به گزارش جماران، در یک تغییر شدید از سیاست ایالات متحده که در جریان جنگ اوکراین و روسیه تقریباً پنج سال پیش، به دنبال اعمال تحریم‌ها علیه مسکو و کاهش درآمدهای انرژی روسیه بود، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از توافق با همتای خود ولادیمیر پوتین برای عرضه مقادیر زیادی دیزل روسی به بازارهای ایالات متحده و جهان خبر داد.
ترامپ این توافق را به عنوان راه حلی برای مشکل قیمت بالای سوخت ناشی از جنگ آمریکا علیه ایران، به ویژه قبل از انتخابات میان دوره‌ای ماه آینده، تبلیغ می‌کند، اما اوکراین نگران است که این اعلام، موضع مذاکره‌اش را تضعیف کند، ضمن اینکه با حمایت سیاسی و مالی از روسیه، به طولانی شدن جنگ کمک کند. اعلام غافلگیرکننده ترامپ پس از آن صورت می‌گیرد که او ماه گذشته قانونی را امضا کرد که تحریم‌های گسترده‌ای را علیه روسیه با هدف محدود کردن اقتصاد این کشور در بخش انرژی، از جمله سایر حوزه‌هایی که به جنگ آن با اوکراین دامن می‌زند، اعمال می‌کند.
رئیس جمهور آمریکا این توافق را در حالی اعلام کرد که استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان او، در میامی با مقامات اوکراینی دیدار می‌کردند تا درباره پیشنهادی برای پایان دادن به جنگ بین کیف و مسکو گفتگو کنند. ماهیت توافق چیست؟ عصر جمعه، ترامپ اعلام کرد که رئیس جمهور روسیه پس از «گفتگوی بسیار سازنده‌ای» متعهد شده است که میلیون‌ها تن گازوئیل را طی چند ماه به بازار عرضه کند. طبق پست توییتری ترامپ، روسیه به شرح زیر گازوئیل را به بازارهای آمریکا و جهان عرضه خواهد کرد: بیش از ۳۰۰۰۰۰ تن فوراً. ۵۰۰۰۰۰ تن در ماه نوامبر. پس از آن، یک میلیون تن دیگر.
ترامپ خاطرنشان کرد که روسیه همچنین بسته به وضعیت پالایشگاه‌های خود، به سرعت و در مدت کوتاهی ۳ میلیون تن دیگر نیز تولید خواهد کرد. پس از اعلام ترامپ، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده اعلام کرد که تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه را لغو خواهد کرد تا امکان عرضه گازوئیل به بازار جهانی فراهم شود و به تولیدکنندگان انرژی روسیه مجوز فروش سوخت گازوئیل تا آوریل ۲۰۲۷ را صادر کرد.
این جدیدترین مجوزی است که وزارت خزانه‌داری در مورد محموله‌های سوخت روسیه از زمان شروع جنگ علیه ایران صادر کرده است، اما اولین مجوزی است که تحریم‌های مربوط به گازوئیل را برای دوره‌ای فراتر از دوره تنفس ۳۰ روزه معمول از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ کاهش می‌دهد. به گزارش آسوشیتدپرس، این مجوزها تأیید می‌کنند که چگونه پیامدهای جنگ در ایران، توانایی مسکو را برای سودآوری از صادرات انرژی خود تقویت کرده است.
اما این توافق همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، زیرا کاخ سفید به سوالاتی در مورد اینکه چه کسی هزینه گازوئیل روسیه را پرداخت خواهد کرد یا چه زمانی در دسترس خواهد بود، پاسخی نداده است. چرا ترامپ حالا با این توافق موافقت کرد؟ این توافق در زمانی حاصل می‌شود که دولت ترامپ به دلیل افزایش قیمت گازوئیل در ایالات متحده، همزمان با پیامدهای جنگ علیه ایران و اختلال در بازارهای انرژی، با فشار روبرو است.
طبق اعلام انجمن اتومبیل آمریکا (AAA)، میانگین قیمت هر گالن گازوئیل در پمپ بنزین‌های ایالات متحده به 6.28 دلار رسیده است که نسبت به 3.68 دلار در سال گذشته افزایش یافته است. رئیس جمهور آمریکا آگاه است که افزایش قیمت سوخت، پیش از انتخابات میان دوره‌ای مهم در ۳ نوامبر، یکی از دلایل اصلی نارضایتی رأی‌دهندگان است. حزب جمهوری‌خواه نگران از دست دادن کنترل کنگره در این انتخابات است. ترامپ هنگام اعلام این توافق گفت: «قیمت گازوئیل برای آمریکایی‌ها، و در واقع کل جهان، به سرعت و با نرخ‌های بی‌سابقه‌ای کاهش خواهد یافت!
ارائه قیمت‌های پایین‌تر برای آمریکایی‌ها، به ویژه کشاورزان، دامداران و کامیون‌داران بزرگ ما، اولویت اصلی من است.» با این حال، کارشناسان با توجه به اینکه مقادیر اضافی در مقایسه با میزان مصرف جهانی محدود است، در مورد توانایی عرضه‌های اعلام شده برای کاهش قابل توجه قیمت‌ها تردید دارند. روسیه چه سودی می‌برد؟ این توافق برای مسکو یک دستاورد اقتصادی و سیاسی محسوب می‌شود، زیرا به آن اجازه می‌دهد تا بخشی از توانایی خود را برای صادرات محصولات انرژی خود بازیابد و نشان دهنده تمایل واشنگتن برای تعامل تجاری با آن قبل از پایان جنگ است.
روسیه، یکی از تامین‌کنندگان اصلی گازوئیل به سایر نقاط جهان، هفته گذشته ممنوعیت صادرات گازوئیل خود را تا پایان اکتبر تمدید کرد و دلیل آن را دشواری در تامین تقاضای داخلی در بحبوحه حملات سنگین اوکراین به پالایشگاه‌های نفت و سایر تاسیسات سوخت اعلام کرد، در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد تولید گازوئیل این کشور حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. با وجود اینکه روسیه بدترین بحران بنزین خود را در دهه‌های اخیر تجربه می‌کند و بسیاری از پمپ بنزین‌ها در مسکو و سایر نقاط کشور قادر به پاسخگویی به تقاضا نیستند، این کشور با مازاد گازوئیل مواجه است.
نیویورک تایمز معتقد است که بازگشت گازوئیل روسیه به بازارهای بین‌المللی، پیروزی برای پوتین، رئیس جمهور روسیه است که سال‌هاست به دنبال شکستن انزوای تحمیل شده توسط تحریم‌های ایالات متحده بر بخش انرژی روسیه است. رئیس جمهور روسیه آمادگی کشورش را برای عرضه نفت و فرآورده‌های نفتی به بازارهای ایالات متحده و کل جهان تأیید کرد. وی افزود: ورود نفت روسیه به بازارهای آمریکا پیامدهای مثبتی برای اقتصاد جهانی خواهد داشت.
و این فقط مربوط به جنبه اقتصادی نیست، همانطور که کرملین در بیانیه‌ای اعلام کرد پوتین و ترامپ توافق کردند که به تماس‌ها و همکاری‌های شخصی بین نهادها و سازمان‌های اطلاعاتی دو کشور ادامه دهند. این بیانیه می افزاید که تماس تلفنی رئیس جمهور روسیه و همتای آمریکایی او بر چشم انداز حل بحران اوکراین متمرکز بود و به موضوع ایران نیز پرداخته شد که می تواند موضع روسیه را تقویت کند. واکنش‌ها در آمریکا چه بود؟
این توافق در داخل ایالات متحده مورد استقبال قرار نگرفت، زیرا قانون‌گذاران از آن انتقاد کردند و آن را تضعیف‌کننده قانونی دانستند که ماه گذشته توسط ترامپ امضا شد و هدف آن قطع درآمد و بودجه روسیه برای جنگ این کشور بود. این قانون تحریم‌هایی را علیه مقامات، بانک‌ها و ناوگان نفتکش‌های روسیه اعمال می‌کند و هرگونه سرمایه‌گذاری جدید ایالات متحده در روسیه و معاملات با بدهی‌های دولتی را ممنوع می‌کند.
چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنا، سناتور جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی و سناتور الیزابت وارن، عضو ارشد دموکرات کمیته بانکداری، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند: «اعلام ترامپ نشان‌دهنده خیانت به اوکراین، متحدان اروپایی و امنیت ملی ایالات متحده است.» این بیانیه افزود: دیگر بس است. رئیس جمهور باید به جای تأمین مالی ماشین جنگی روسیه، جنگ خود با ایران را پایان دهد.
سناتور ریچارد بلومنتال، از اعضای دموکرات کنگره و از حامیان طرح تحریم‌های روسیه، خاطرنشان کرد که این توافق با اراده دو حزبی کنگره برای تصویب قانونی با هدف قطع درآمد روسیه و محدود کردن خرید نفت و گاز از این کشور در تضاد است. دان بیکن، نماینده جمهوری‌خواه نبراسکا، اظهار داشت: «حمایت از اقتصاد جنگی پوتین از نظر اخلاقی اشتباه است، در حالی که او از آن پول برای بمباران شهرها استفاده می‌کند. سیاست‌های رئیس جمهور در قبال روسیه و اوکراین در حال شکست است.» چرا کی یف نگران این توافق است؟
این توافق خشم ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین را برانگیخت و او این تصمیم را «کاملاً بد، ناعادلانه و غیرمنصفانه» و «سرمایه‌گذاری در جنگی که باید پایان یابد» توصیف کرد.
زلنسکی در پلتفرم X نوشت: «هدایایی که به پوتین داده می‌شود، صلح یا هیچ فایده‌ای برای جهان متمدن نخواهد داشت.» او افزود: «به نفع روسیه است که اجازه دهد بیشتر بکشد، جنگ را برای مدت طولانی‌تری ادامه دهد، احترام کمتری برای آمریکا قائل شود و خسارات و آسیب‌های بیشتری به جهان وارد کند.» نگرانی‌های کی یف این است که درآمدهای حاصل از صادرات انرژی می‌تواند به مسکو در ادامه تأمین مالی جنگ کمک کند، آن هم در زمانی که اوکراین در تلاش است با هدف قرار دادن پالایشگاه‌های نفت و تأسیسات انرژی، توانایی‌های روسیه را کاهش دهد.
روزنامه گاردین اشاره می‌کند که این تحولات اخیر منجر به وخامت بیشتر روابط زلنسکی با دولت ترامپ خواهد شد. آیا این موضوع بر مذاکرات تأثیر خواهد گذاشت؟ این توافق همزمان با تلاش‌هایی در ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین صورت گرفته است، چرا که نمایندگان ترامپ با مذاکره‌کنندگان اوکراینی در میامی، با مشارکت طرف‌های اروپایی، دیدار کردند تا در مورد «ایده‌های جدید» برای حل و فصل این درگیری گفتگو کنند.
اما زلنسکی، طبق بیانیه‌ای که توسط سفارت اوکراین در واشنگتن منتشر شد، معتقد بود که از مذاکره‌کنندگان اوکراینی به عنوان «پوششی» برای پیشبرد توافق با مسکو استفاده شده است. ترامپ اخیراً از اوکراین به خاطر حمله به پالایشگاه‌های دیزل روسیه انتقاد کرد و از زلنسکی خواست تا اهداف جایگزین را انتخاب کند. اما رئیس جمهور اوکراین این درخواست را رد کرد، مگر اینکه روسیه طرح متقابل کاهش تنش را بپذیرد که بر اساس آن مسکو حملات خود به زیرساخت‌های انرژی اوکراین را متوقف کند. آیا واقعاً به کاهش قیمت گازوئیل کمک خواهد کرد؟
تحلیلگران تردید دارند که مقادیر اعلام شده برای ایجاد تغییر قابل توجه در قیمت‌ها کافی باشد. نیویورک تایمز به نقل از کارشناسان تخمین زد که عرضه بالقوه در مقایسه با میزان تقاضای جهانی برای دیزل محدود است، زیرا جهان روزانه حدود 30 میلیون بشکه گازوئیل و سوخت‌های مرتبط می‌سوزاند. تحلیلگران همچنین هشدار می‌دهند که تغییر مسیر محموله‌های روسیه به بازار آمریکا می‌تواند سایر خریداران را از آنها محروم کند، بدون اینکه عرضه جهانی را به همان میزان افزایش دهد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مایکل لینچ از بنیاد تحقیقات سیاست انرژی می‌نویسد: «اگر ما از روسیه گازوئیل تهیه کنیم، اساساً به این معنی است که مشتریان فعلی آن آن را دریافت نخواهند کرد و باید به جای دیگری بروند و این اساساً قیمت را در سطح فعلی خود نگه می‌دارد.»
منبع: جماران
