ترکش های جنگ به بازار پرمصرف ترین میوه آمریکا روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی درباره مسیر رسیدن موز از مزارع آمریکای مرکزی به فروشگاه های ایالات متحده، توضیح داده است که پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران چگونه به یکی از رایج ترین اقلام خوراکی در سبد خانوارهای آمریکایی سرایت کرده است. بالارفتن بهای سوخت، کود و جابه جایی کالا، بخش های گوناگون زنجیره تأمین موز را با افزایش هزینه روبه رو کرده است. این صنعت با وجود انتقال محصول در مسافت های طولانی، به دلیل سود اندک، امکان محدودی برای بالا بردن قیمت نهایی دارد.
افزایش هزینه ها در مراحل مختلف تولید و انتقال جنگ علیه ایران هزینه های مربوط به تولید و رساندن موز به بازار را در چند مرحله افزایش داده است. بر اساس گزارش، بهای گازوئیل کامیون های یخچال دار شرکت دل مونته در آمریکا از شروع جنگ نزدیک به ۷۰ درصد بیشتر شده و در مقطعی از ۶ دلار برای هر گالن نیز فراتر رفته است. هزینه سوخت کشتی ها و سامانه های آبیاری مزارع آمریکای مرکزی و جنوبی هم افزایش یافته است.
افزون بر این، گران تر شدن کودهای شیمیایی، اقلام بسته بندی و مواد مورد استفاده برای مقابله با بیماری های گیاهی اختلال در تنگه هرمز و پیامدهای جهانی نیویورک تایمز می نویسد رفت وآمد کشتی ها در خلیج فارس و تنگه هرمز هنوز به مراتب کمتر از میزان آن پیش از جنگ است. پیش از جنگ، حدود یک سوم کود شیمیایی جهان و یک چهارم نفتی که از راه دریا جابه جا می شد، از این تنگه عبور می کرد. هرچند انتقال نفت از خاورمیانه در مقایسه با برخی مقاطع پیشین جنگ افزایش یافته، قیمت جهانی نفت در هفت ماه گذشته بارها از بشکه ای ۱۰۰ دلار بالاتر رفته است.
هزینه بیشتر انرژی به صنایعی نیز منتقل شده که در نگاه اول پیوند مستقیمی با جنگ ندارند؛ از جمله بخش های تولید و توزیع مواد غذایی. مسیر طولانی و نیازمند حمل ونقل سردخانه ای فرایند انتقال موز به آمریکا نشان می دهد این صنعت تا چه اندازه به سوخت و حمل ونقل یخچال دار وابسته است. بخشی از موز وارداتی دل مونته در مزارع گواتمالا کشت می شود. محصول سپس با کامیون های سردخانه دار مسافتی بیش از ۲۵۰ مایل را تا بندری در ساحل کارائیب طی می کند و با کشتی به بندر گلاستر سیتی در نیوجرسی می رسد. موز باید در سراسر این مسیر در شرایط مناسب نگهداری شود.
پس از رسیدن به مقصد نیز، این میوه در مراکز ویژه و به تدریج رسیده می شود. از همین رو، افزایش بهای سوخت و حمل ونقل، هزینه های چندین بخش از این مسیر را بالا می برد. سود اندک و دشواری افزایش قیمت با آنکه موز پرمصرف ترین میوه در آمریکا طبق این گزارش، میانگین بهای هر پوند موز در آمریکا در ماه اوت حدود ۶۵ سنت بوده و در ده سال گذشته تغییر چشمگیری نداشته است. همچنین حاشیه سود دل مونته از فروش موز در سه ماهه دوم سال جاری میلادی فقط ۲.۳ درصد گزارش شده است.
افزایش مخارج و نگرانی از افت تولید بالارفتن هزینه های کشاورزی ممکن است برخی تولیدکنندگان را به استفاده کمتر از کود و مواد مقابله با بیماری های گیاهی وادار کند؛ اقدامی که می تواند میزان محصول سال آینده را کاهش دهد. شماری از کشاورزان آمریکای مرکزی نیز به دلیل سنگین تر شدن مخارج، کشت موز را متوقف کرده و به تولید محصولاتی مانند آناناس روی آورده اند. میگل آنخل مورالس، تولیدکننده موز در شمال پرو، گفته است هزینه های او در سال جاری ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافته، اما قراردادهای سالانه مانع از آن می شود که به آسانی قیمت فروش را بالا ببرد.
به گفته مورالس، تولید منطقه او از پنج سال پیش تاکنون از ۱۲ کانتینر موز به یک کانتینر کاهش یافته است؛ هرچند بیماری های گیاهی نیز در این روند تأثیر داشته اند. فشار تازه بر صنعتی گرفتار مشکلات قدیمی صنعت موز حتی پیش از آغاز جنگ هم با دشواری هایی مانند تغییرات اقلیمی، تعرفه های تجاری، کمبود رانندگان کامیون و گسترش بیماری های گیاهی روبه رو بود. بیماری پاناما، که عامل آن نوعی قارچ است، در گذشته گونه «گروس میشل» را تقریباً از بازار کنار زد و تولیدکنندگان را به کشت گونه کاوندیش سوق داد؛ گونه ای که تقریباً همه موز مصرفی آمریکا از آن تأمین می شود.
اکنون گونه دیگری از این بیماری، مزارع کاوندیش را در مناطقی از آسیا و آمریکای جنوبی تهدید می کند و ممکن است زمین های آلوده را برای دهه ها از چرخه کشت خارج کند. افزایش هزینه های ناشی از جنگ نیز منابع مالی در دسترس شرکت ها و کشاورزان را برای مقابله با این تهدیدها محدودتر می کند. جمع بندی گزارش نیویورک تایمز نشان می دهد آثار اقتصادی جنگ علیه ایران به بازار نفت و انرژی محدود نمانده و زنجیره تأمین یکی از میوه های ارزان و پرمصرف آمریکا را نیز تحت فشار گذاشته است.
افزایش هزینه سوخت، کود و حمل ونقل در صنعتی با سود اندک، می تواند درآمد کشاورزان را کاهش دهد و تأمین منابع لازم برای مقابله با بیماری های گیاهی را دشوارتر کند.
منبع: نورنیوز
