یورو نیوز: نام محمود دولت‌آبادی، نویسنده سرشناس ایرانی و خالق رمان‌های «کلیدر» و «جای خالی سلوچ»، در فهرست ضرایب شرط‌بندی نوبل ادبیات ۲۰۲۶ دیده می‌شود. همزمان، منتقدان ادبی از احتمال اعطای این جایزه به یک نویسنده زن از آمریکای لاتین یا منطقه کارائیب سخن می‌گویند. آکادمی سوئد امروز پنجشنبه هشتم اکتبر (۱۶ مهر) برنده نوبل ادبیات امسال را معرفی می‌کند. از آنجا که نام نامزدها و جزئیات مذاکرات هیئت داوران تا ۵۰ سال محرمانه باقی می‌ماند، محافل ادبی هر سال در آستانه اعلام برنده به گمانه‌زنی درباره انتخاب نهایی می‌پردازند.
محمود دولت‌آبادی در فهرست شرط‌بندی نوبل وب‌سایت ادبی آمریکایی «لیت‌هاب» روز ۲۹ سپتامبر فهرستی از ضرایب بنگاه شرط‌بندی بریتانیایی «لدبروکس» منتشر کرد که در آن نام محمود دولت‌آبادی با ضریب شرط‌بندی ۴۰ به یک در فهرست این بنگاه بریتانیایی ثبت شده است. به زبان ساده، این ضریب به معنای شانس تقریبی ۲.۴ درصدی برای برنده شدن اوست؛ یعنی از هر ۴۱ احتمال، تقریبا یک احتمال به پیروزی دولت‌آبادی اختصاص دارد. البته این عدد صرفا برآوردی بر اساس ضرایب شرط‌بندی است و به معنای احتمال واقعی یا قطعی انتخاب او از سوی آکادمی سوئد نیست.
این نویسنده ایرانی در فهرست یادشده ضریبی برابر با جویس کارول اوتس و مریلین رابینسون، دو نویسنده آمریکایی، دارد. ضریب او همچنین از ضرایب ۵۰ به یکِ استیون کینگ و جی. کی. رولینگ پایین‌تر است. در همین فهرست، کان شوئه، نویسنده چینی، با ضریب ۱۰ به یک، هاروکی موراکامی از ژاپن با ضریب ۱۴ به یک و جرالد مورنین از استرالیا با ضریب ۱۶ به یک حضور دارند. خبرگزاری ایسنا نیز پیش‌تر گزارش داده بود که ۱۶ عنوان از آثار دولت‌آبادی در کتابخانه نوبل نگهداری می‌شود؛ کتابخانه‌ای که منابع پژوهشی مورد نیاز آکادمی سوئد را فراهم می‌کند.
با این حال، نه حضور آثار یک نویسنده در کتابخانه نوبل و نه قرار گرفتن نام او در فهرست بنگاه‌های شرط‌بندی، به معنای تأیید نامزدی رسمی او برای دریافت جایزه نیست. به گزارش خبرگزاری فرانسه، جامائیکا کینکید، نویسنده ۷۷ ساله آنتیگوایی-آمریکایی، یکی از چهره‌هایی است که نامش بارها در گمانه‌زنی‌های نوبل مطرح شده است. آثار او به موضوعاتی همچون استعمار، هویت، خانواده و فرهنگ کارائیب می‌پردازند. کان شوئه، نویسنده چینی که سبک تجربی و پیشرو او با آثار فرانتس کافکا مقایسه می‌شود، و کریستینا ریورا گارسا، نویسنده مکزیکی، نیز از دیگر گزینه‌های مطرح هستند.
ویکتور مالم، منتقد فرهنگی روزنامه سوئدی اکسپرسن، به خبرگزاری فرانسه گفت: «دیگر وقت آن رسیده که جامائیکا کینکید این جایزه را دریافت کند.» بیورن ویمان، دبیر بخش فرهنگ روزنامه داگنس نیهتر، نیز با اشاره به رمان «لوسی» نوشته کینکید گفت که کافی است تنها چند خط از آن را بخوانید تا متوجه شوید با نویسنده‌ای در اندازه برنده نوبل روبه‌رو هستید. از زمان بحران آکادمی سوئد در سال ۲۰۱۸ که به تغییر بیش از نیمی از اعضای آن انجامید، جایزه نوبل ادبیات یک سال در میان به زنان رسیده است.
از همین رو، پس از آنکه جایزه سال گذشته به لاسلو کراسناهورکایی، نویسنده مجارستانی، تعلق گرفت، برخی منتقدان احتمال می‌دهند امسال بار دیگر یک زن برنده شود. آکادمی سوئد از سال ۱۹۰۱ تاکنون بارها به دلیل سهم بالای نویسندگان مرد غربی در میان برندگان نوبل ادبیات مورد انتقاد قرار گرفته است. از مجموع ۱۲۲ برنده این جایزه، تنها ۱۸ نفر زن بوده‌اند. همچنین شمار بسیار اندکی از برندگان به زبان‌های آسیایی یا خاورمیانه‌ای نوشته‌اند و هیچ‌یک از زبان‌های آفریقایی در میان زبان‌های آثار برندگان نماینده‌ای نداشته‌اند.
با این حال، آکادمی سوئد تاکید می‌کند که تنها معیار انتخاب برنده، کیفیت آثار ادبی است. بیورن ویمان معتقد است برخلاف نوبل‌های علمی که می‌توان اهمیت یک کشف را ارزیابی کرد، در ادبیات به‌راحتی می‌توان ۵۰ تا ۱۰۰ نویسنده را شایسته دریافت جایزه دانست. لینا کالمتگ، منتقد ادبی رادیوی عمومی سوئد، معتقد است زمان آن رسیده که نوبل ادبیات به یک نویسنده اسپانیایی‌زبان از آمریکای لاتین تعلق بگیرد. او می‌گوید نسل تازه‌ای از نویسندگان این منطقه پس از چهره‌های برجسته رئالیسم جادویی، همچون گابریل گارسیا مارکز، ظهور کرده‌اند که زنان در آن نقش پیشگام دارند.
به گفته کالمتگ، آثار این نویسندگان اغلب رنگ‌وبویی فمینیستی دارند و در عین حال تیره، خشونت‌بار و آمیخته با عناصر سوررئالیستی هستند. او سامانتا شوئبلین، نویسنده ۴۸ ساله آرژانتینی، را گزینه‌ای جذاب و غافلگیرکننده می‌داند، هرچند معتقد است احتمالا هنوز برای دریافت نوبل بیش از حد جوان است. در کنار این چهره‌ها، نام ینی ارپن‌بک، نویسنده آلمانی و برنده بوکر بین‌المللی ۲۰۲۴، و دونگ تو هونگ، نویسنده ویتنامی که آثارش در کشورش با ممنوعیت انتشار روبه‌رو شده‌اند، نیز در گمانه‌زنی‌های سال‌های اخیر مطرح بوده است.
با وجود همه این پیش‌بینی‌ها، انتخاب نهایی آکادمی سوئد همچنان نامعلوم است. تا زمان اعلام رسمی برنده، نام محمود دولت‌آبادی نیز در کنار دیگر چهره‌های مطرح ادبیات جهان، بخشی از گمانه‌زنی‌های نوبل ادبیات ۲۰۲۶ خواهد بود.
منبع: انتخاب
