاس صندوق بین‌المللی پول، تاب‌آوری اقتصاد ایران در شرایط جنگی را روایت کرد و تثبیت انتظارات تورمی، حفظ ثبات مالی و تداوم خدمات بانکی و نظام پرداخت را از مهم‌ترین اقدامات دولت در شرایط جنگی عنوان کرد. عبدالناصر همتی از تداوم تأمین ارز برای واردات دارو و کالا‌های اساسی گفت و تأکید کرد که ادعای فروپاشی اقتصاد ایران توهم است.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در اجلاس سالانه صندوق بین‌المللی پول و گروه بانک جهانی در بانکوک تایلند، ادعای فروپاشی اقتصاد ایران را «توهمی بیش» ندانست و گفت اقتصاد کشور با وجود جنگ و فشار‌های اقتصادی و تحریم‌های امریکا، تاب‌آوری قابل‌توجهی از خود نشان داده است. همتی با اشاره به اولویت‌های بانک مرکزی اظهار کرد: مهار تورم، تثبیت انتظارات تورمی، حفظ ثبات مالی و تداوم خدمات بانکی و نظام پرداخت از مهم‌ترین محور‌های سیاست‌گذاری این بانک است.
او تأمین ارز مورد نیاز برای واردات دارو و کالا‌های اساسی و تلاش برای مهار شتاب تورم را از اقدامات بانک مرکزی برای حفظ ثبات اقتصادی عنوان کرد و گفت: ارزیابی عملکرد سیاست‌های اقتصادی ایران باید با در نظر گرفتن شوک‌های بیرونی و محدودیت‌های مالی انجام شود؛ عواملی که بر فضای سیاست‌گذاری و اثربخشی اقدامات اقتصادی تأثیر می‌گذارند.
رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از اظهارات خود با تأکید بر نقش نهاد‌های بین‌المللی در ارزیابی تحولات اقتصادی کشورها، خواستار آن شد که صندوق بین‌المللی پول در نظارت‌های دوجانبه و چندجانبه خود، آثار اقتصادی جنگ، تحریم‌ها و محدودیت‌های پرداخت‌های بین‌المللی را با همان دقتی بررسی کند که سیاست‌های داخلی کشورها را ارزیابی می‌کند. او همچنین بر ضرورت استفاده از معیار‌های یکسان برای ارزیابی اعضای صندوق و گفت‌وگوی فعال میان کشورها درباره راهکار‌های کاهش آثار این محدودیت‌ها تأکید کرد.
همتی با اشاره به پیامد‌های منطقه‌ای تنش‌ها افزود: تداوم وضعیت بی‌ثبات در منطقه می‌تواند بازار‌های انرژی، حمل‌ونقل، تجارت و سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهد. به گفته وی، تقویت ثبات منطقه‌ای به احترام به حاکمیت کشورها، توجه به دغدغه‌های مشروع امنیتی و همکاری بر پایه مسئولیت متقابل و منافع مشترک نیاز دارد. رئیس کل بانک مرکزی همچنین خواستار ایفای نقش فعال‌تر صندوق بین‌المللی پول در تقویت همکاری‌های پولی بین‌المللی و نظارت بر عملکرد نظام پولی جهانی شد.
دلایل تاب‌آوری اقتصاد ایرانبرخی کارشناسان دلایل تاب‌آوری اقتصاد ایران با وجود وقوع دو جنگ تحمیلی در یک سال، افزایش فشار تحریم‌ها و تشدید محاصره دریایی را در چند عامل جست‌و‌جو می‌کنند که مهم‌ترین آن سازگاری با شرایط تحریم در حدود دو دهه اخیر است، به طوری که هرچند این بار تحریم‌ها به صورت گسترده اعمال شده‌اند و طیف وسیعی از فعالیت‌های اقتصادی را در بر می‌گیرند، اما فعالان اقتصادی ایران راه دور زدن این تحریم‌ها را از گذشته آزموده‌اند.
به‌طوری که اقتصاد ایران در همین ایام محاصره دریایی و جنگ تحمیلی و بعضاً تحریم حمل‌ونقل هوایی توانسته شبکه تأمین کالا‌های مورد نیاز کشور را حفظ و بازار را تأمین کند. دومین عامل تاب‌آوری، تنوع سبد صادرات ایران است. ایران دارای طیف وسیعی از صنایع تولیدی است که از صنایع بزرگی، چون فولاد و پتروشیمی تا صنایع کوچک و متوسط را در بر می‌گیرد. برخی از شرکت‌های بزرگ صنعتی که به خصوص در زمینه استخراج معادن و فلزات هستند، به انرژی ارزان دسترسی دارند که سوددهی آنها را افزایش می‌دهد و صورت مالی شرکت‌های بزرگ صنعتی در سامانه کدال، شاهدی بر این مدعاست.
علاوه بر این، برخورداری از سرزمینی پهناور و حاصلخیز در تولید انواع محصولات کشاورزی، کشور را در تأمین بخش عمده مایحتاج عمومی مردم و کالا‌های اساسی بی‌نیاز کرده و اتکا به واردات محصولات کشاورزی را کاهش داده است، به طوری که ۸۵ درصد نیاز سفره معیشتی مردم از طریق تولید داخلی تأمین می‌شود.
همچنین توانمندی جایگزینی واردات با تولید داخلی است که این مزیت در شرایط محاصره دریایی اخیر خود را به خوبی نشان داد، به طوری که تولیدکنندگان داخلی توانستند کالا‌های مورد نیاز کشور را با مزیت قیمتی پایین‌تر به بازار عرضه کنند، در حالی که بسیاری از این کالا‌ها در گذشته از طریق واردات تأمین می‌شد.
عامل دیگر را می‌توان در مزیت ایران در تأمین انرژی مورد نیاز خود جست‌و‌جو کرد به طوری که با وجود آنکه بخش انرژی کشور به‌ویژه در حوزه پتروشیمی در جنگ تحمیلی آسیب دید، اما توانست در همین چند ماه اخیر بخشی از ظرفیت از دست رفته را احیا و ناترازی ایجاد شده را با روش‌های بومی مدیریت کند. تاب‌آوری اقتصاد ایران در ترازوی شاخص‌های اقتصادیروایت تاب‌آوری اقتصاد ایران البته به معنای نادیده گرفتن مشکلات اقتصادی و تنگنای ناشی از محدودیت‌ها نیست بلکه منظور آن است که واقعیت‌های اقتصادی را باید با شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری سنجید، نه با مواضع سیاسی.
آخرین ارقام اعلام‌شده بانک مرکزی نشان می‌دهد رشد ۲۱ ماهه نقدینگی از ۵۶٫۴ درصد در خرداد ۱۴۰۵ به ۵۱٫۶ درصد در شهریور کاهش یافته است، یعنی ۴٫۸ واحد درصد کاهش طی سه ماه گذشته. همچنین رشد نقدینگی در شهریور به کم‌ترین مقدار یعنی ۱٫۳ درصد رسید و بازار سرمایه نیز در یکی از پررونق‌ترین دوران خود قرار دارد تا جایی که بازدهی بورس در سال جاری از ابتدای سال تاکنون ۲٫۵ برابر شده است.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که ادعای فروپاشی اقتصاد ایران بخشی از جنگ رسانه‌ای امریکاست که با وجود آسیب‌های ناشی از تحریم‌ها و جنگ، تحقق آن دور از واقعیت‌های اقتصاد ایران است و آنچه در بازار ارز به صورت دوره‌ای رخ می‌دهد، در حقیقت به دلیل هم‌افزایی انتظارات تورمی، کسری تجاری و نرخ تورم بود و به همین دلیل باید بیش از گذشته به سمت کاهش وابستگی به دلار و متنوع‌سازی مسیر و مقصد صادراتی ایران حرکت کرد.
منبع: جوان آنلاین
