جوان آنلاین: نزدیک به ۵ میلیون موتورسیکلت در تهران تردد می‌کنند، وسیله‌هایی که برای بسیاری از شهروندان ابزار کار و راهی سریع برای عبور از ترافیک‌اند، اما استفاده نادرست از آنها به یکی از چالش‌های جدی ایمنی و نظم شهری تبدیل شده‌است.
ثبت بیش از ۲۳هزار تصادف موتورسیکلت‌سواران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ و تداوم تخلف‌هایی مانند عبور از چراغ قرمز، حرکت در پیاده‌رو و ورود به مسیر‌های ممنوع، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا با وجود طرح‌های متعدد پلیس، وضعیت همچنان نگران‌کننده است و چه نهاد‌هایی باید برای تغییر آن وارد میدان شوند؟تهران دیگر نمی‌تواند مسئله موتورسیکلت‌ها را صرفاً موضوعی مربوط به تخلفات رانندگی بداند.
وقتی پیادهروها در معرض تردد موتورسیکلت قرار می‌گیرند، خطوط ویژه وسایل حمل‌ونقل عمومی اشغال می‌شوند و عبور از چراغ قرمز یا حرکت در خلاف جهت به رفتاری تکرارشونده تبدیل می‌شود، مسئله به موضوعی مرتبط با امنیت عمومی، حقوق شهروندی و کیفیت مدیریت شهری تبدیل می‌شود. بر اساس اعلام سردار سید ابوالفضل موسوی‌پور، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ، نزدیک به ۵ میلیون موتورسیکلت در پایتخت وجود دارد و شمار آنها از خودرو‌ها پیشی گرفته‌است.
چنین حجمی از تردد، در شهری با معابر پرتراکم و محدودیت‌های گسترده ترافیکی، مدیریت رفت‌وآمد را دشوارتر می‌کند، به‌ویژه هنگامی که بخشی از کاربران این وسیله نقلیه، قواعد مشترک استفاده از خیابان را رعایت نمی‌کنند.
آمار تصادف‌ها آمار اعلام‌شده از سوی رئیس پلیس راهور درباره نیمه نخست سال ۱۴۰۵، ابعاد مسئله را روشن‌تر می‌کند. در این مدت، ۲۳ هزار و ۱۷۸ فقره تصادف مرتبط با موتورسیکلت‌سواران در تهران ثبت شده‌است. بر اساس همین گزارش، ۱۷۸ نفر جان باخته‌اند، ۹ هزار و ۸۶ مورد تصادف جرحی و ۱۳ هزار و ۹۱۴ مورد تصادف خسارتی به ثبت رسیده‌است. رئیس پلیس راهور تهران بزرگ همچنین اعلام کرده است موتورسواران ۴۸ درصد از تصادفات فوتی و ۵۷ درصد از تصادفات جرحی پایتخت را به خود اختصاص داده‌اند. به گفته او، ضربه به سر و استفاده نکردن از کلاه ایمنی از عوامل مهم مرگ در این حوادث است.
چرا طرح‌های پلیس به‌تنهایی کافی نیست؟پلیس راهور برای کنترل تخلفات موتورسواران طرح‌های مختلفی اجرا کرده و مطابق اعلام این نهاد، برخی تخلفات مشمول توقیف موتورسیکلت نیز می‌شوند. با این حال، تداوم رفتار‌های پرخطر نشان می‌دهد که اجرای طرح‌های مقطعی، به‌تنهایی برای حل مسئله کافی نیست. البته این وضعیت لزوماً به معنای بی‌اثر بودن تمام اقدامات پلیس نیست، برای ارزیابی دقیق عملکرد طرح‌ها باید میزان تخلفات پیش و پس از اجرا، تکرار تخلف از سوی افراد برخوردشده و تغییر آمار تصادف‌ها بررسی شود.
با این حال، استمرار تخلفات آشکار در معابر، ضرورت بازنگری در شیوه‌های کنترل و نظارت را برجسته می‌کند. پلیس مسئول اجرای قانون و برخورد با متخلفان است، اما نمی‌تواند به‌تنهایی تمام عوامل شکل‌دهنده این وضعیت را اصلاح کند. مدیریت شهری، نهاد‌های مسئول حمل‌ونقل، دستگاه‌های مرتبط با آموزش و فرهنگ‌سازی و مراجع مسئول اصلاح و اجرای مقررات نیز باید سهم خود را در کاهش تخلفات ایفا کنند. برای مثال، نظارت هوشمند بر تخلفات، شناسایی پلاک‌های مخدوش، کنترل هدفمند مسیر‌های پرتخلف و پیگیری مؤثر تخلفات تکراری می‌تواند احتمال گریز از قانون را کاهش دهد.
در کنار آن، ایمن‌سازی پیادهروها، جلوگیری از دسترسی موتورسیکلت‌ها به مسیر‌های مخصوص عابران و بررسی نقاط پرخطر شهر باید در دستور کار مدیریت شهری قرار گیرد. معیشت مجوز قانون‌گریزی نیست‌نمی‌توان نقش موتورسیکلت را در زندگی اقتصادی شهروندان نادیده گرفت. بسیاری از راکبان برای رفت‌وآمد روزانه یا تأمین درآمد خانواده به این وسیله وابسته‌اند. برخورد با تخلفات نیز باید به‌گونه‌ای اجرا شود که ضمن حفظ اقتدار قانون، حقوق قانونی افراد و ضرورت‌های معیشتی آنان نادیده گرفته نشود.
اما وابستگی اقتصادی به موتورسیکلت، مجوز عبور از چراغ قرمز، حرکت در پیاده‌رو، پوشاندن پلاک یا به خطر انداختن جان دیگران نیست. حمایت از معیشت موتورسواران و برخورد با رفتار‌های پرخطر، دو هدف متضاد نیستند. می‌توان با آموزش، تسهیل دسترسی به کلاه ایمنی استاندارد و فراهم کردن امکان استفاده ایمن‌تر از موتورسیکلت، در کنار اجرای مقررات، از آسیب‌های انسانی و اقتصادی کاست. از برخورد مقطعی تا برنامه‌ای پایدارتهران برای سامان‌دهی تردد موتورسیکلت‌ها به برنامه‌ای مستمر نیاز دارد، برنامه‌ای که اجرای قانون را به عملیات مقطعی و واکنش پس از وقوع حادثه محدود نکند.
تعیین نقاط پرخطر، انتشار منظم آمار تخلفات و تصادف‌ها، سنجش نتیجه طرح‌های پلیس و پاسخ‌گویی نهاد‌های مسئول می‌تواند مشخص کند کدام اقدامات مؤثر بوده و کدام سیاست‌ها به اصلاح نیاز دارند. مسئله اصلی، صرفاً شمار موتورسیکلت‌های تهران نیست، بلکه شیوه استفاده از آنها و توان مجموعه مدیریت شهری برای تضمین رعایت قواعد مشترک است. تا زمانی که تخلف برای برخی راکبان کم‌هزینه باشد و نظارت نتواند رفتار‌های تکرارشونده را مهار کند، اجرای طرح‌های تازه نیز ممکن است تنها به کاهش موقت تخلفات بینجامد.
بازگرداندن نظم به خیابان‌های تهران، نه فقط وظیفه پلیس، بلکه مسئولیتی مشترک میان نهاد‌های اجرایی و شهروندان است. هدف نهایی نیز محدود کردن بی‌دلیل استفاده از موتورسیکلت نیست، هدف آن است که هیچ‌کس برای رسیدن سریع‌تر به مقصد، حق امنیت و آرامش دیگران را نادیده نگیرد.
منبع: جوان آنلاین
