به گزارش جماران، به نقل از وزارت نیرو، علیرضا جزءقاسمی، رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، در نشست خبری با خبرنگاران حوزه نیرو، با تشریح وضعیت منابع آبی، اقدامات انجام‌شده برای عبور از تابستان، برنامه‌های مدیریت مصرف و پروژه‌های اولویت‌دار آب و فاضلاب، همراهی مردم و رسانه‌ها را در استمرار خدمات‌رسانی و تأمین پایدار آب پایتخت مؤثر دانست. وی با اشاره به تداوم محدودیت منابع آبی استان تهران اظهار کرد: نیاز آبی استان در سال آبی حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب است که باید از محل منابع آب سطحی، در کنار منابع زیرزمینی، تأمین شود.
با این حال، در سال‌های اخیر و در پی تداوم خشکسالی، ذخایر آب سطحی در بسیاری از مقاطع به کمتر از ۵۰۰ میلیون مترمکعب رسیده است. مدیرعامل آبفای استان تهران افزود: سال آبی گذشته را با ذخیره‌ای در حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب آغاز کردیم، اما با مجموعه اقدامات فنی، عملیاتی، فرهنگ‌سازی و همراهی مردم توانستیم تابستان را بدون بروز مشکل جدی در تأمین آب پشت سر بگذاریم. جزءقاسمی با اشاره به وضعیت بارندگی‌ها گفت: میزان بارش استان تهران در سال آبی گذشته، با وجود افزایش حدود ۱۱ درصدی نسبت به سال قبل از آن، همچنان حدود ۳۶ درصد کمتر از میانگین بلندمدت بود؛
بنابراین، بهبود نسبی بارش‌ها به معنای رفع نگرانی درباره منابع آبی استان نیست. وی با تأکید بر ضرورت تداوم مدیریت مصرف افزود: هرچند وضعیت ذخایر سد‌ها در مقایسه با سال گذشته بهبود یافته، میزان بارش‌ها و شرایط منابع تأمین همچنان ضرورت اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف و توسعه زیرساخت‌ها را نشان می‌دهد.
مدیرعامل آبفای استان تهران درباره آسیب‌های واردشده به تأسیسات این شرکت در جریان جنگ تحمیلی سوم نیز گفت: بیش از ۲۰۰ نقطه از تأسیسات اصلی آب و فاضلاب استان آسیب دید که با بسیج امکانات و تلاش نیرو‌های عملیاتی، این تأسیسات طی حدود یک هفته تا ۱۰ روز به مدار بازگشتند و از بروز اختلال گسترده در تأمین آب جلوگیری شد. جزءقاسمی با اشاره به برنامه‌های شرکت برای سال آبی جدید اظهار کرد: برنامه‌های آبفای استان تهران در سه محور مدیریت تأمین، مدیریت توزیع و مدیریت تقاضا دنبال می‌شود.
در بخش تأمین، اجرای پروژه‌های زیرساختی و افزایش تاب‌آوری منابع و تأسیسات، در حوزه توزیع، تکمیل رینگ‌های آبرسانی و مدیریت هوشمند فشار شبکه و در بخش تقاضا، کاهش مصرف و توسعه استفاده از تجهیزات کاهنده در اولویت قرار دارد. وی افزود: از اواخر سال گذشته، مدیریت فشار شبکه به‌صورت هوشمند بازنگری شده است و در تابستان امسال، هیچ نقطه‌ای از شبکه به دلیل اجرای این برنامه با قطع آب مواجه نشد. هدف این است که با توسعه سامانه‌های هوشمند، فشار شبکه در طول شبانه‌روز متعادل بماند و شهروندان با قطعی یا افت فشار آزاردهنده مواجه نشوند.
مدیرعامل آبفای استان تهران تکمیل رینگ‌های آبرسانی، به‌ویژه بخش‌های باقی‌مانده رینگ‌های غربی و شمالی، را از اولویت‌های امسال برشمرد و گفت: تکمیل این مسیرها امکان جابه‌جایی بهتر آب میان مناطق مختلف شهر را فراهم می‌کند و با توجه به تفاوت شرایط ذخایر سد‌های شرق و غرب تهران، نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری شبکه دارد. جزءقاسمی با اشاره به تغییر ترکیب منابع تأمین آب تهران گفت: در سال‌های گذشته، با تشدید خشکسالی و کاهش منابع آب سطحی، سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب تهران در مقاطعی به حدود ۵۰ درصد رسید، اما اکنون این سهم به حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.
وی افزود: برنامه شرکت این است که در نیمه دوم سال نیز سهم منابع زیرزمینی کاهش یابد و به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد نزدیک شود تا فشار بر آبخوان‌ها کمتر شود. مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: برداشت از منابع زیرزمینی تنها به شرکت آب و فاضلاب محدود نمی‌شود و بخش‌هایی مانند کشاورزی، صنایع و آبیاری فضای سبز نیز از این منابع استفاده می‌کنند. با این حال، آبفا در حوزه مسئولیت خود کاهش برداشت از منابع زیرزمینی را دنبال می‌کند.
جزءقاسمی کیفیت آب شرب را خط قرمز شرکت آب و فاضلاب استان تهران دانست و گفت: بیش از ۲۵ آزمایشگاه وابسته به مجموعه‌های آب و فاضلاب در کنترل کیفیت آب مشارکت دارند و دانشگاه‌های علوم پزشکی و شبکه‌های بهداشت نیز به‌صورت مستقل بر این موضوع نظارت می‌کنند. وی افزود: سالانه حدود دو میلیون آزمایش در حوزه آب در استان تهران انجام می‌شود تا سلامت آب شرب در مراحل مختلف تأمین و توزیع ارزیابی شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت کیفیت آب در مناطق جنوبی و شرقی تهران تصریح کرد: هیچ منطقه‌ای به‌طور کامل از آب زیرزمینی یا آب سطحی تغذیه نمی‌شود و منابع مختلف در شبکه توزیع با یکدیگر ترکیب می‌شوند. تکمیل رینگ‌های آبرسانی نیز می‌تواند امکان توزیع و اختلاط بهتر آب در مناطق مختلف را فراهم کند.
جزءقاسمی تکمیل پروژه‌های تصفیه فاضلاب را از مهم‌ترین برنامه‌های زیرساختی امسال عنوان کرد و گفت: فاز‌های هفت و هشت تصفیه‌خانه جنوب تهران، تصفیه‌خانه پرند، ارتقای تصفیه‌خانه شهرک غرب و تصفیه‌خانه رودهن از طرح‌های مهمی هستند که برای تکمیل و بهره‌برداری آنها برنامه‌ریزی شده است. وی افزود: ظرفیت مجموع پروژه‌های اعلام‌شده ۱۱۸ میلیون مترمکعب در سال است و این طرح‌ها با پیشرفت فیزیکی بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد، مراحل پایانی اجرا را طی می‌کنند. سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای این پروژه‌ها نیز حدود ۲۶ همت اعلام شده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت شبکه فاضلاب اظهار کرد: پوشش شبکه فاضلاب تهران حدود ۹۵ درصد است و با تکمیل طرح‌های تصفیه‌خانه‌ای، ظرفیت تصفیه نیز به حدود ۸۰ درصد نزدیک می‌شود. وی ادامه داد: در حال حاضر، سالانه حدود ۵۸۸ میلیون مترمکعب پساب در استان تهران تولید می‌شود و با بهره‌برداری از پروژه‌های جدید، ۱۱۸ میلیون مترمکعب دیگر به ظرفیت سالانه افزوده خواهد شد. توسعه استفاده از پساب می‌تواند نیاز بخش‌های مختلف را تأمین و فشار بر منابع آب خام را کاهش دهد.
جزءقاسمی با اشاره به ظرفیت تأمین پساب برای صنایع گفت: برای بخش صنعت، ظرفیت تخصیص حدود ۱۷۰ میلیون مترمکعب در نظر گرفته شده، در حالی که نیاز صنایع استان تهران در مجموع حدود ۳۱۴ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود. وی افزود: شرکت آب و فاضلاب آمادگی دارد نیاز صنایع و فضای سبز را از محل آب بازیافتی تأمین کند. بر اساس الزامات قانونی برنامه هفتم توسعه نیز صنایع مشمول باید به‌تدریج استفاده از پساب را جایگزین منابع آب خام کنند.
مدیرعامل آبفای استان تهران درباره قیمت پساب توضیح داد: قیمت نهایی به شرایط تصفیه‌خانه، میزان سرمایه‌گذاری، قدمت تأسیسات و هزینه‌های تصفیه بستگی دارد و بر اساس این عوامل متفاوت است. قیمت‌های اعلامی برای هر مترمکعب پساب، بسته به شرایط، از حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان آغاز می‌شود و در برخی موارد به ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان می‌رسد.
جزءقاسمی با اشاره به شرایط مالی شرکت آب و فاضلاب استان تهران اظهار کرد: در شرایطی که اعتبارات عمرانی کاهش یافته و هزینه‌های اجرایی افزایش پیدا کرده است، اجرای پروژه‌های ضروری با اتکا به منابع داخلی، تسهیلات بانکی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی دنبال می‌شود. وی افزود: کاهش درآمد شرکت از محل فروش آب در سال گذشته حدود ۷.۶ همت بود و در شش ماه نخست امسال نیز فشار مالی ناشی از افت فروش و افزایش هزینه‌ها ادامه داشته است. هزینه‌های شرکت در این دوره نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۸۸ درصد افزایش یافته است.
مدیرعامل آبفای استان تهران با بیان اینکه برای پیشبرد طرح‌های اولویت‌دار تا پایان سال حدود پنج همت منابع مالی مورد نیاز است، گفت: بخشی از منابع مورد نیاز پروژه‌های تصفیه‌خانه جنوب تهران و پرند از طریق تسهیلات بانکی تأمین شده و برای سایر طرح‌ها نیز اقدامات تأمین مالی ادامه دارد. وی همچنین با اشاره به فاصله قیمت تمام‌شده آب و تعرفه دریافتی از مشترکان اظهار کرد: قیمت تمام‌شده هر مترمکعب آب برای شرکت حدود ۸۸ هزار تومان است، در حالی که متوسط دریافتی از مشترکان حدود ۱۱ هزار تومان به ازای هر مترمکعب برآورد می‌شود.
این فاصله، در کنار افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد ناشی از افت مصرف، فشار مالی قابل‌توجهی بر شرکت وارد می‌کند. جزءقاسمی میزان آب بدون درآمد در تهران را حدود ۲۲ درصد اعلام کرد و گفت: این شاخص شامل هدررفت ظاهری، هدررفت واقعی و مصارف مجاز در فرایند‌های عملیاتی است. بخشی از هدررفت ظاهری به انشعابات غیرمجاز و خطا‌های اندازه‌گیری مربوط می‌شود و بخش دیگری ناشی از نشت آب و فرسودگی تأسیسات است.
وی با اشاره به طول حدود ۲۰ هزار کیلومتری شبکه و خطوط انتقال آب تهران افزود: مدیریت چنین شبکه گسترده‌ای، با توجه به اختلاف ارتفاع بیش از ۹۰۰ متری در محدوده شهر، به تجهیزات هوشمند و سامانه‌های دقیق پایش فشار نیاز دارد. مدیرعامل آبفای استان تهران از استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای نشت‌یابی، پایش فشار، کنترل هوشمند شبکه و بومی‌سازی تجهیزات خبر داد و گفت: توسعه فناوری‌های داخلی در شرایط محدودیت تأمین برخی تجهیزات از خارج کشور اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وی همچنین از سفارش بیش از ۱۳۰ شیر ویژه برای مخازن اضطراری آب خبر داد که به گفته او، در شرایط خاص از جمله وقوع زلزله، به‌صورت خودکار عمل می‌کنند و به حفظ ذخیره آب مخازن کمک می‌کنند. جزءقاسمی در ادامه از بازسازی حدود ۲۱۰ کیلومتر شبکه فرسوده آب در شهر تهران طی سال گذشته خبر داد و تأکید کرد: اصلاح شبکه، توسعه سامانه‌های هوشمند و مدیریت فشار با هدف کاهش هدررفت و افزایش پایداری خدمات ادامه خواهد یافت.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به برنامه‌های مدیریت تقاضا گفت: نصب تجهیزات کاهنده مصرف در ساختمان‌های اداری، مدارس، مساجد و سایر مراکز غیرخانگی از جمله اقدامات شرکت برای کاهش مصرف آب است. وی افزود: در شش ماه نخست سال جاری، تجهیزات کاهنده برای حدود ۴۰۰ هزار واحد نصب شده و مجموع واحد‌های تحت پوشش این برنامه به حدود ۷۰۰ هزار واحد رسیده است. بسته به نوع تجهیزات و شرایط مصرف، استفاده از این وسایل می‌تواند حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد مصرف آب را کاهش دهد.
جزءقاسمی آموزش و فرهنگ‌سازی را نیز از ارکان مدیریت مصرف دانست و گفت: دانش‌آموزان از مهم‌ترین گروه‌های هدف هستند، زیرا آموزش آنها می‌تواند به انتقال فرهنگ مصرف صحیح به خانواده‌ها کمک کند. برنامه‌هایی مانند زنگ آب، آموزش‌های مدرسه‌ای و فعالیت همیاران آب با همکاری آموزش‌وپرورش دنبال می‌شود. وی افزود: برای مشترکان پرمصرف و بد‌مصرف نیز علاوه بر اطلاع‌رسانی و اقدامات تعرفه‌ای، محدودیت‌های کنترلی در نظر گرفته شده است و در مواردی که مصرف بالا ادامه داشته باشد، محدودیت‌های قانونی و عملیاتی ممکن است اعمال شود.
جزءقاسمی با اشاره به اقدامات پیشگیرانه برای بارش‌های شدید احتمالی اظهار کرد: شبکه‌های فاضلاب بازبینی و شست‌وشو شده‌اند، مسیر‌های حساس شناسایی و کانال‌های ورودی و خروجی تصفیه‌خانه‌ها لایروبی شده‌اند. همچنین مانور‌هایی برای ارزیابی آمادگی تجهیزات و نیرو‌های عملیاتی برگزار شده است. وی افزود: بارش‌های سیل‌آسا ممکن است کدورت آب ورودی به تصفیه‌خانه‌ها را افزایش دهند؛ از این رو، مواد مورد نیاز برای تصفیه و گندزدایی و تمهیدات مربوط به تجهیزات، پمپ‌ها، ماشین‌آلات و برق پشتیبان پیش‌بینی شده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: برنامه‌ریزی شرکت صرفاً بر مبنای پیش‌بینی بارش‌ها انجام نمی‌شود و اقدامات مدیریت تأمین، توزیع و تقاضا برای آمادگی در برابر شرایط مختلف ادامه دارد. وی همچنین امنیت سایبری را از موضوعات مهم حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی آب و فاضلاب دانست و گفت: سامانه‌های حساس کنترلی به‌صورت مجزا از اینترنت عمومی فعالیت می‌کنند و دسترسی بیرونی به آنها محدود شده است. با وجود حملات سایبری در دوره اخیر، به گفته وی، اختلال مؤثری در فعالیت سامانه‌های حساس شرکت ایجاد نشد.
جزءقاسمی انشعابات غیرمجاز را از چالش‌های مستمر شرکت آب و فاضلاب دانست و گفت: این مسئله به‌ویژه در شهر‌های اطراف تهران و مناطق حاشیه‌ای مشاهده می‌شود. بخشی از انشعابات پس از طی مراحل قانونی به انشعاب مجاز تبدیل می‌شوند و بخشی نیز قطع می‌شوند، اما ادامه ساخت‌وساز‌های خارج از محدوده‌های مصوب موجب تداوم این مشکل شده است. وی افزود: برخورد مؤثر با این مسئله صرفاً از طریق اقدامات شرکت آب و فاضلاب امکان‌پذیر نیست و به همکاری دستگاه‌های مسئول در حوزه ساخت‌وساز، مدیریت شهری و نظارت بر محدوده‌های قانونی نیاز دارد.
مدیرعامل آبفای استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره امکان استفاده از قنات‌های قدیمی تهران اظهار کرد: مطالعاتی برای بررسی کیفیت و امکان بهره‌برداری از آب ۱۸ رشته قنات انجام شد، اما بیشتر این قنات‌ها به دلیل تخریب مسیرها، تغییرات ناشی از ساخت‌وساز یا مشکلات کیفی، قابلیت اتکا برای تأمین آب شرب نداشتند. جزءقاسمی در پایان نشست با قدردانی از همراهی شهروندان و رسانه‌ها گفت: عبور از تابستان گذشته بدون بروز مشکل جدی در تأمین آب، حاصل مجموعه اقدامات فنی و عملیاتی، مدیریت شبکه و همراهی مردم بود.
وی تأکید کرد: با وجود محدودیت منابع آبی، کاهش بارش‌ها و فشار‌های مالی، اجرای پروژه‌های تأمین و توزیع آب، تکمیل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و ادامه برنامه‌های مدیریت مصرف در دستور کار قرار دارد. مدیرعامل آبفای استان تهران ابراز امیدواری کرد با تداوم همکاری مردم، رسانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، تأمین پایدار آب استان ادامه یابد و پروژه‌های اولویت‌دار آب و فاضلاب تا پایان سال به نتایج پیش‌بینی‌شده برسند.
منبع: جماران
