به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، از کابل، ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی امارت اسلامی افغانستان در گفت‌و‌گو با تلویزیون ملی افغانستان افزود: همین مسیر جایگزین و تغییر مسیر واردات موجب شده است که مبادلات با آسیای میانه افزایش یابد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پس از درگیری‌های مرزی در بهمن سال ۱۴۰۴ و بسته شدن گذرگاه‌های اصلی میان افغانستان و پاکستان، از جمله تورخم و اسپین بولدک، انتقال کالا میان دو کشور و ترانزیت محموله‌های افغانستان از خاک پاکستان با اختلال روبه‌رو شده است.
پیش از این، ارزش تجارت مستقیم افغانستان و پاکستان حدود ۲.۳۵ میلیارد دلار در سال برآورد می‌شد؛ رقمی که نشان‌دهنده اهمیت بازار پاکستان و مسیرهای ترانزیتی آن برای بازرگانان افغانستان بود. بر اساس گزارش بانک جهانی که در جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، پس از اختلال در مسیرهای تجاری پاکستان، حدود ۴۸ درصد واردات افغانستان از مسیرهای آسیای میانه و ۴۶ درصد از مسیر ایران انتقال یافته است. سهم مسیر پاکستان در این میان تقریباً به صفر رسیده است.
افزایش تجارت با پنج کشور آسیای میانه آمار وزارت صنعت و تجارت که در گزارش خبرگزاری پژواک بازتاب یافته است، نشان می‌دهد ارزش مبادلات تجاری افغانستان با پنج کشور آسیای میانه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲.۶۲ میلیارد دلار رسیده است. کاهش شدید صادرات افغانستان از مسیر پاکستان در کنار تغییر مسیر واردات، صادرات افغانستان به بازار‌های کشورهای ثالث از طریق پاکستان نیز با کاهش چشم‌گیر روبه‌رو شده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده به نقل از آمار گمرکی پاکستان، ارزش صادرات افغانستان که از مسیر واگه و بنادر پاکستان به کشورهای دیگر انتقال می‌یافت، از ۴۵۴ میلیون دلار در سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۴ به ۷ میلیون دلار در سال مالی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ کاهش یافته است. این افت، دشواری دسترسی صادرکنندگان افغانستان به برخی بازار‌های خارجی از مسیرهای سنتی را نشان می‌دهد. انتقال کالا از مسیرهای بدیل می‌تواند بخشی از این مشکل را کاهش دهد؛ اما هزینه انتقال، امکانات زیربنایی، سرعت ترانزیت و دسترسی به بازار‌های مقصد همچنان از عوامل تعیین کننده به شمار می‌روند.
افغانستان به دلیل محاط بودن در خشکی برای دسترسی به بازار‌های بین‌المللی به مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه وابستگی دارد. از این‌رو، گسترش ارتباطات تجاری با ایران و کشورهای آسیای میانه می‌تواند وابستگی به یک مسیر مشخص را کاهش دهد و گزینه‌های بیشتری در اختیار بازرگانان قرار دهد. با این حال، جایگزینی مسیرهای تجاری تنها به بازشدن راه‌های جدید محدود نمی‌شود؛ هزینه انتقال کالا، ظرفیت بنادر و خطوط آهن، هماهنگی گمرکی و ثبات روابط منطقه‌ای نیز بر پایداری این مسیر‌ها تأثیر دارد.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
