به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، روزنامه «نیویورک‌تایمز» در گزارشی به بررسی پیامدهای جنگ با ایران بر توان نظامی آمریکا، خسارت‌های واردشده به پایگاه‌های این کشور در خاورمیانه و عقب‌نشینی نیروها و بمب‌افکن‌های آمریکایی پرداخت و با اشاره به افزایش آسیب‌پذیری تأسیسات نظامی واشنگتن نوشت: خروج شتاب‌زده ۱۲ بمب‌افکن بی۱ آمریکا از یک پایگاه هوایی در بریتانیا، بار دیگر پیامدهای پیش‌بینی‌نشده جنگ با ایران و آسیب‌پذیری‌های تازه قدرت نظامی واشنگتن را آشکار کرده است؛
جنگی که قرار بود نمایش قدرت ارتش آمریکا باشد، اما اکنون به محدود شدن دامنه عملیات نظامی این کشور و عقب‌نشینی نیروهایش از شماری از پایگاه‌های منطقه منجر شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، خروج این بمب‌افکن‌ها را اقدامی کم‌اهمیت توصیف کرده و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز تأکید کرده است که پنتاگون «به‌طور مداوم منابع خود را به مناطقی که به آن‌ها نیاز است، منتقل می‌کند». بااین‌حال، این رویداد تازه‌ترین نمونه از عقب‌نشینی نیروهایی است که پیش‌تر با هدف بازدارندگی در خاورمیانه و بریتانیا مستقر شده بودند.
ترامپ حمله به ایران را با هدف نمایش توان نظامی آمریکا آغاز کرد؛ اقدامی که پس از بمباران سه تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و عملیات بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، در ژانویه ۲۰۲۶ صورت گرفت. اما جنگ، برخلاف انتظار اولیه، محدودیت‌های تازه‌ای بر توان عملیاتی واشنگتن تحمیل کرده است. تعطیلی پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه و محدود شدن استفاده از یک پایگاه در بریتانیا، عملیات نظامی این کشور را از نظر لجستیکی دشوارتر کرده است. بمب‌افکن‌های آمریکایی همچنان قادر به هدف قرار دادن مواضع موردنظر هستند، اما ناچارند از خاک ایالات متحده پرواز کنند؛
موضوعی که زمان عملیات و نیاز به سوخت‌گیری هوایی را افزایش می‌دهد. همچنین گروه‌های رزمی ناوهای هواپیمابر آمریکا که در دریای عرب و خارج از خلیج فارس مستقر هستند، باید تدارکات خود را از جزیره دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند، در فاصله حدود ۲۲۰۰ مایلی، تأمین کنند؛ فرایندی که مستلزم صرف زمان و هزینه‌های قابل‌توجه است. مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی اعلام کرده‌اند که خروج فوری بمب‌افکن‌ها از بریتانیا پس از دریافت اطلاعات معتبر درباره احتمال حمله پهپادی عوامل مورد حمایت ایران به هواپیماها و نیروهای آمریکایی صورت گرفته است.
بر اساس این اطلاعات، مهاجمان احتمالی قصد داشتند حملات خود را از نزدیکی حصار پایگاه انجام دهند. به گفته مقام‌های مطلع، طراحان احتمالی این حمله ممکن است از عملیات پهپادی اوکراین علیه روسیه در سال گذشته الهام گرفته باشند؛ عملیاتی که در آن پهپادهای منتقل‌شده به عمق خاک روسیه از داخل کامیون‌ها به پرواز درآمدند و دست‌کم ۱۲ هواپیما را منهدم کردند یا به آن‌ها آسیب رساندند. این تحولات ارزیابی پنتاگون از تهدیدهای نظامی را تغییر داده است.
گسترش استفاده از پهپادها و تسلیحات سایبری نشان داده که دور نگه داشتن نیروها از برد موشک‌های دشمن، دیگر به‌تنهایی برای تأمین امنیت پایگاه‌های نظامی کافی نیست. ترامپ مدعی است که نیروی دریایی ایران در حملات اولیه نابود شده و نیروی هوایی این کشور نیز عملاً از کار افتاده است. در همین حال، محاصره دریایی و کاهش شدید صادرات نفت، فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. بااین‌حال، این شرایط مانع از آن نشده که ایران نیروها و هواپیماهای آمریکایی را به خروج از پایگاه‌هایی وادار کند که پیش‌تر امن تلقی می‌شدند.
نیروهای آمریکا از پایگاه‌های خود در بحرین، کویت، امارات متحده عربی و قطر، که در برد موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار داشتند، تخلیه شده‌اند. برخی از این پایگاه‌ها چنان آسیب دیده‌اند که در پنتاگون تمایل چندانی به بازسازی آن‌ها وجود ندارد و در صورت تأمین بودجه از سوی کنگره، احتمال انتقال آن‌ها به مناطق دورتر مطرح است.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد جنگی که با هدف نمایش برتری نظامی آمریکا آغاز شد، اکنون به آشکار شدن محدودیت‌های عملیاتی این کشور انجامیده و این پیام را به ایران و دیگر رقبای واشنگتن منتقل کرده است که حتی یک قدرت نظامی برتر نیز ممکن است تحت فشار تهدیدهای نامتقارن، ناچار به عقب‌نشینی از مواضع خود شود. جنگ با ایران که دونالد ترامپ انتظار داشت ظرف چند هفته به پیروزی آمریکا منجر شود، اکنون پیامدهایی فراتر از پیش‌بینی‌های اولیه واشنگتن داشته است.
حملات ایران به پایگاه‌های آمریکایی، خروج نیروهای نظامی از چند کشور خاورمیانه و افزایش آسیب‌پذیری تأسیسات نظامی آمریکا، پنتاگون را با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ وضعیتی که به گفته یک مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، ممکن است این تصور را در تهران تقویت کند که می‌توان واشنگتن را با تهدید پایگاه‌هایش به عقب‌نشینی وادار کرد. ایالات متحده با وجود حضور نظامی گسترده در خاورمیانه، نتوانسته است آزادی کشتیرانی را در تنگه هرمز و بخش‌هایی از دریای سرخ تضمین کند؛ مأموریتی که طی نیم‌قرن گذشته یکی از توجیهات اصلی واشنگتن برای تداوم حضور نظامی در منطقه بوده است.
دانا استرول، مقام ارشد پیشین سیاست‌گذاری خاورمیانه در پنتاگون در دولت جو بایدن، معتقد است انتقال شتاب‌زده ۱۲ بمب‌افکن بی۱ از بریتانیا به آمریکا، علاوه بر ایجاد اختلال در برنامه‌ریزی عملیاتی و تضعیف روحیه نیروها، پیامدهای راهبردی مهمی دارد. استرول که اکنون در مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک فعالیت می‌کند، هشدار داد که ایران ممکن است از این تحولات به این نتیجه برسد که با نشان دادن توانایی تهدید پایگاه‌های نظامی آمریکا، حتی در مناطقی خارج از خاورمیانه، می‌تواند ترامپ را تحت فشار قرار دهد و به عقب‌نشینی وادار کند.
بااین‌حال، ترامپ و مقام‌های دولت او ارزیابی متفاوتی دارند. رئیس‌جمهور آمریکا در کارزار انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، ایران را در آستانه فروپاشی اقتصادی توصیف کرده و معتقد است محاصره دریایی و جلوگیری از ورود و خروج محموله‌ها، سرانجام تهران را به پذیرش توافق وادار خواهد کرد. او همچنین گزارش رسانه‌ها درباره کمبود مهمات و ناکامی‌های نظامی آمریکا را «اخبار جعلی» می‌خواند. در همین زمینه، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، با اشاره به انتصاب وزیر جدید نفت ایران، مدعی شد که تهران از ۲۵ اوت تاکنون حتی یک بشکه نفت خام روی کشتی بارگیری نکرده است.
مقام‌های ایرانی نیز برای نخستین بار به فشارهای اقتصادی ناشی از شرایط کنونی اذعان کرده‌اند. مقام‌های دولت آمریکا در عین حال، تخلیه پایگاه‌ها را اقداماتی احتیاطی و موقت می‌دانند. به گفته آنان، احتمال بازگشت بمب‌افکن‌های بی۱ به پایگاه هوایی فیرفورد بریتانیا وجود دارد؛ پایگاهی که از زمان ساخت آن در سال ۱۹۴۴، یکی از مراکز مهم همکاری نظامی واشنگتن و لندن بوده است. نیروی هوایی آمریکا نیز تأکید دارد که حتی در صورت تداوم تهدیدها، می‌تواند مأموریت‌های دوربرد خود را از خاک ایالات متحده انجام دهد.
بااین‌حال، پنتاگون در حال بررسی امکان ایجاد پایگاه‌های جدید در اسرائیل و اردن است؛ طرحی که به موافقت کنگره نیاز دارد و اجرای آن، چه از طریق توسعه تأسیسات موجود و چه ساخت پایگاه‌های جدید، سال‌ها زمان خواهد برد. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز در سخنرانی پنجشنبه گذشته خود برای نیروهای نظامی، بدون اشاره به خسارت‌های واردشده به پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه، از ایجاد رقابت میان ایالت‌های این کشور برای میزبانی یک پایگاه نظامی بزرگ جدید سخن گفت. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ترامپ هنگام اعلام حمله به ایران در ۲۸ فوریه، انتظار داشت جنگ ظرف چند روز پایان یابد؛
پیش‌بینی‌ای که بعداً به پنج یا شش هفته تغییر کرد. او همچنین خواستار «تسلیم بی‌قیدوشرط» ایران شد و تنها سه هفته پس از آغاز جنگ، شکست کامل این کشور را اعلام کرد. ترامپ پنجشنبه گذشته نیز گفت ایران «بلافاصله پس از انتخابات» تسلیم خواهد شد. بااین‌حال، ادامه حملات تلافی‌جویانه ایران به پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه، بسیاری از نیروهای آمریکایی را ناچار به ترک پایگاه‌ها و استقرار در هتل‌ها و ساختمان‌های اداری منطقه کرده است؛ تحولی که پرسش‌هایی درباره میزان آمادگی دولت ترامپ برای جنگ و پیامدهای پیش‌بینی‌نشده آن ایجاد کرده است.
ایران محل اقامت بسیاری از نیروهای آمریکایی را شناسایی کرد و هدف قرار دادن این مکان‌ها را نیز در دستور کار قرار داد؛ مکان‌هایی که برخی از آن‌ها هتل‌هایی فاقد تدابیر حفاظتی بودند. دامنه حملات به اهداف نظامی محدود نماند و مقر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در عربستان سعودی نیز هدف قرار گرفت. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این مقر عامدانه هدف حمله ایران بوده یا در جریان حمله به یک مجموعه دیپلماتیک، به‌طور اتفاقی مورد اصابت قرار گرفته است.
در جریان این حملات، بسیاری از ۱۳ پایگاه نظامی اصلی مورد استفاده نیروهای آمریکایی در منطقه، به‌سرعت برای استقرار نیروها غیرقابل استفاده شدند. در این میان، به نظر می‌رسد پایگاه‌های آمریکا در کویت، کشور همسایه ایران، بیشترین خسارت را متحمل شده‌اند. در حمله به بندر شعیبه کویت، شش نظامی آمریکایی کشته شدند و یک مرکز عملیات تاکتیکی ارتش آمریکا نیز منهدم شد. موشک‌ها و پهپادهای ایرانی همچنین پایگاه هوایی علی‌السالم را هدف قرار دادند که به آسیب دیدن سازه‌های مرتبط با هواپیماها و مجروح شدن شماری از نیروها منجر شد.
در اردوگاه بوهرینگ نیز تأسیسات تعمیر و نگهداری و سوخت‌رسانی آسیب دید. در قطر، حمله ایران به پایگاه هوایی العدید، محل استقرار فرماندهی هوایی منطقه‌ای فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، به یک سامانه راداری هشدار زودهنگام آسیب رساند. در بحرین نیز یک پهپاد انتحاری ایرانی تجهیزات ارتباطی مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا را هدف قرار داد. همچنین در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی، حملات موشکی و پهپادی ایران به تجهیزات ارتباطی و چند فروند هواپیمای سوخت‌رسان خسارت وارد کرد.
محمد آیت‌اللهی‌تبار، دانشیار روابط بین‌الملل در مدرسه حکومت‌داری و خدمات عمومی بوش دانشگاه تگزاس اِی‌اند‌اِم، اوایل ماه جاری در مقاله‌ای در نشریه «فارن افرز» نوشت که ایران اکنون «راهبردی مبتنی بر تشدید تنش و تهاجم مستمر در قبال ایالات متحده در پیش گرفته است». او در تشریح این راهبرد افزود: «این بدان معناست که ایران نه به ادامه مسیر کنونی بسنده خواهد کرد و نه با واشنگتن مصالحه خواهد کرد.
در عوض، اقدامات بیشتری برای آسیب رساندن به اقتصاد شرکای منطقه‌ای آمریکا و وارد کردن ضربات ویرانگر به بازارهای جهانی انرژی انجام خواهد داد و هم‌زمان دامنه حملات خود به زیرساخت‌های نظامی ایالات متحده را گسترش خواهد داد.» آیت‌اللهی‌تبار همچنین پیش‌بینی کرد که ایران ممکن است برای تصرف برخی از پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که بخش عمده نیروهای آمریکایی از آن‌ها خارج شده‌اند، اقدام کند؛ هرچند تاکنون از انجام چنین عملیات زمینی خودداری کرده است. در همین حال، کریستوفر اس.
مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت و عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، این هفته برای بررسی خسارت‌های واردشده به منطقه خلیج فارس سفر کرد. او در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که اجازه ورود به پایگاه هوایی العدید را نیافته است. سخنگوی پنتاگون در واکنش به این موضوع گفت که پیش از سفر به مورفی اطلاع داده شده بود که امکان بازدید از این پایگاه را نخواهد داشت. به گفته او، این محدودیت بر اساس مقرراتی اعمال شده که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در آغاز جنگ وضع کرده بود. خسارت‌های واردشده به پایگاه‌های نظامی آمریکا به موضوعی حساس برای پنتاگون تبدیل شده است؛
تا جایی که این وزارتخانه از ارائه برآورد هزینه‌های تعمیر و بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده به کنگره خودداری کرده است. قانون‌گذاران آمریکایی برآورد می‌کنند که این هزینه‌ها ممکن است به ده‌ها میلیارد دلار برسد. دلیل خودداری پنتاگون از ارائه این اطلاعات هنوز روشن نیست، اما هزینه‌های احتمالی در چنین ابعادی می‌تواند به موضوعی برای انتقاد و رقابت سیاسی نامزدهای مخالف جنگ تبدیل شود.
در همین شرایط، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، مسئول هدایت عملیات نظامی این کشور در خاورمیانه، برنامه‌ریزی جدی برای تغییر محل استقرار و بازآرایی پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی خود در منطقه را آغاز کرده است. جک رید، سناتور دموکرات ایالت رود آیلند و ارشدترین عضو دموکرات کمیته نیروهای مسلح سنا، ماه گذشته با انتقاد از عملکرد دولت آمریکا گفت: «هزینه‌های مالی همچنان هر ماه میلیاردها دلار افزایش می‌یابد، در حالی که دولت از اذعان به بحران کمبود مهماتی که با آن روبه‌رو هستیم یا پذیرش هزینه‌های بازسازی پایگاه‌هایی که در حملات ایران به‌شدت آسیب دیده‌اند، خودداری می‌کند.»
منبع: جماران
