۳ میلیون و ۲۴۰ هزار نفر در کشور دچار انواعی از اختلالات بینایی تا نابینایی مطلق هستند که ممکن است از ابتدای تولد دچار این معلولیت شده باشند یا پس از آن بینایی خود را به‌دلیلی مانند حادثه یا بیماری از دست داده باشند.
همشهری آنلاین – محمد سرابی: یک راه عملی برای کاهش تعداد نابینایان، غربالگری بیماری‌های چشم از ابتدای کودکی است. بهزیستی از ۲۰ سال قبل طرح غربالگری اختلالات بینایی در کودکان را آغاز کرده است که تا امروز منجر به شناسایی و اقدام برای درمان ۲ میلیون کودک شده است. این کودکان با شناسایی بموقع بیماری از کم‌بینایی شدید یا نابینایی مطلق نجات پیدا کرده‌اند. فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در گفت‌وگو با همشهری تأکید می‌کند که شناسایی نابینایان در تمام کشور انجام و این امر در روستاها و مناطق محروم تا ۹۵ درصد اجرا شده است.
۶۳ میلیون معاینه در ۲۰ سال
فاطمه عباسی در حاشیه نشست روز عصای سفید در بهزیستی در گفت‌وگو با همشهری با بیان اینکه نابینایان تحت پوشش بهزیستی براساس نیاز و خدمات در سامانه ثبت شده‌اند و این آمار برابر با آمار کلی جمعیت نابینای کشور نیست، ادامه می‌دهد: «بعضی از افراد در رده‌های مختلف اختلالات بینایی و کم‌بینایی قرار دارند و بعضی هم به بهزیستی مراجعه نکرده‌اند. بهزیستی برای شناسایی معلولان و تمام کسانی که نیازمند خدمات مربوط به نابینایان هستند طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه یا CBR را اجرا کرد. ابتدا از نقاط محروم شروع کردیم.
این طرح در ۹۵ درصد روستاها به نتیجه رسیده و از سال قبل در شهرها هم شروع شد که ۱۰ درصد شهرها زیرپوشش قرار گرفت و تا آخر امسال به ۲۰ درصد می‌رسد.» CBR فقط شامل شناسایی نیسست و به موارد دیگری مانند سلامت، اشتغال و معیشت هم می‌پردازد.
به‌گفته او طرح پیشگیری از تنبلی چشم که برای بچه‌های کمتر از سن مدرسه اجرا می‌شود، پروژه بزرگی است که از آسیب‌های گسترده در آینده این کودکان جلوگیری می‌کند: «از سال ۱۳۷۵ غربالگری بیماری‌های کودکان ۳ تا ۶ ساله با عنوان پیشگیری از تنبلی چشم شروع شد و اکنون به ۸۵ درصد کودکان رسیده است. در این سال‌ها ۶۳ میلیون معاینه کودکان انجام شده است و درنتیجه بیش از ۲ میلیون نفر دچار انواع اختلالات بینایی و بیش از ۴۰۰ هزار نفر دچار تنبلی چشم شناسایی شده‌اند. خوشبختانه با مداخله بهنگام از نابینایی مطلق این عزیزان پیشگیری شد.»
۳ بیماری که بینایی سالمندان را تهدید می‌کند
معاون توانبخشی سازمان بهزیستی در ادامه با برشمردن علل نابینایی به تاثیر افزایش سن اشاره می‌کند و می‌گوید: «آب سیاه، آب مروارید و اختلال بینایی دیابتی از شایع‌ترین علل کم‌بینایی و نابینایی در سالمندان است. اکنون ۱۱ درصد از جمعیت کشور ما سالمند هستند و به‌سرعت به سمت جامعه سالمند می‌رویم. طرحی را برای نابینایی و کم‌بینایی افراد سالمند شروع کرده‌ایم.» عباسی تأکید می‌کند: «اگر معاینه و مداخله بهنگام انجام شود، از نابینایی در سالمندی جلوگیری خواهد شد. با همکاری انجمن اپتومتری ایران ۵۰ هزار معاینه در محله‌هایی انجام شد که دورازدسترس هستند و ساکنان آن توان مراجعه به متخصص بینایی را ندارند. ۱۸ هزار عینک از طرح انجمن اپتومتری به این سالمندان اهدا شد.»
۲۶۵ هزار نابینا تحت پوشش بهزیستی
تعداد نابینایان زیرپوشش بهزیستی کشور به بیش از ۲۵۰ هزار نفر می‌رسد، اما بنا به‌شدت و نوع اختلالات بینایی اندکی تفاوت در آمارها مشاهده می‌شود. سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور در نشست روز عصای سفید در بهزیستی با اشاره به اینکه ۲۶۵هزار نابینا تحت پوشش بهزیستی قرار دارند، گفت: «بیش از ۱۹۶هزار نفر از افراد نابینا از مستمری بهره‌مند هستند و بیش از ۲۷هزار نفر نیز کمک‌هزینه دریافت می‌کنند.
همچنین ۱۱هزار نفر از خدمات ایاب‌وذهاب و حدود ۸هزار نفر از حق پرستاری برخوردارند.» او با اشاره به حمایت‌های آموزشی از افراد دارای معلولیت بیان کرد: «درحال‌حاضر، ۲۴۳هزار دانش‌آموز و ۲۰هزار دانشجو از خدمات سازمان بهزیستی بهره‌مند هستند. همچنین با همکاری وزارت علوم، موضوع ارائه خدمات مشاوره تحصیلی و روان‌شناختی به دانشجویان در دستورکار قرار گرفته است. سال گذشته برای حدود ۶هزار دانشجوی تحت پوشش، ازجمله دانشجویان نابینا، کمک‌هزینه تحصیلی و پرداخت شهریه درنظر گرفته شد و برای هر دانشجو به‌طور میانگین حدود ۲۵میلیون تومان پرداخت شد.»
سایت‌هایی که نابینایان را جا می‌گذارند
در نشست روز عصای سفید در بهزیستی نمایندگان تشکل‌های نابینایان هم حضور داشتند، نمایندگانی که از این فرصت برای طرح دغدغه‌های جامعه نابینایان بهره بردند، دغدغه‌هایی که بخش زیادی از آنها شامل «دسترسی‌نداشتن» به سایت‌ها و درگاه‌های بانک‌ها و ادارات بود. این سایت‌ها اغلب برای افراد کاملا بینا طراحی شده است و تنها در تعدادی از آنها «مناسب‌سازی» رعایت شده است. از سوی دیگر دولت طرح‌هایی برای مناسب‌سازی درگاه‌ها و نظارت و ارزیابی این کار اجرا کرده است، اما برخی مشکلات همچنان پابرجا است.
سهیل معینی، مدیرعامل انجمن باور نابینایان ایران دراین‌باره به همشهری گفت: «اگر نمایندگان تشکل‌های نابینایان در ارزیابی‌ها و تصمیم‌گیری برای مناسب‌سازی‌ها حضور داشته باشند، می‌توان بخش اصلی مشکلات را حل کرد. ۲۵ تا ۳۰ درصد کسانی که در گروه دچار اختلال بینایی قرار دارند، نابینای مطلق هستند، درحالی‌که امروزه بسیاری از خدمات مورد نیاز شهروندان از طریق درگاه‌ها ارائه می‌شود.»
۴۵ تشکل در شبکه ملی نابینایان
تشکل‌های نابینایان از سال گذشته در شبکه ملی نابینایان ایران گردهم آمدند تا با سازماندهی بهتر بتوانند مطالبات این گروه از شهروندان را پیگیری کنند. منصور شادکام، مدیرعامل شبکه ملی نابینایان دراین‌باره به همشهری گفت: «شبکه ملی نابینایان یک‌بار در سال ۱۳۹۹ شکل گرفت، اما در دوره دوم که از آبان ۱۴۰۴ شروع شده، فعالیت بیشتری داشته است. شبکه الان ۴۵ عضو دارد که شامل تشکل‌هایی در استان‌های مختلف است و برخی استان‌ها بیشتر از یک تشکل دارند که در شهرهای مختلف فعالیت می‌کنند.» او با ذکر مثالی می‌گوید: «استان هرمزگان ۳ انجمن دارد و درمقابل در استان کهگیلویه و بویراحمد نیازمند فعالیت مؤثر انجمن هستیم.»
منبع: همشهری
