جوان آنلاین: یکی از اصلی‌ترین مجاری نشت سوخت به شبکه‌های قاچاق سازمان‌یافته، به‌ویژه در استان‌های مرزی و مبادی پرمصرف، تراکنش‌های بدون هویت شفاف در جایگاه‌ها بود که با کارت‌های موجود در جایگاه‌ها صورت می‌گرفت. دلالان سوخت با بهره‌گیری از نبود سازوکار ره‌گیری در کارت‌های عمومی پمپ‌بنزین‌ها، بار‌ها اقدام به تخلیه مکرر سهمیه‌ها و انحراف منابع کشور می‌کردند.
شناسه‌دار شدن کارت‌های آزاد اکنون تمامی این منافذ را مسدود کرده است، چراکه هر لیتر بنزین تحویلی با نرخ ۱۰ هزار تومان، تنها در چارچوب یک شناسه مشخص و ثبت‌شده در سامانه هوشمند سوخت تحویل داده می‌شود و امکان خروج سازمان‌یافته فرآورده از شبکه رسمی عملاً به صفر نزدیک شده است. آمار‌های رسیده از جایگاه‌های سوخت حاکی از آن است که با اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های سوخت، فروش سوخت در جایگاه‌ها کاهش یافته است. مبارزه با قاچاق سوخت و انهدام لولا‌های چند صد کیلومتری، روایتی از نبردی است که یک سوی آن مردم ایستاده‌اند و سوی دیگر، شبکه‌های سوداگر.
بسیاری تصور می‌کنند قاچاق سوخت تنها به معنای خروج چند هزار لیتر بنزین یا گازوئیل از کشور است، اما خسارت واقعی بسیار عمیق‌تر از این حرف‌هاست. وقتی سوخت از شبکه رسمی خارج می‌شود، نخستین قربانی آن مردم هستند. کاهش عرضه، فشار بر جایگاه‌ها، افزایش صف‌ها، سخت‌تر شدن مدیریت توزیع و تحمیل هزینه‌های بیشتر به دولت، تنها بخشی از تبعات این چرخه معیوب است. در شرایطی که کشور با فشار‌های اقتصادی و تهدید‌های خارجی روبه‌روست، سوخت دیگر فقط یک فرآورده نفتی نیست؛ بخشی از امنیت اقتصادی کشور است.
همان سوختی که باید چرخ حمل‌ونقل، تولید، کشاورزی، صیادی و خدمات را بچرخاند، اگر به دست قاچاقچی برسد، عملاً علیه منافع ملی استفاده شده‌است. نیروی انتظامی در مناطق مرزی با قاچاقچیان سوخت مبارزه می‌کند و شرکت ملی پالایش و پخش نیز با تدابیر ویژه، نقاط نشت سوخت را شناسایی و مسدود می‌کند. کارت‌های موجود در جایگاه‌ها و سوخت‌گیری با آن بدون محدودیت، یکی از راه‌های قاچاق سوخت بود که اخیراً برای آن تصمیم‌گیری شده‌است. پیوسته انتقاداتی در مورد نحوه استفاده از کارت‌های جایگاه‌ها مطرح بوده و گاهی تخلف یا قصور به پرسنل جایگاه‌ها نسبت داده می‌شد.
از آنجا که مشخص نبود چه کسانی از کارت جایگاه استفاده می‌کنند و امکان پایش آن وجود نداشت، در نهایت مسئولان شرکت‌های تابعه وزارت نفت تصمیم گرفتند روشی برای شناسه‌دار کردن کارت سوخت جایگاه‌ها به کار گیرند. کارشناسان حوزه انرژی با تأکید بر ضرورت ملی این اقدام نظارتی اظهار می‌کنند، کارت‌های اضطرار پمپ‌بنزین‌ها در ابتدا صرفاً برای شرایط خاص و مواردی، چون مفقودی یا جا ماندن کارت مالک خودرو طراحی شده بودند، اما در عمل به ابزاری برای دور زدن نظام سهمیه‌بندی بدل شدند.
به گفته آنها شناسه‌دار کردن این کارت‌ها هیچ خللی در روند سوخت‌گیری اضطراری ایجاد نکرده، بلکه بستری فراهم آورده‌است تا بازرسان و سامانه‌های مرکزی بتوانند هرگونه رفتار غیرمتعارف، تراکنش‌های مشکوک زنجیره‌ای و حجم‌های نامتعارف را در لحظه پایش و متوقف کنند. دیگر هیچ متخلفی نمی‌تواند با تبانی یا استفاده مکرر از نازل‌ها، مخازن جایگاه‌ها را خالی کند. این امر به معنای حفظ ذخایر استراتژیک در پمپ‌بنزین‌ها و جلوگیری از بروز کمبود‌های مقطعی ناشی از قاچاق سوخت در اقصی‌نقاط کشور خواهد بود.
کاهش فروش سوخت در جایگاه‌ها با اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌هابه گفته سخنگوی صنف جایگاه‌داران سوخت، با اجرای این طرح شاهد کاهش فروش جایگاه‌ها هستیم که علت‌های آن در حال بررسی است ولی، چون حق‌العمل جایگاه‌ها با میزان فروش آنالیز و تعیین می‌شود، اکنون با این کاهش در تهران یا در نتیجه اجرای طرح‌ها در سایر استان‌ها به تبع باید میزان حق‌العمل دوباره بازنگری شود. رضا نواز با اشاره به اجرای موفق این طرح می‌افزاید: شکی نیست که در صورت کاهش مشکلات طرح و کاهش مدت زمان سوخت‌گیری برای جلوگیری از صف‌ها، می‌توان به محاسن طرح امیدوار بود.
سخنگوی جایگاه‌داران تأکید می‌کند: یکی از انتقاد‌های مردم کسر هزار تومان برای تخصیص رمز توسط شرکت پرداخت الکترونیک است که در حال پیگیری مجوز‌های احتمالی برای چنین برداشتی و نیز افزایش شرکت‌های پرداخت الکترونیک در جایگاه‌ها و مشارکت در این طرح به منظور ایجاد رقابت و حداقل کاهش معنادار این عدد هستیم.
الزام احراز هویت با کارت بانکی در جایگاه‌هاهمچنین مدیر سامانه هوشمند سوخت در گفت‌و‌گو با رسانه ملی، با تأکید بر اینکه صد‌درصد عرضه خارج از شبکه سوخت از طریق کارت‌های اضطراری انجام می‌شود، می‌گوید: طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های جایگاه‌داران با هدف ایجاد پروفایل اختصاصی برای هر سوخت‌گیری و رصد دقیق متقاضیان کلید خورده‌است تا راه قاچاق سوخت برای همیشه مسدود شود.
عباس باصفا درباره چرایی اجرای طرح جدید در سامانه هوشمند سوخت می‌افزاید: کارت‌های اضطراری در جایگاه‌ها فقط برای رفع مشکل آن دسته از شهروندانی طراحی شده‌است که کارت سوخت شخصی خود را همراه نداشتند، اما استفاده از این کارت‌ها به چنان روندی صعودی دست یافت که اکنون ۴۰ تا ۴۵ درصد کل سوخت‌گیری‌ها در کشور با کارت اضطراری انجام می‌شود.
وی با اشاره به اینکه کارت‌های اضطراری در وضعیت فعلی فاقد هویت مشخص هستند، تأکید می‌کند: شناسایی افرادی که از این کارت‌ها استفاده می‌کنند، در عمل غیرممکن بود، به همین دلیل طرح شناسه‌دار کردن با هدف احراز هویت متقاضیان واقعی طراحی شده است تا از سوءاستفاده‌های احتمالی و خروج سوخت از شبکه توزیع جلوگیری شود. مدیر سامانه هوشمند سوخت در تشریح فرایند اجرایی این طرح می‌گوید: در مدل جدید، هنگامی که فرد به جایگاه سوخت مراجعه می‌کند، احراز هویت از طریق کارت‌های بانکی معتبر انجام خواهد شد؛
در این روش، فرد با کشیدن کارت بانکی خود و انتخاب میزان سوخت مورد نیاز، فرایند سوخت‌گیری را تکمیل می‌کند. باصفا می‌افزاید: نکته حائز اهمیت این است که در این طرح، سهمیه سوخت به مالک خودرو تخصیص داده می‌شود، نه به خودرو؛ تغییری که نسبت به وضعیت فعلی، رویکردی متفاوت و دقیق‌تر برای مدیریت مصرف محسوب می‌شود. استفاده از کارت هدیه در سامانه سوخت ممکن نیستوی با تأکید بر لزوم شفافیت در هویت کاربران، می‌گوید: فرایند سوخت‌گیری با کارت‌های هدیه به دلیل فقدان هویت مشخصِ پشت کارت، امکان‌پذیر نیست و سیستم قادر به شناسایی دارنده آن نخواهد بود.
باصفا درباره هزینه‌های احتمالی برای کاربران یادآور می‌شود: شهروندان برای تخصیص رمز توسط شرکت پرداخت الکترونیک، مبلغ یک هزار تومان پرداخت خواهند کرد. مدیر سامانه هوشمند سوخت با بیان اینکه سامانه به‌صورت لحظه‌ای به‌روزرسانی می‌شود، اظهار می‌دارد: اجرای این طرح به‌صورت آزمایشی از تهران آغاز شده و به‌تدریج در کلانشهر‌ها و سایر نقاط کشور عملیاتی خواهد شد. وی خاطرنشان می‌کند: این طرح هیچ‌گونه محدودیتی برای سوخت‌گیری ایجاد نمی‌کند و به هر میزان که فرد نیاز داشته باشد، سوخت‌رسانی انجام خواهد شد؛
ضمن اینکه تمامی سناریو‌های احتمالی برای تسهیل این فرایند در نظر گرفته شده‌است تا هیچ‌گونه نگرانی برای مردم ایجاد نشود.
منبع: جوان آنلاین
