باشگاه خبرنگاران جوان – ترکیه هم به جمع کشور‌هایی که استفاده از شبکه‌های اجتماعی را برای کودکان محدود یا ممنوع کرده‌اند، پیوست. این کشور برای اجرای ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۵سال، سازوکاری مبتنی بر احراز سن از طریق سامانه هویت دیجیتال دولت طراحی کرده است. به این ترتیب، فقط اعلام سن توسط کاربر کافی نخواهد بود و شبکه‌های اجتماعی باید سن او را از طریق یک گواهی دیجیتال تأیید کنند. قانون اصلی در آوریل۲۰۲۶ تصویب وآیین‌نامه اجرایی آن دیروز، ۱۸مهر۱۴۰۵ منتشر شد. این مقررات از اول نوامبر۲۰۲۶ (۱۰ آبان) اجرایی می‌شود.
سازوکار اجرای ممنوعیت چگونه است؟
احراز سن با سامانه دولت الکترونیککاربر هنگام ایجاد حساب در اینستاگرام، تیک‌تاک و دیگر شبکه‌های مشمول مقررات باید از طریق سامانه دولت الکترونیک ترکیه، گواهی تأیید سن دریافت کند. صدور گواهی دیجیتال دولت یک شناسه دیجیتال صادر می‌کند که صرفا نشان می‌دهد کاربر زیر ۱۵سال، بین ۱۵تا ۱۷سال یا دست‌کم ۱۸سال دارد. نام، تاریخ تولد و سایر مشخصات شناسایی نباید در این گواهی به پلتفرم منتقل شود. جلوگیری از ایجاد حساب برای کودکان زیر ۱۵سالاگر گواهی نشان دهد کاربر هنوز ۱۵ساله نشده است، شبکه اجتماعی موظف است درخواست ثبت‌نام او را رد کند.
شناسایی و بستن حساب‌های موجودحساب‌هایی که از قبل ایجاد شده‌اند نیز باید حداکثر تا ۳۱مارس ۲۰۲۷ احراز سن شوند. حساب کاربران زیر ۱۵سال بسته و داده‌های آنها پس از تعیین‌تکلیف اعتراض احتمالی حذف خواهد شد. نظارت و اعمال مجازات بر شرکت‌هامسئولیت اصلی اجرای محدودیت بر عهده شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات است. درصورت تخلف، ابتدا اخطار و فرصت اصلاح داده می‌شود و سپس مجازات‌های مقرر در قانون شماره ۵۶۵۱ ترکیه قابل اعمال خواهد بود.
کودکان می‌توانند محدودیت را دور بزنند؟ اعلام سن دروغین: با احراز سن از طریق دولت الکترونیک، صرفا واردکردن تاریخ تولد جعلی کافی نخواهد بود. استفاده از حساب والدین: ممکن است کودک از حساب فرد بزرگسال استفاده کند. مقررات اجازه می‌دهد پلتفرم درصورت ظن معقول به استفاده فردی از گروه سنی نادرست، حساب را تعلیق و احراز سن مجدد درخواست کند. استفاده از فیلترشکن: فیلترشکن به‌تنهایی مشکل احراز سن را حل نمی‌کند، اما استفاده از حساب‌های خارجی و روش‌های دیگر دورزدن همچنان یک چالش اجرایی است.
استفاده بدون ورود به حساب: میزان دسترسی به محتوای عمومی بدون ثبت‌نام و نحوه جلوگیری از آن هنوز از پرسش‌های مهم در ارزیابی اثربخشی مقررات است؛ بنابراین این طرح اساسا بر کنترل حساب‌های کاربری توسط پلتفرم‌ها تکیه دارد، نه قطع اینترنت کودکان یا مسدودسازی سراسری شبکه‌های اجتماعی.
در مدل ترکیه قرار نیست اینستاگرام یا تیک‌تاک لزوما تصویر کارت شناسایی تمام کاربران را نگهداری کنند. سامانه دولتی باید فقط تأیید کند که کاربر از آستانه سنی لازم عبور کرده است. این روش می‌تواند میزان اطلاعات هویتی منتقل‌شده به شرکت‌ها را کاهش دهد؛ البته امنیت سامانه احراز سن، امکان استفاده از هویت دیگران و حفاظت از اطلاعات نزد دولت همچنان نیازمند بررسی عملی است. منبع: همشهری
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
