باشگاه خبرنگاران جوان – مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در تازه‌ترین گزارش راهبردی خود با عنوان برآورد تأثیر استخراج رمزارزها بر مصرف برق کشور به واکاوی سهم و اثرگذاری استخراج غیرمجاز دارایی‌های رقومی بر بحران ناترازی شبکه برق پرداخت. بر اساس یافته‌های این گزارش علمی و تطبیقی، توان مصرفی تجهیزات استخراج رمزارز در کشور تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد شده که سالانه رقمی بالغ بر ۸.۴۶ میلیارد کیلووات‌ساعت انرژی الکتریکی را به خود اختصاص می‌دهد.
این مطالعه با بهره‌گیری از دو شیوه محاسباتی مستقل شامل تخمین سهم ایران از نرخ هش شبکه جهانی و تحلیل تغییرات بار پایه در زمان افت ترافیک اینترنت، نشان می‌دهد که استخراج غیرمجاز هرچند ریشه اصلی ناترازی برق نیست، اما در ماه‌های گرم سال مسئول ۱۴ درصد از کل کسری انرژی ماهانه برق کشور (معادل مصرف سالانه حدود ۲.۵ میلیون خانوار) است؛ مصیبت انرژی که سالانه رقمی نزدیک به ۱.۵ میلیارد دلار هزینه سوخت مایع و گاز تحمیلی روی دوش دولت و نیروگاه‌ها باقی می‌گذارد. یافته‌های کلیدی گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس بر این اساس است: ۱.
سهم ۱۴ درصدی از ناترازی انرژی تابستان: ا اوج‌گیری ناترازی توان در فصل گرما تا مرز ۱۴.۷ هزار مگاوات، استخراج رمزارزها حدود ۶ درصد از پیک توان و ۱۴ درصد از کسری تجمعی انرژی تابستانه را می‌بلعد. ۲. اثر معجزه‌آسا بر شاخص‌های پایداری شبکه: طبق مدل‌سازی گزارش، در صورت قطع کامل مصرف استخراج غیرمجاز، ساعات بدون کسری شبکه در فصل تابستان از ۵.۲ درصد به ۳۳.۶ درصد افزایش می‌یابد و کسری‌های حاد بالای ۱۰ هزار مگاوات به میزان چشمگیری فروکش می‌کند. ۳.
دود ماینرها در چشم مخازن سوخت: تأمین برق این تجهیزات نیازمند مصرف معادل ۲.۱ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی یا بیش از ۲ میلیارد لیتر گازوئیل است؛ حجمی که معادل ۸۰ درصد گازوئیل وارداتی کشور در سال‌های اخیر بوده و دست‌کم ۱.۵ میلیارد دلار عدم‌النفع سوخت ایجاد کرده است. ۴. تغییر جغرافیای استخراج: بررسی‌ها حاکی است تعرفه‌گذاری پلکانی در بخش خانگی مانع استخراج در منازل شده، اما یارانه‌های انرژی در بخش‌های کشاورزی، شهرک‌های صنعتی غیرفعال، انشعابات تجاری و حتی مصارف داخلی نیروگاه‌ها، ماینینگ را به این تاریک‌خانه‌ها سوق داده است.
محمد اله‌داد مدیرعامل شرکت توانیر، در واکنش به این گزارش پژوهشی و در تشریح برنامه‌های عملیاتی صنعت برق، اظهار داشت: گزارش کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس ابعاد واقعی و تلخ پدیده‌ای را آشکار کرد که ما در صحنه بهره‌برداری روزانه شبکه با گوشت و پوست خود لمس می‌کنیم. عدد ۱۲۰۰ مگاوات مصرف پیوسته ماینرها دقیقاً معادل توان تولیدی یک نیروگاه بزرگ مقیاس حرارتی یا دو فاز نیروگاه اتمی بوشهر است که به شکل سربارِ خاموش، ثبات شبکه سراسری را هدف گرفته است.
وی با تأکید بر تأثیر حذف این مصارف بر آسایش عمومی افزود: اینکه حذف مصرف ماینرها می‌تواند ساعات بدون ناترازی را در اوج تابستان ۶ برابر کند و ۱۴ درصد از کسری انرژی را برطرف سازد، نشان می‌دهد مبارزه با استخراج غیرمجاز تنها یک اقدام انتظامی نیست، بلکه سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راهکار افزایش تاب‌آوری شبکه برق است. تولید این حجم از برق به قیمت سوزاندن سوخت مایع گران‌قیمت تمام می‌شود، در حالی که سود سرشار و ارزی آن به جیب دلالان معدود می‌رود و خسارت قطعی‌های ناخواسته آن گریبانگیر صنایع مولد و مردم عادی می‌شود.
این مقام مسئول درباره رویکرد جدید این شرکت در مقابله با سودجویان تصریح کرد: دوران روش‌های سنتی بازرسی به پایان رسیده است. همان‌طور که بازوی پژوهشی مجلس پیشنهاد داده، توانیر پایش چندبعدی را در قالب سامانه‌های هوشمند داده‌کاوی در دستور کار قرار داده است. با رصد پیوسته پروفایل بار در سطح فیدرهای فشار متوسط و ضعیف، تطبیق مصرف ترانسفورماتورها با تولید فیزیکی صنایع و کشاورزی، و همچنین کنترل مصارف داخلی نیروگاه‌ها، الگوهای غیرعادی مصرف بلادرنگ استخراج و متخلفان شناسایی خواهند شد.
در کنار این اقدامات فنی، نیازمند اصلاح و بازدارنده‌تر شدن قوانین قضایی و جرایم مرتبط هستیم تا هزینه دست‌اندازی به برق عمومی برای متخلفان به مراتب بالاتر از سود ناشی از استخراج باشد.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
