به گزارش خبرگزاری صداوسیما، آیین بزرگداشت زنده‌یاد محمد کاسبی با عنوان «خوش‌غیرت»، روز ۲۱ مهر ۱۴۰۵ با حضور خانواده این هنرمند فقید، جمعی از مسئولان فرهنگی و هنری و چهره‌های سرشناس هنر کشور در محوطه حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد. در این مراسم، حجت‌الاسلام محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی، مجید زین‌العابدین مشاور رئیس سازمان صداوسیما و هنرمندانی همچون مریم سعادت، علی شاه‌حاتمی، فرهاد قائمیان، شهریار بحرانی، رضا بنفشه‌خواه، تاجبخش فنائیان، رضا ایرانمنش و حبیب اسماعیلی حضور داشتند.
محمد کاسبی از میان ما نرفته است مریم سعادت، بازیگر سینما و تلویزیون، در ابتدای این مراسم با اشاره به دشواری سخن گفتن درباره برخی هنرمندان درگذشته گفت: درباره بعضی از همکاران صحبت کردن سخت است. حمید جبلی در مراسم اکبر عبدی گفته بود که آنها هستند و نرفته‌اند. به اعتقاد من، محمد کاسبی هم در میان ماست و از میان ما نرفته است. او در ادامه، خاطراتی از زنده‌یاد محمد کاسبی و همکاری با او در مجموعه‌های «خوش‌رکاب» و «خوش‌غیرت» بیان کرد.
در ادامه این آیین، یلدا کاسبی، دختر زنده‌یاد محمد کاسبی، متنی را درباره جایگاه حوزه هنری در میان هنرمندان و یاد و خاطره پدرش قرائت کرد. محمد کاسبی «خوش‌غیرت» را زندگی کرد مجید زین‌العابدین، مشاور رئیس سازمان صداوسیما، با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم و هنرمندان حاضر، درباره انتخاب عنوان «خوش‌غیرت» برای این بزرگداشت گفت: محمد کاسبی نزدیک به ۲۰۰ اثر هنری دارد، اما به او «خوش‌غیرت» می‌گویند؛ زیرا این نقش را بازی نکرد، بلکه آن را زندگی کرد. او در زندگی هم خوش‌غیرت بود.
وی با اشاره به ارادت این هنرمند به رهبر شهید انقلاب و شهید حاج قاسم سلیمانی افزود: محمد کاسبی با وجود شرایط دشوار جسمی در روز‌های پایانی عمر، همچنان پیگیر آثار هنری بود و ساعت‌ها درباره آنها صحبت می‌کرد. زین‌العابدین، محمد کاسبی را هنرمندی متعهد، دغدغه‌مند و از باسوادترین هنرمندان کشور دانست و گفت: او می‌خواست آموخته‌های سال‌های فعالیت خود را به دیگران منتقل کند.
مشاور رئیس سازمان صداوسیما همچنین با اشاره به خاطره‌ای از نام‌گذاری فرزندان این هنرمند گفت: محمد کاسبی نام یلدا را به یاد شبی سیاه در سال ۱۳۵۷ برای دخترش انتخاب کرده بود و نام دختر دومش را که پس از انقلاب متولد شد، سحر گذاشت؛ زیرا روشن شدن آن شب سیاه را می‌دید. محمد کاسبی بازی نمی‌کرد؛ زندگی می‌کرد علی شاه‌حاتمی، کارگردان و نمایش‌نامه‌نویس، نیز در این مراسم با اشاره به جایگاه محمد کاسبی در میان هنرمندان گفت: بسیاری از هنرمندان زمانی از دنیا می‌روند که تنها می‌شوند و کسی سراغشان را نمی‌گیرد.
وی با یادآوری نخستین همکاری خود با محمد کاسبی در مجموعه تلویزیونی «خوش‌رکاب» افزود: زمانی که ساخت این مجموعه را آغاز کردم، فیلم‌نامه نداشتم و قصه «خوش‌رکاب» واقعی بود. وقتی داستان را برای محمد تعریف کردم، او مدت‌ها با کامیون حرف می‌زد و همان‌جا می‌خوابید. بخش‌هایی از فیلم‌نامه را نیز بر اساس ارتباط او با کامیون نوشتم. شاه‌حاتمی تأکید کرد: محمد کاسبی بازی نمی‌کرد، بلکه به معنای واقعی کلمه زندگی می‌کرد. این کارگردان همچنین با اشاره به ارادت قلبی محمد کاسبی به امیرالمؤمنین (ع)، از علاقه و ارادت ویژه او به اهل‌بیت (ع) سخن گفت.
وی با اشاره به نقش محمد کاسبی در شکل‌گیری و تقویت حوزه هنری، پیشنهاد کرد تماشاخانه مهر حوزه هنری به نام این هنرمند نام‌گذاری شود تا یاد و خاطره او زنده بماند. از محمد کاسبی بازیگری، اخلاق و رفاقت آموختم فرهاد قائمیان، بازیگر سینما و تلویزیون، نیز در این مراسم با اشاره به تجربه همکاری خود با محمد کاسبی گفت: ۹ ماه در گرمای شهر یزد در محضر محمد کاسبی بودم. آنچه از او یاد گرفتم، اخلاق هنری و اخلاق اجتماعی بود و اینکه چگونه در این حرفه بایستم.
او با یادآوری شیوه حرفه‌ای این بازیگر در هدایت هم‌بازی‌هایش افزود: فراموش نمی‌کنم که چگونه بازیگر مقابلش را هدایت و تحلیل می‌کرد و تمام تجربیات خودش را بدون منت و چشم‌داشت در اختیار دیگران می‌گذاشت. قائمیان ادامه داد: وقتی در مقابل دوربین جلوی او ایستادم، پاهایم می‌لرزید. من از او بازیگری، اخلاق و رفاقت یاد گرفتم. کاسبی عاشق ولایت بود شهریار بحرانی، کارگردان و تهیه‌کننده سینما، در ادامه این مراسم به خاطره‌ای از همکاری با محمد کاسبی در مجموعه تلویزیونی «مریم مقدس» اشاره کرد و گفت: ما همیشه به او به‌عنوان یکی از بزرگان عرصه هنر نگاه می‌کردیم.
او سیستم بازیگری بسیار مسلط و حرفه‌ای داشت و از نظر بازیگری در رتبه بالایی قرار می‌گرفت. او با تأکید بر باور‌های اعتقادی این هنرمند افزود: محمد کاسبی عاشق ولایت بود. ما به او افتخار می‌کردیم و امروز جای او بسیار خالی است. ایمان و اعتقاد محمد کاسبی تغییر نکرد تاجبخش فنائیان، نویسنده و کارگردان تئاتر، نیز با اشاره به سابقه آشنایی خود با محمد کاسبی، بر استمرار باور‌ها و پایبندی او به ارزش‌های اعتقادی‌اش تأکید کرد. او گفت: با محمد کاسبی و همه روحیات و منش او همدلیم و این همدلی را ادامه خواهیم داد. من او را از پیش از انقلاب می‌شناسم.
فنائیان با اشاره به فعالیت‌های گروهی از هنرمندان در آغاز انقلاب اسلامی اظهار کرد: در ابتدای انقلاب، انجمنی در دانشکده شکل گرفت که یکی از گروه‌های آن از هشت نفر تشکیل شده بود و محمد کاسبی یکی از اعضای آن بود. داود دانشور می‌خواست نمایش‌نامه‌ای به نام «حروفیه» را که شهید حسین قشقایی نوشته بود، اجرا کند. او ادامه داد: نخستین کاری که بلافاصله پس از انقلاب روی صحنه تئاترشهر آمد، همین نمایش‌نامه «حروفیه» بود که بعد‌ها نام سالن اجرای آن به قشقایی تغییر کرد و محمد کاسبی نیز در آن بازی می‌کرد.
این کارگردان تئاتر با اشاره به آغاز فعالیت حرفه‌ای محمد کاسبی از چنین تجربه‌هایی گفت: محمد کاسبی از همین‌جا‌ها کار را شروع کرد. او استمرار داشت و ایمان و اعتقادش تغییر نکرد. او بازی نمی‌کرد و بازیگر نبود؛ عمل می‌کرد. محمد کاسبی یکی از شاخص‌ترین هنرمندانی بود که این شیوه بازیگری را به‌درستی انجام می‌داد. فنائیان در ادامه با اشاره به علاقه محمد کاسبی به مردم و امام خمینی (ره) گفت: او عاشق مردم بود و امام را دوست داشت. می‌گفت اگر امام نمی‌آمد، من حالا آدم دیگری بودم؛
چون در من تحولی ایجاد کرد که هیچ‌کس دیگری نمی‌توانست انجام دهد.ای کاش قدر هنرمندان را پس از مرگشان ندانند رضا ایرانمنش، بازیگر سینما و تلویزیون، نیز در این مراسم با اشاره به همکاری‌های متعدد خود با محمد کاسبی، از ارتباط دوستانه و گفت‌وگوهایشان در ماه‌های پایانی زندگی این هنرمند یاد کرد. او گفت: سه، چهار کار با محمد کاسبی همکاری کردم. در ماه‌های آخر عمر پربرکتش زنگ می‌زدیم و با هم درد دل می‌کردیم. ایرانمنش با اشاره به یکی از آخرین گفت‌و‌گو‌های خود با کاسبی اظهار کرد: فکر می‌کنم آخرین بار چهار ماه پیش از فوت او بود که با هم صحبت کردیم.
دلش گرفته بود و می‌گفت بعد از مدت زیادی دوباره جلوی دوربین آمده و بازی می‌کند. او می‌گفت: «ای کاش قدر ما را بعد از مرگ ندانند!». این بازیگر با تأکید بر علاقه محمد کاسبی به مردم افزود: او عاشق مردم بود و به‌سادگی از کنار مردم نمی‌گذشت. همیشه به دنبال راه‌حل برای مشکلات مردم بود. او با اشاره به خاطرات مشترک خود با این هنرمند در حوزه هنری گفت: هر وقت به حوزه می‌آیم، یاد محمد کاسبی می‌افتم. وقتی می‌خواستم حواس او را پرت کنم، از فیلم‌هایی که به‌تازگی دیده بود، می‌پرسیدم. او نیز مانند من از وضعیت سینما و پسرفت آن در مقایسه با دهه ۶۰ گله داشت.
ایرانمنش در پایان، حوزه هنری را زادگاه بسیاری از هنرمندان دانست و گفت: حوزه هنری به نظر من زادگاه ماست. بسیاری از هنرمندان از همین‌جا شروع کردند، رشد یافتند و موفقیت‌هایی را برای ایران عزیزمان رقم زدند. هنوز هم شاگردانی هستند که راه آنها را دنبال کنند. همچنین در پایان این رویداد، نمایش «بایگانی» به قلم زنده‌یاد محمد کاسبی و به کارگردانی محمود فرهنگ، به مناسبت نخستین سالگرد درگذشت این هنرمند، روی صحنه رفت.
نمایش «بایگانی» داستان زندگی در یک بایگانی مربوط به دهه ۷۰ را روایت می‌کند که میان کارمندانش رقابت بسیار وجود دارد، اما در این بین اتفاقاتی می‌افتد که روابط آنان را دچار چالش می‌کند. این نمایش با یاد و نام استاد محمد کاسبی و همزمان با فرا رسیدن نخستین سال روز درگذشت ایشان، به کارگردانی محمود فرهنگ از ۲۱ مهرماه، ساعت ۱۹ در تماشاخانه مهر حوزه هنری اجرا می‌شود.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
