انتخاب از سر اجبار؛ تعمیر لوازم خانگی هم از توان مردم خارج شد

به گزارش گروه اقتصادی برنا، بازار لوازم خانگی در ماه‌های اخیر تحت تاثیر افزایش هزینه‌های تولید و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان با چالش‌های متعددی روبه‌رو شده است؛ شرایطی که نه‌تنها تولیدکنندگان و فروشندگان، بلکه مصرف‌کنندگان و فعالان حوزه تعمیرات لوازم خانگی را نیز تحت تاثیر قرار داده است. خبرگزاری ایسنا در پرونده‌ای به بررسی ابعاد مختلف این بازار و چالش‌های پیش روی فعالان آن پرداخته است.

در بخش‌های پیشین این پرونده، وضعیت بازار از نگاه فروشندگان، دیدگاه اتحادیه لوازم خانگی درباره روند قیمت‌ها و عرضه و تقاضا و همچنین توضیحات دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران درباره هزینه‌های تولید، نوسانات ارزی و چالش‌های تامین مواد اولیه بررسی شد. در ادامه این پرونده، این‌بار به سراغ یکی از تعمیرکاران لوازم خانگی رفته‌ایم تا از زاویه‌ای دیگر، وضعیت این بازار را بررسی کنیم؛

از تاثیر افزایش قیمت قطعات و هزینه تعمیرات بر مصرف‌کنندگان گرفته تا تغییر رفتار خانوار‌ها در مواجهه با خرابی لوازم خانگی و اینکه در شرایط فعلی، تعمیر وسایل به‌صرفه‌تر است یا خرید محصولات جدید. افزایش قیمت لوازم خانگی، تنها بازار فروش کالا‌های نو را کم‌رونق نکرده، بلکه رفتار مشتریان در بازار تعمیرات را نیز تغییر داده است. دشوارتر شدن خرید وسایل جدید برای بخشی از خانوارها، تعمیر، بازسازی و استفاده طولانی‌تر از لوازم خانگی قدیمی را به گزینه‌ای جدی‌تر تبدیل کرده است.

با این حال، افزایش هزینه قطعات یدکی و دستمزد تعمیرکاران نیز فشار مضاعفی بر مصرف‌کنندگان وارد کرده است. اکبر پازوکی – رئیس اتحادیه صنف فروشندگان لوازم خانگی تهران – خردادماه امسال با اشاره به این تغییر رفتار گفته بود حدود ۹۰ درصد مردم ترجیح می‌دهند به‌جای خرید لوازم خانگی جدید، وسایل موجود خود را تعمیر کنند؛ هرچند هزینه تعمیرات نیز طی سال‌های اخیر افزایش قابل‌توجهی داشته است.

تا وقتی وسیله کاملا از کار نیفتد، سراغ تعمیر نمی‌روند یکی از تعمیرکاران لوازم خانگی در گفت‌وگویی گفت: گرانی، تمایل به نگهداری و استفاده از وسایل قدیمی را افزایش داده، اما هم‌زمان باعث شده مشتریان تعمیرات را نیز تا آخرین لحظه به تعویق بیندازند. قبلا اگر قطعه‌ای ایراد پیدا می‌کرد، خیلی از مشتری‌ها زود برای تعویض آن اقدام می‌کردند. اما حالا وسیله را تا جایی استفاده می‌کنند که کاملا از کار بیفتد و بعد برای تعمیر بیاورند. به گفته این تعمیرکار، دلیل این رفتار تنها هزینه بالای خرید کالای نو نیست؛ افزایش قیمت قطعات یدکی نیز در تصمیم مشتریان تاثیر دارد.

به‌طوری‌که برخی افراد حتی پس از مشخص شدن ایراد دستگاه، می‌پرسند آیا می‌توانند مدتی دیگر با همان قطعه معیوب از وسیله استفاده کنند یا خیر. قطعات ارزان‌تر جایگزین نمونه‌های مرغوب می‌شوند تعمیرکار دیگری که در زمینه تعمیر یخچال و ماشین لباسشویی فعالیت می‌کند، از تغییر معیار‌های مشتریان هنگام انتخاب قطعات یدکی خبر می‌دهد. در گذشته کیفیت قطعه برای بسیاری از مشتریان اهمیت بیشتری داشت، اما اکنون قیمت به یکی از اصلی‌ترین معیار‌های تصمیم‌گیری تبدیل شده است. اگر برای یک قطعه، نمونه اصلی و نمونه درجه‌دو داشته باشیم، خیلی از مشتری‌ها ابتدا قیمت هر دو را می‌پرسند.

وقتی اختلاف قیمت زیاد باشد، معمولا جنس ارزان‌تر را انتخاب می‌کنند. کمتر پیش می‌آید کسی بدون توجه به قیمت بگوید حتماً بهترین قطعه را نصب کنید. این تعمیرکار همچنین از افزایش درخواست‌ها برای تعمیر قطعات به‌جای تعویض کامل آنها خبر می‌دهد؛ به‌ویژه درباره قطعات گران‌قیمتی مانند برد‌های الکترونیکی. اگر امکان تعمیر برد وجود داشته باشد، بسیاری از مشتریان ترجیح می‌دهند همان قطعه تعمیر شود؛ حتی اگر تعویض کامل آن از نظر اطمینان و دوام گزینه مناسب‌تری باشد. در چنین شرایطی، اختلاف هزینه تعمیر و تعویض نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم مشتریان دارد.

دستگاه تعمیر شده، اما مشتری توان پرداخت هزینه را ندارد فشار اقتصادی برای برخی مشتریان حتی پس از پایان تعمیر نیز ادامه پیدا می‌کند. یکی از تعمیرکاران می‌گوید: در مواردی، تعمیر دستگاه به پایان رسیده، اما صاحب آن به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه، برای تحویل گرفتن وسیله مراجعه نمی‌کند. الان چند وسیله در تعمیرگاه داریم که تعمیرشان تمام شده، اما صاحبانشان هنوز برای تحویل گرفتن آنها نیامده‌اند. تماس می‌گیریم و می‌گویند فعلا پول تعمیر را نداریم و بعدا می‌آییم.

به گفته این تعمیرکار، برخی مشتریان نیز پس از اطلاع از هزینه اولیه تعمیر، از انجام تمام تعمیرات منصرف می‌شوند. برای مثال، اگر دستگاه دو یا سه ایراد داشته باشد، ممکن است مشتری تنها با تعمیر بخشی موافقت کند که برای راه‌اندازی مجدد وسیله ضروری است و رفع سایر ایراد‌ها را به زمان دیگری موکول کند. تعمیرات هم دیگر کم‌هزینه نیست اظهارات تعمیرکاران نشان می‌دهد افزایش تمایل به تعمیر لوازم خانگی، لزوما به معنای آسان‌تر شدن شرایط اقتصادی خانوار‌ها نیست.

هرچند بالا رفتن قیمت کالا‌های نو، تعمیر وسایل موجود را به انتخابی ضروری‌تر تبدیل کرده، افزایش هزینه قطعات یدکی و خدمات فنی نیز توان پرداخت مصرف‌کنندگان را تحت فشار قرار داده است. در چنین شرایطی، برخی مشتریان تعمیرات را تا زمان خرابی کامل دستگاه به تعویق می‌اندازند، برخی به قطعات ارزان‌تر روی می‌آورند و عده‌ای نیز ناچارند تعمیرات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهند یا حتی تحویل گرفتن دستگاه تعمیرشده را به زمان دیگری موکول کنند.

به این ترتیب، گرانی لوازم خانگی اگرچه بازار تعمیرات را به یکی از گزینه‌های مهم برای حفظ وسایل موجود تبدیل کرده، اما افزایش هزینه تعمیر نیز نشان می‌دهد که نگهداری از لوازم خانگی قدیمی، برای بسیاری از خانوار‌ها دیگر راهکاری کم‌هزینه و بی‌دردسر نیست.

منبع: خبرگزرای برنا