آیت‌الله العظمی بیات زنجانی طی سخنانی در این دیدار با اشاره به فلسفه شکل‌گیری مجمع محققین و مدرسین، گفت: وجود دیدگاه‌های مختلف در حوزه و روحانیت، لزوماً به معنای انشقاق نیست و تفاوت دیدگاه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز پویایی علمی و فکری باشد.
وی با بیان اینکه روحانیت برای موفقیت به دو رکن اساسی «استاد خوب» و «کتاب خوب» نیاز دارد، به نمونه‌هایی از میراث علمی حوزه اشاره کرد و آثار آیت‌الله مطهری و آیت‌الله منتظری را از جمله نمونه‌های ماندگار این میراث دانست.
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی با اشاره به جایگاه اعضای مجمع محققین و مدرسین اظهار داشت: اعضای مجمع با توجه به آشنایی با مسائل روز و ارتباط توأمان حوزوی و دانشگاهی، با عنایت به پرسش‌های جدید جامعه و تفاوت میان قرائت‌های مختلف از دین، باید بتوانند فکر، روش، برنامه و شیوه‌های جدید ارائه کنند.
خاطره‌ای درباره اجرای حدود و ضرورت تحقیق فقهی
وی در ادامه با نقل خاطره‌ای از مرحوم آیت‌الله‌العظمی شیخ مرتضی حائری(ره)، به موضوع ضرورت تحقیق و دقت در مسائل فقهی اشاره کرد.
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی با اشاره به ماجرای اجرای حد قطع دست در کرمان در ابتدای انقلاب گفتند که مرحوم آیت‌الله حائری پس از اطلاع از این موضوع، از فرد مسئول درباره روایات مربوط به قطع دست پرسیده و پس از اینکه پاسخ شنیدند که روایات مطالعه شده‌اند، سؤال کرده بودند که آیا درباره آنها تحقیق و بررسی نیز صورت گرفته بود یا خیر. پس از پاسخ منفی، ایشان فرموده بودند که روایات دوباره بررسی شوند، چراکه بسیاری از آنها از نظر قابلیت استناد محل بحث هستند.
وی این خاطره را نمونه‌ای از ضرورت مطالعه، تحقیق و دقت فقهی پیش از اجرای احکام دانست و تأکید کرد که مسائل مهم دینی را نمی‌توان بدون بررسی علمی و شناخت شرایط، اجرا یا تفسیر کرد.
امنیت، مسکن و شغل سه مسأله اساسی جامعه
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی در ادامه این دیدار با بیان اینکه سه مسأله امنیت، مسکن و شغل باید در جامعه حل شود، گفت: اگر این سه مسأله سامان پیدا کند، بخش مهمی از مشکلات جامعه برطرف خواهد شد. کشور امکانات و ظرفیت‌های فراوانی دارد و مسأله این نیست که امکان کار وجود ندارد؛ حالا که فعلا شرایط جنگی‌ست و این تحلیل‌ها مربوط به زمان آرامش است اما می‌توان گفت که گاهی یا روش استفاده از ظرفیت‌ها را نمی‌دانیم یا اراده لازم برای حل مشکلات وجود ندارد.
ضرورت جلوگیری از انحراف فکری
وی در ادامه با اشاره به واقعه عاشورا، آن را نمونه‌ای تاریخی از انحراف در فهم و برداشت از دین دانست و گفت: در ماجرای کربلا، بسیاری از کسانی که در برابر امام حسین(ع) قرار گرفتند، خود را دیندار می‌دانستند و حتی برخی از آنان اهل عبادت بودند؛ بنابراین صرف ظواهر دینداری برای تشخیص مسیر درست کافی نیست و تفکر صحیح و شناخت درست دین اهمیت اساسی دارد.
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی تأکید کرد: من معتقدم که یک نهاد دینی مستقل می‌تواند مانع از به وجود آمدن فجایع دینی عظیم باشد چرا که کار این نهاد تلنگر است و با تذکر و نهیب زدن، جامعه را به جست‌وجو و سؤال وادار می‌کند و جامعه جست‌وجوگر و محقق، یک جامعه آرمانی خواهد بود که جلوی آن قبیل فحایع را می‌گیرد. اگر روحانیت در جامعه نقش آگاهی‌بخش خود را به‌درستی ایفا می‌کرد، می‌توانست در برابر انحرافات نقش پیشگیرانه داشته باشد.
وی با اشاره به سخن امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «معلمی کار انبیاست»، گفت: مجمع مدرسین باید این جایگاه را در جامعه به‌درستی ایفا کند چرا که وظیفه مدرسین تنها انتقال احکام و مطالب علمی نیست، بلکه آنان باید تفکر، شیوه درست زندگی و نحوه مواجهه با مسائل جامعه را نیز آموزش دهند و برای مردم الگو باشند.
تأکید بر عقل و پرسشگری
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی «عقل» را یکی از مظلوم‌ترین مفاهیم در جامعه دانست و با اشاره به آیات قرآن درباره تدبر و تفکر، بر ضرورت استفاده از عقل تأکید کرد و گفت: قرآن به‌جای اینکه صرفاً تعریفی فلسفی از عقل ارائه کند، انسان را به استفاده از عقل، تدبر و اندیشیدن دعوت می‌کند. روی همین اصل است که بنده معتقدم جامعه‌ای که در آن افراد نتوانند بدون دغدغه سؤال کنند، نمی‌تواند مسیر رشد و اصلاح را به‌درستی طی کند. پرسش و تحقیق، حتی درباره مسائل اعتقادی، به‌خودی‌خود نباید موجب تکفیر یا طرد افراد شود و انسان حق دارد برای رسیدن به حقیقت سؤال و طلب دلیل کند.
اعتماد مردم؛ سرمایه روحانیت
وی در ادامه، اعتماد مردم را از مهم‌ترین سرمایه‌های روحانیت دانست و با اشاره به تجربه‌های اجتماعی گفت: اگر مردم به روحانیت اعتماد داشته باشند، حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز برای حل مشکلات همراهی می‌کنند.
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی همچنین با اشاره به گفت‌وگوهای خود با برخی مسئولان در سال‌های گذشته، بر ضرورت جلوگیری از شکل‌گیری «بحران مشروعیت» تأکید کرد و گفت: مسأله فقط علاقه یا عدم علاقه مردم به یک فرد نیست؛ بلکه در صورت از بین رفتن اعتماد، مسأله به پذیرش یا عدم پذیرش اصل یک ساختار تبدیل می‌شود.
اسلام؛ دین منطق، پرسش و رحمت
وی با تأکید بر اینکه اسلام نباید با ترس و اجبار معرفی شود، گفت: قرائتی از دین باید ارائه شود که در آن منطق، سؤال، پرسش، تحقیق و گفت‌وگو جایگاه داشته باشد.
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی با اشاره به سیره امام علی(ع) و سخنان ایشان در نهج‌البلاغه و عهدنامه مالک اشتر، بر ضرورت فراهم بودن امکان پرسش در جامعه تأکید کردند.
وی همچنین تلاش علمی برای تدوین «قاعده حرمت تنفیر» را اقدامی ارزشمند دانسته و افزودند: اسلام دین «سهله و سمحه» است و نباید شیوه‌های برخورد با مردم به گونه‌ای باشد که آنان را از دین دور کند.
جایگاه مجمع محققین و مدرسین
آیت‌الله العظمی بیات زنجانی در پایان، جایگاه مجمع محققین و مدرسین را جایگاهی علمی، تعلیمی و الگویی دانسته و تأکید کرد: این مجموعه می‌تواند با شناخت مسائل روز، ارائه دیدگاه‌های جدید و تقویت عقلانیت و پرسشگری، نقش مهمی در جامعه ایفا کند.
وی با ابراز امیدواری نسبت به ظرفیت‌های اعضای مجمع گفت: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به روحانیتی نیاز دارد که علاوه بر دانش دینی، مسائل واقعی مردم را بشناسد و بتواند برای پرسش‌ها و مشکلات جدید، پاسخ‌ها و راهکارهای متناسب با زمان ارائه کند.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
منبع: دنیای اقتصاد
